IV SA/Wr 422/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi S. M. - opiekuna prawnego T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do Ś. Domu Samopomocy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu odwołania S. M. – opiekuna prawnego T. M. – od wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Kierownika Działu Adaptacji Osób Niepełnosprawnych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] ([...]) odmawiającej skierowania T. M. do Środowiskowego Domu Samopomocy przy ul. S. [...] we W., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że Środowiskowy Dom Samopomocy "[...]" prowadzi działalność terapeutyczną i rehabilitacyjną dla osób niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu głębokim, umiarkowanym i lekkim. Placówka dysponuje ograniczoną liczbą miejsc (30 miejsc) i organ nie może skierować tam więcej osób niż wynika z umowy zawartej z jednostką prowadzącą ten Dom. Organ poinformował stronę o wolnych miejscach w innych placówkach tego typu oraz o możliwościach innych form pomocy. Zdaniem organu T. M. powinien najpierw skorzystać ze specjalistycznych usług opiekuńczych, a następnie po wyciszeniu i ustabilizowaniu emocjonalnym, wystąpić o skierowanie na terapię grupową. Obecnie wykazuje agresję wobec siebie i innych, co nie pozwoli mu na efektywne odbywanie terapii. W odwołaniu podniesiono, że usunięto syna z ośrodka i odmawia mu się ponownego skierowania by mieć spokój pomimo, że robił postępy i nie zgłaszano zastrzeżeń do jego zachowania w czasie jego pobytu w ośrodku. Zdaniem strony propozycja korzystania z ośrodka przy ulicy O. jest nie do przyjęcia ze względu na długie dojazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie podało, że zgodnie z art. 51 i art. 51 a ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2009, Nr 75, poz. 1362 ze zm.) osobami, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych mogą być przyznane usługi opiekuńcze specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia. Ośrodkiem wsparcia, może być ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, dzienny dom pomocy, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schronisko i dom dla bezdomnych oraz klub samopomocy. Ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są: środowiskowy dom samopomocy lub klub samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, zwanych dalej "uczestnikami", które w wyniku upośledzenia niektórych funkcji organizmu lub zdolności adaptacyjnych wymagają pomocy do życia w środowisku rodzinnym i społecznym, w szczególności w celu zwiększania zaradności i samodzielności życiowej, a także ich integracji społecznej. Środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym. W rozpatrywanej sprawie opiekun prawny domaga się skierowania swego syna do Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]" przy ul. S. [...] we W. Z akt sprawy wynika, że syn skarżącego uczestniczył w zajęciach organizowanych w tym ośrodku, w okresie od dnia [...] do dnia [...]. Z wywiadu środowiskowego wynika ponadto, że ma on [...] lat i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Otrzymuje rentę socjalną i zasiłek pielęgnacyjny. Jego matka ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad synem. Jak wynika z regulaminu organizacyjnego Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]", liczba miejsc w Domu określana jest docelowo dla 30 użytkowników. Dom prowadzi zajęcia w grupach, ale możliwe są również zajęcia indywidualne. W regulaminie zastrzega się, że uczestnik, który w sposób rażący i nagminny narusza normy współżycia społecznego, porządek i dyscyplinę lub stanowi zagrożenie dla zdrowia innych uczestników lub pracowników Domu, może zostać skreślony z listy uczestników. W regulaminie zapisano również, że do domu mogą być kierowane osoby, które nie zagrażają zdrowiu i życiu własnemu i innych. W piśmie z dnia [...] skierowanym do Działu Adaptacji Osób Niepełnosprawnych, stwierdzono, że syn skarżącego wykazuje częste i niekontrolowane, szybko wzbudzane akty agresji i autoagresji, co negatywnie wpływa na tok zajęć indywidualnych i grupowych. Zdaniem psychologa i pedagoga wymaga on przede wszystkim pracy indywidualnej z terapeutą i stałego wsparcia osoby drugiej. W opinii zespołu wspierająco - aktywizującego ośrodka z dnia [...] stwierdzono, że jego zachowania (bicie, klepanie, uderzanie głową, gryzienie, próby kopnięcia) skierowane przeciwko terapeutom i uczestnikom, powodują lęk innych użytkowników i kadry. Stwierdzono też, że wielokrotne próby radzenia sobie z tymi sytuacjami nie przyniosły rezultatu. W związku z tym wnioskowano o nieprzedłużanie pobytu wymienionego w Domu Samopomocy. Również skarżący nie jest zadowolony z działania tego ośrodka; w piśmie z dnia [...] stwierdził, że synowi "robiono tam w jakiś sposób krzywdę". Jego zdaniem dom ma złą kadrę i zbyt małą liczbę opiekunów itp. W tej sytuacji biorąc pod uwagę krytyczny stosunek strony do pracowników ośrodka oraz ich negatywną opinię dotyczącą przyjęcia syna należy przede wszystkim zadbać o jego dobro, a więc o zapewnienie mu jak najlepszej, w stosunku do jego potrzeb, terapii i rehabilitacji. W zaistniałej sytuacji, biorąc pod uwagę całokształt zabranego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji, miał