IV SA/Wr 426/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty z dnia 18 maja 2026 r., nr 63/2026 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 2 lipca 2026 r. A. F. wniósł skargę na postanowienie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty z dnia 18 maja 2026 r., nr 63/2026 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wydanie duplikatu świadectwa ukończenia Szkoły Podstawowej Nr [...] dla P. w B. W skardze wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy przez organ, przeprowadzenie ponownej analizy dostępnej dokumentacji archiwalnej oraz uwzględnienie wszystkich istniejących dowodów potwierdzających uczęszczanie i ukończenie szkoły. Zarzucał, że organ odmawia wszczęcia postępowania powołując się na wcześniejsze rozstrzygnięcie w tej sprawie i brak dokumentacji w archiwach szkoły. Jednak w opinii strony w aktach znajdują się niezbędne dokumenty potwierdzające jego uczęszczanie do szkoły. Brak pełnej dokumentacji nie jest winą skarżącego ale organu. Należało uwzględnić wszelkie dostępne dowody i kierować się zasadą zaufania do organów administracji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Opisując przebieg postępowania podał, że w dniu 12 marca 2026r. skarżący wystąpił o wydanie duplikatu ukończenia Szkoły Podstawowej Nr [...] dla P. w B. Wobec braku dokumentacji dotyczącej informacji o ukończeniu szkoły organ w dniu 16 marca 2026 r. wydał zaświadczenie o braku możliwości wydania wnioskowanego duplikatu. W dniu 29 kwietnia 2026 r. do organu "wpłynęło pismo z Sądu Rejonowego w Lubinie IV Wydział Pracy" przekazujące wg właściwości kolejny wniosek skarżącego o wydanie duplikatu świadectwa ukończenia szkoły. Mając na uwadze, że wniosek skarżącego w tym zakresie został już rozpoznany wydanym w dniu 16 marca 2026 r. zaświadczeniem zaskarżonym postanowieniem organ odmówił wszczęcia postępowania. Orzeczenie to doręczono skarżącemu w dniu 21 maja 2026 r. W dniu 29 maja 2026 r. skarżący złożył w Sądzie Rejonowym w Lubienie pismo zatytułowane odwołanie i wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Pismo to Sąd w tym samym dniu przekazał organowi. Organ uznał, że stanowi ono zażalenie na postanowienia z dnia 18 maja 2026 r. i przekazał je wg właściwości Ministrowi Edukacji, zwracając uwagę, że wniesiono je z uchybieniem terminu. W dniu 1 czerwca 2026 r. strona wywiodła skargę na opisane postanowienie organu z dnia 18 maja 2026 r. o odmowie wszczęcia postępowania. W opinii organu skarga na ten akt jest niedopuszczalna i winna zostać odrzucona. Uzasadniając ten wniosek organ powołał się na art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Pomimo pouczenia zamieszczonego w zaskarżonym postanowieniu strona nie wyczerpała środków zaskarżenia przed organem, tj. skutecznie nie złożyła zażalenia. Zaznaczał, że do dnia sporządzenia pisma Minister Edukacji nie ustosunkował się do przekazanego pisma strony. W dalszych uwagach organ zawarł stanowisko uzasadniające oddalenie skargi, Zarządzeniem z dnia 2 lipca 2026 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez oznaczenie miejsca zamieszkania lub adresu do doręczeń oraz podania numeru PESEL w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 9 lipca 2026 r. W zakreślonym terminie strona nie uzupełniła braków skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ww. ustawy pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, m.in. numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Przepis art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stwierdza, że pierwsze pismo strony powinno zawierać adres zamieszkania lub też adres do doręczeń. Niezachowanie, określonych wymogów skargi jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Skutek nieuzupełnienia braków skargi określa powołany na wstępie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jako odrzucenie skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia opisanych braków formalnych skargi. Pismo w tym przedmiocie doręczono stronie w dniu 9 lipca 2026 r. Jego odbiór potwierdził skarżący, co dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru (k-11 akt sądowych). Wyznaczony 7 dniowy termin na uzupełnienie braku minął bezskutecznie z dniem 16 lipca 2026 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braków skargi, co stanowi postawę do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Niezależnie od tego dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (§ 1). Z kolei przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). Przedmiotem skargi w tej sprawie jest postanowienie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty z dnia 18 maja 2026 r. nr 63/2026 o odmowie wszczęcia postępowania wydane na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.). Stosownie do art. 61a § 2 k.p.a. na postanowienie to służy zażalenie. Zgodnie zaś z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przepis art. 144 k.p.a. stanowi zaś, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Na tej podstawie należy odwołać się do zapisu art. 127 § 3 k.p.a., który stwierdza, że właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2026 r., poz. 820, dalej: ustawa Prawo oświatowe) kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa (...). Na mocy § 61 Rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 7 czerwca 2023 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków (Dz.U. z 2023r. poz. 1120, dalej: rozporządzenie), w przypadkach określonych w tym akcie, kurator jest uprawiony do wydawania duplikatów świadectwa ukończenia szkoły. Stosownie zaś do art. 43 ww. ustawy minister właściwy do spraw oświaty i wychowania koordynuje i realizuje politykę oświatową państwa i współdziała w tym zakresie z wojewodami oraz z innymi organami i jednostkami organizacyjnymi właściwymi w sprawach funkcjonowania systemu oświaty. Zgodnie zaś z art. 60 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe minister właściwy do spraw oświaty i wychowania nadzoruje i koordynuje wykonywanie nadzoru pedagogicznego na terenie kraju, w szczególności nadzoruje działalność kuratorów oświaty w tym zakresie. Powracając do przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wskazać trzeba na art. 17 pkt 1 - 3, który stanowi, że organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są 1) w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej; 2) w stosunku do wojewodów - właściwi w sprawie ministrowie; 3) w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 - odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Zatem na podstawie art. 17 pkt 3 k.p.a. organem wyższego stopnia w sprawach nadzoru pedagogicznego jest właściwy minister do spraw oświaty i wychowania, obecnie Minister Edukacji Narodowej. Zatem ten organ jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie wydane przez Dolnośląskiego Kuratora Oświaty. W rozpoznawanej sprawie skarżący prawidłowo pouczony o prawie do złożenia zażalenia, z możliwości tej nie skorzystał kierując skargę do Sądu, a zatem bez zachowania trybu wymaganego art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. Z przepisów tych jasno wynika, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść na orzeczenie, które nie podlega już zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji. Oznacza to, że w sprawach, w których od postanowienia organu pierwszej instancji przysługuje zażalenie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko postanowienie organu odwoławczego. Niedopuszczalna jest natomiast skarga na postanowienie organu pierwszej instancji (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 462/22; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 110/22, publ. ONSAiWSA, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić dopiero po rozpoznaniu przez organ administracji publicznej wniesionego środka zaskarżenia. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, przysługującego jej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w danej sprawie, otwiera tej stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 116/13, dostępne w CBOSA). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W zakresie tym mieści się także niewyczerpanie trybu odwoławczego i wniesienie skargi bez wyczerpania środków zaskarżenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 635/22, orzeczenie dostępne w CBOSA). Kierując się wskazaną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.