IV SA/Wr 427/06

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia WSA - Marcin Miemiec (spr.) Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. , decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną na wniosek A. R. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. , w sprawie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej na P. S. , córkę A. R. . W uzasadnieniu decyzji powołano się na ustawę z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm., zwana także dalej ustawą), regulującą kwestię świadczeń w formie zaliczki alimentacyjnej między innymi dla rodziców samotnie wychowujących dzieci. Zgodnie z art. 2 pkt 7 tej ustawy, zaliczką alimentacyjną jest kwota wypłacona osobie uprawnionej przez organ właściwy ze względu na wierzyciela, na poczet należnego jej świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Osobą uprawnioną jest m. in. Osoba wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 lit. a) ustawy). Artykuł 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) przez osobę samotnie wychowującą dziecko rozumie pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. A. R. pozostaje w separacji z mężem Z. R. , orzeczonej prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. Sądu Okręgowego we W. , Wydział [...] Cywilny Rodzinny. W skład rodziny wchodzą: A. R. oraz jej dwoje dzieci: P. S. i A. R. . Wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] , Sąd Rejonowy dla W. F. , Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich, podwyższył rentę alimentacyjną zasądzoną wyrokiem tego Sądu z dnia [...] r., w sprawie [...] , od V. R. G. –T. na rzecz małoletniej córki, P. S. , z kwoty po [...] zł miesięczne do kwoty po [...] zł miesięczne. Miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, a dochód na osobę w rodzinie [...] zł. W sprawie spełniono zatem przesłankę wychowywania dziecka, na rzecz którego zostały zasądzone świadczenia alimentacyjne przez osobę samotnie wychowującą dziecko. Spełniono także przesłankę dochodową. Organ II instancji powołał się na art. 10 ust. 1 lit. a) ustawy, który stanowi, że gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do tych świadczeń składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub z zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentację. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] r. Komornik Sądu Rejonowego we W. Ś. umorzył postępowanie egzekucyjne przeciwko V. G. oraz zwrócił A. R. tytuł wykonawczy z dnia [...] r., sygn. akt [...] . W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że dłużnik nie przebywa pod wskazanym adresem od [...] r., gdyż wyjechał do P. . Pismem z dnia [...] r., L.dz.[...] , Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w L. poinformowała A. S. , że poszukiwania R. G. –T. na terytorium P. przy pomocy p. ministerstw spraw zagranicznych i spraw wewnętrznych nie przyniosły rezultatu. Istnieje zatem prawdopodobieństwo, że poszukiwany przebywa poza granicami tego państwa. Sąd Okręgowy w L. , zarządzeniem o sygn. akt [...] , wydanym po rozpoznaniu w dniu[...] r. sprawy z wniosku A. R. w przedmiocie dochodzenia alimentów od dłużnika V. G. o nieustalonym miejscu pobytu na rzecz małoletniej P. S. o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych za granicą, odmówił nadania wnioskowi dalszego biegu. Miejsce pobytu dłużnika nie jest bowiem znane, a wniosek o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych za granicą należy kierować do państwa, na obszarze którego ma być wykonywany, a zatem do państwa zamieszkania dłużnika. W piśmie z dnia [...] r., nr [...] , sporządzonym przez Starszego Inspektora do spraw Międzynarodowego Obrotu Prawnego Sądu Okręgowego w L. , Wydział [...] Wizytacyjny, w odpowiedzi na pismo A. R. z dnia [...] r., zawierające prośbę o pomoc w uzyskaniu alimentów oraz o wydanie zaświadczenia o bezskuteczności ich egzekucji na rzecz małoletniej P. S. od dłużnika V. G. , o nieustalonym miejscu pobytu, zawarto informację, że Sąd Okręgowy w L. nie może wydać takiego zaświadczenia, ponieważ nie ma faktycznej wiedzy co do kwot z tytułu alimentów otrzymywanych przez A. R. . Stwierdzono też, że A. R. może wystąpić do Sądu z wnioskiem o pomoc w uzyskaniu alimentów od dłużnika przebywającego za granicą na podstawie Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956 r., w którym należy podać kraj pobytu oraz adres dłużnika. Wymóg wskazania aktualnego adresu dłużnika nie obowiązuje jedynie w Republice Federalnej Niemiec. Jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że dłużnik przebywa w USA, jest możliwe poszukiwanie go na terytorium tego państwa. W zaświadczeniu z dnia [...] r., sygn. akt [...] , Sąd Okręgowy w L. w odpowiedzi na pismo A. R. z dnia [...] r. poinformował, że od czasu wydania zarządzenia z dnia [...] r. w sprawie dochodzenia świadczeń alimentacyjnych z wniosku A. R. na rzecz P. S. - zgodnie z oświadczeniem wierzycielki - w sprawie nie wystąpiły nowe okoliczności. Organ II instancji stwierdził, że sporne w sprawie jest spełnienie warunku bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Odwołująca się z samego faktu, że nie otrzymała od ojca P. S. żadnej kwoty alimentów, w tym wyegzekwowanych przez komornika, wywodzi, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Organ II instancji nie podzielił tego stanowiska. Powołał się na definicję legalną pojęcia bezskuteczności egzekucji zawartą w art. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem egzekucja jest bezskuteczna, gdy w jej wyniku nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Zdaniem organu, koniecznymi warunkami do stwierdzenia, że egzekucja jest bezskuteczna, jest prowadzenie egzekucji oraz niewyegzekwowanie w jej toku należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres [...] ostatnich miesięcy. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika natomiast, że nie ustalono, w jakim kraju przebywa V. R. G. –T. . Ani w kraju, ani za granicą nie była prowadzona przez okres [...] ostatnich miesięcy egzekucja skierowana do jego majątku, którą można by ocenić pod kątem jej skuteczności. Nie zaszły więc okoliczności świadczące o bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy. W związku z tym organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i należało ją utrzymać w mocy. W skardze na decyzję A. R. wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji, zarzucając organom orzekającym błędną wykładnię przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Nie zgodziła się ze stanowiskiem, że w jej sprawie nie występuje przesłanka bezskuteczności egzekucji umotywowana nieznanym miejscem zamieszkania dłużnika. Powołała się na pismo Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W. Ś. z dnia [...] r., gdzie stwierdzono, że egzekucja alimentów przeciwko dłużnikowi V. G. –T. była bezskuteczna, gdyż wyjechał on z P. . Zdaniem skarżącej, Sąd Okręgowy zarządzeniem o sygn. akt [...] stwierdził z kolei, że miejsce zamieszkania dłużnika za granicą jest nieustalone. Z zebranego materiału nie można też ustalić, gdzie przebywa dłużnik – w P. w P. czy też w innym kraju. W ocenie skarżącej w jej sytuacji ma miejsce bezskuteczność egzekucji, gdyż zasądzone alimenty nie są płacone przez dłużnika. Jej zdaniem, intencją ustawodawcy nie było różnicowanie podstaw przyznawania zaliczek alimentacyjnych. Jeżeli dłużnik przebywał w Polsce, a następnie, po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, jego miejsce pobytu nie jest znane, wówczas komornik wydaje zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji. Tylko gdy zachodzi prawdopodobieństwo pobytu dłużnika za granicą, a jego miejsce pobytu nie jest znane, przyjmuje się brak przesłanki bezskuteczności. Skarżąca podniosła, że interpretacja przyjęta przez organy orzekające pozbawia świadczeń wiele dzieci, na które nie są egzekwowane alimenty, tylko dlatego, że zobowiązany przebywa za granicą i jego miejsce pobytu nie jest znane. W konkluzji skarżąca stwierdziła, że skoro prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje osobie, która w wyniku wszczętych czynności egzekucyjnych nie uzyskała alimentów, to prawo to powinno także przysługiwać osobie, która nie może złożyć wniosku o egzekucję. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] r., Nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. , odmawiającą przyznania zaliczki alimentacyjnej na P. S. . Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.). Niesporne jest, że skarżąca dochodzi świadczeń alimentacyjnych od zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej V. R. G. –T. , który jest ojcem P. S. . Artykuł 10 ust. 1 lit. a) ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. stanowi, że osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Uzyskanie zaliczki alimentacyjnej jest możliwe, jeśli zostaną spełnione wszystkie wymogi, określone w dyspozycji powołanego przepisu art. 10 ust. 1 lit. a) ustawy. Artykuł 10 ust. 1 lit. a) ustawy wymaga przedłożenia przez wnioskodawcę aktualnej dokumentacji o stanie egzekucji dochodzonych świadczeń alimentacyjnych. Znajduje to potwierdzenie w treści art. 2 pkt 1 ustawy, gdzie jako bezskuteczną rozumie się egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Aby egzekucję uznać za bezskuteczną, musi ona być w tym okresie prowadzona i nie zakończona ściągnięciem wymagalnej należności. Postępowanie egzekucyjne przeciwko V. G. zostało natomiast umorzone postanowieniem z dnia [...] r. Skarżąca powołuje się dodatkowo na pismo Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W. Ś. z dnia [...] r., w którym stwierdza się, że egzekucja alimentów przeciwko dłużnikowi V. G. –T. była bezskuteczna, gdyż wyjechał on z Polski. Sąd nie może jednak ocenić znaczenia tego dokumentu dla rozstrzygniecia sprawy, gdyż został on sporządzony po wydaniu zaskarżonej decyzji. Z materiału sprawy wynika, że skarżąca nie dostarczyła jednak ani zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy , ani też informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji. Sąd Okręgowy w L. zarządzeniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] , odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych za granicą z uwagi na to, że miejsce pobytu dłużnika, V. G. –T. , nie jest znane. Wniosek taki powinien być bowiem skierowany do państwa, na obszarze którego przebywa dłużnik. Na ponowny wniosek skarżącej z dnia [...] r., Sąd Okręgowy w L. wydał zaświadczenie [...] stwierdzające, że w sprawie nie wystąpiły nowe okoliczności. Stan faktyczny, jaki miał miejsce w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, nie wyczerpuje zatem wymogów art. 10 ust. 1 lit. a) ustawy, nie dając skarżącej podstawy do roszczenia o przyznanie wnioskowanej zaliczki alimentacyjnej. Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.