prawo odmówić skierowania do Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]", Trzeba też mieć na uwadze, że jedną z przyczyn negatywnego załatwienia wniosku skarżącego o skierowanie syna do Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]" był brak wolnych miejsc w tej placówce. Organ pierwszej instancji nie pozostawił jednak podopiecznego bez wsparcia i zaproponował skorzystanie z pobytu w innej tego typu placówce, na co nie wyrażono jednak zgody. Przedstawiony w odwołaniu argument, że propozycja ta jest nie do zaakceptowania z uwagi na odległość od miejsca zamieszkania, zdaniem Kolegium, nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro matka korzysta z pomocy Państwa w formie świadczenia pielęgnacyjnego, którego istotą jest zrekompensowanie utraconych zarobków ze względu na konieczność zapewnienia bezpośredniej opieki niepełnosprawnemu dziecku, to trudności związane z dojazdem do placówki zapewniającej terapię i rehabilitację, nie mogą usprawiedliwiać odmowy skorzystania ze wsparcia świadczonego przez inną placówkę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, że nie rozumie dlaczego, poprzednie decyzje Kolegium były korzystne dla jego syna. Obecnie zaś Kolegium utrzymało w mocy odmowę. Zarzuca, że syn został wyrzucony bez powodu z Ośrodka. Stąd też nie jest argumentem brak miejsc w Środowiskowym Domu Samopomocy przy ul. S. Wskazanie innego ośrodka dla syna na pewno go nie zadowoli. Zdaniem skarżącego syn nie został przyjęty dlatego, że jest osobą "którą należało się zajmować". Skarżący wniósł o skierowanie syna do Ośrodka przy ul. S. we W. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono dodatkowo, że żadna z decyzji Kolegium nie wskazywała, że syn skarżącego powinien uczęszczać do Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]". Poprzednie decyzje odmowne uchylane były z powodu uchybień proceduralnych i niedostatecznego wyjaśnienia stanu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd administracyjny nie może oprzeć tej kontroli o kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 51 i 51 a ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2009r. Nr 75, poz. 1362 ze zm.) – dalej ustawa. Przepisy te stanowią: Osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, mogą być przyznane usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia (art. 51 ust. 1). Ośrodkiem wsparcia może być ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, dzienny dom pomocy, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schronisko i dom dla bezdomnych oraz klub samopomocy. Ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są: środowiskowy dom samopomocy lub klub samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, zwanych dalej "uczestnikami" które w wyniku upośledzenia niektórych funkcji organizmu lub zdolności adaptacyjnych wymagają pomocy do życia w środowisku rodzinnym i społecznym, w szczególności w celu zwiększenia zaradności i samodzielności życiowej, a także ich integracji społecznej. Środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym (art. 51 a). Zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, nie naruszają prawa w stopniu wymagającym usunięcia ich z obrotu prawnego. Należy bowiem zwrócić uwagę, że organy pomocy odmawiając skierowania syna skarżącego do Środowiskowego Domu Samopomocy przy ul. S. we W. uzasadniły to w szczególności brakiem miejsc. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się "Regulamin Organizacyjny Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]", z którego wynika, że liczba miejsc w tym domu określona jest docelowo dla 30 użytkowników (§ 8 ust. 1). Pismem z dnia [...] L.dz. [...] organ pierwszej instancji został poinformowany, że "na dzień [...] Środowiskowy Dom Samopomocy nie dysponuje miejscami. Jest placówką przeznaczoną dla 30 osób. W chwili obecnej liczy 30 użytkowników z aktualnymi decyzjami administracyjnymi". Skarżący został poinformowany o możliwości skierowania syna do innego Środowiskowego Domu Samopomocy we W. oraz udzielenia wsparcia w formie specjalistycznych usług opiekuńczych. Jednak propozycje organu pomocy zostały przez skarżącego odrzucone z taką argumentacją, że "wożenie dziecka na ulice O. [...] nie może być zaakceptowane ponieważ jest to daleko". Do tej okoliczności odniosło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze podnosząc, że "matka korzysta z pomocy Państwa w formie świadczenia pielęgnacyjnego, którego istotą jest zrekompensowanie utraconych zarobków ze względu na konieczność zapewnienia bezpośredniej opieki niepełnosprawnemu dziecku to trudności związane z dojazdem do placówki zapewniającej terapię i rehabilitację, nie mogą usprawiedliwiać odmowy skorzystania ze wsparcia świadczonego przez inną placówkę". Argumentację tę należy podzielić, dodając nadto, że przepisy ustawy nie określają w jakiej maksymalnej odległości powinien być usytuowany Środowiskowy Dom Samopomocy od miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o skierowanie do tej placówki. Natomiast istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest to, że ośrodek i dom skarżącego znajdują się w jednej miejscowości. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.