IV SA/Wr 428/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi T. L. kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] r., Nr [...] wydaną z powołaniem się na przepisy art. 104 i art. 105 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego umarzającą postępowanie w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem strony z dnia 23 marca 2007 r. w przedmiocie między innymi przyznania jej zasiłku celowego w kwocie 450 zł celem zabezpieczenia "niezbędnych potrzeb życiowych". Organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie udzielenia M. C. pomocy w formie zasiłku celowego, z tym uzasadnieniem, że strona cofnęła wniosek w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 11 kwietnia 2007 r. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona domagała się przyznania jej zasiłku celowego, podnosząc, że wnioskowane świadczenie jest jej niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb. Zdaniem odwołującego prawo do pomocy społecznej wynika z uregulowań zawartych w Konstytucji, wobec czego niedopuszczalne jest umorzenie postępowania wszczętego w tym przedmiocie. Organ odwoławczy w motywach decyzji przywołał brzmienie przepisu art. 105 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego organ umarza postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Zdaniem organu II instancji powołany przepis dopuszcza umorzenie postępowania gdy zaistnieją łącznie następujące przesłanki 1) postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, 2) wniosek o umorzenie postępowania składa ta strona, która żąda wszczęcia postępowania, 3) inne strony postępowania nie zgłaszają sprzeciwu, 4) umorzenie postępowania nie narusza interesu społecznego. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie wszystkie cztery przesłanki wystąpiły łącznie, ponieważ oświadczenie o rezygnacji z przyznania zasiłku celowego równoznaczne było z wnioskiem o umorzenia postępowania podmiotu, który złożył wniosek, natomiast umorzenie postępowania w sprawie wskazanego zasiłku celowego nie naruszyło interesu społecznego, który w tym przypadku wyrażał się w konieczności zabezpieczenia przez pomoc społeczna, ponieważ strona została objęta szeroką pomocą społeczną w ramach innych decyzji. W skardze na decyzję ostateczną M. C. wniósł o jej unieważnienie. Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przez organy pomocowe ogólnych przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz przepisów Konstytucji RP tj. art. 78, art. 67 ust. 1 i art. 68 ust. 3. Zdaniem skarżącego przepisy Konstytucji oraz ustawy o pomocy społecznej obligują organy administracji publicznej do zapewnienia osobie niepełnosprawnej wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, stąd skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem osądu w badanej sprawie jest decyzja umarzająca postępowanie w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Umorzenie postępowania administracyjnego następuje w dwóch sytuacjach przewidzianych w art.105 k.p.a., a mianowicie z powodu bezprzedmiotowości postępowania stwierdzonej przez organ oraz z powodu wycofania żądania wszczęcia postępowania przez stronę. Umorzenie z powodu cofnięcia wniosku nie jest obligatoryjne. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art.105 § 2 k.p.a. jest łączne występowanie następujących przesłanek: a) postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, b) wniosek o umorzenie postępowania wnosi ta strona, która żądała wszczęcia postępowania, c) inne strony postępowania nie zgłaszają sprzeciwu, d) umorzenie postępowania nie narusza interesu społecznego. Prawo strony do dysponowania postępowaniem administracyjnym jest więc poważnie ograniczone. Dodać trzeba, że inne strony postępowania nie muszą wyrażać zgody na umorzenie postępowania, bo przepis stanowi tylko o możliwości zgłoszenia sprzeciwu; umorzenie będzie niedopuszczalne, gdy taki sprzeciw wniesie chociażby jedna z wielu stron postępowania. Wymagania interesu społecznego nie mogą być potraktowane ogólnikowo, albowiem "w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli" (z tez wyroku SN z 18.11.1993 r., III ARN 49/93, OSNCP 1994, Nr 9, poz. 181). Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialno-prawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Wywiera ona inny skutek prawny, oznacza bowiem, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy i kończy zawisłość sprawy w danej instancji. Podstawowe znaczenie w ustaleniu zakresu stosowania art. 105 § 2 k.p.a. ma treść pojęcia "interesu społecznego". Z uwagi na zasadniczy cel postępowania administracyjnego, jakim będzie zawsze konkretyzacja praw i obowiązków indywidualnego podmiotu, pojęcie interesu społecznego należy odnieść do elementów materialnego stosunku prawnego, o którym należy orzec w decyzji kończącej postępowanie. Niewątpliwie organ podejmując decyzję o umorzeniu postępowania z powodu cofnięcia wniosku (art. 105 § 2 k.p.a.), zobligowany jest do wskazania w uzasadnieniu tej decyzji o jaki interes społeczny chodzi i udowodnić, iż nie jest on naruszony. Natomiast zakres kontroli sądowo – administracyjnej takiej decyzji sprowadza się jedynie do zbadania, czy organy podejmując rozstrzygnięcie prawidłowo ustaliły występowanie wszystkich przesłanek postępowania, które są niezbędne do zastosowania instytucji umorzenia postępowania administracyjnego. Przechodząc od tych ogólnych uwag na grunt okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy za podstawę umorzenia postępowania uznał bezprzedmiotowość postępowania spowodowaną cofnięciem wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup "najniezbędniejszych potrzeb gospodarstwa domowego". Oświadczenie powyższe, złożone w trakcie przeprowadzonego w dniu 11 kwietnia 2007 r. wywiadu środowiskowego, równoznaczne było z wnioskiem o umorzenie postępowania złożonego przez stronę w sprawie wskazanego zasiłku celowego. Wskazać przy tym należy, że strona nie kwestionuje faktu złożenia takiego oświadczenia, a także, że jest objęta szeroką pomocą społeczną, przez co należało uznać, że nie został naruszony interes społeczny skarżącego. Analiza materiału aktowego zgromadzonego w sprawie nie nasuwa żadnych wątpliwości. Na powyższe uwarunkowania organ II instancji zasadnie zwrócił uwagę, dochodząc zarazem do trafnych, znajdujących umocowanie w obowiązujących przepisach prawa, wniosków. Stanowiska tego nie mogą przy tym zmienić argumenty skargi. Nie dostarczają bowiem podstaw do skutecznego zwalczenia poglądu, że cofniecie wniosku o przyznanie zasiłku celowego naruszało interes społeczny. Argumenty te są zresztą w ocenie Sądu o tyle chybione, że dotyczą kwestii merytorycznych dla niniejszej sprawy - w związku z czym nie mogą stanowić przedmiotu oceny, albo też odnoszą się do okoliczności, które mogłyby być przedmiotem badania w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych. Z tych samych przyczyn zbędne jest szersze ustosunkowanie się do zarzutów skargi nakierowanych na merytoryczne racje udzielenia pomocy na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W tym stanie rzeczy zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym orzeczono na podstawie art. 250 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 3 i §18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).