IV SA/Wr 428/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. T. na Burmistrza Miasta i Gminy S. w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 16 lipca 2018 r. Z. T. (zwany dalej stroną lub skarżącym) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ze skargą na działalność Urzędu Miasta i Gminy S. w związku z jego staraniami o przyznanie lokalu mieszkalnego. Skarżący podkreślił, że wielokrotnie zwracał się do organu w tej sprawie i za każdym razem był zawiadamiany, że lokal mu się nie należy, albowiem od 1997 r. jest on wymeldowany z dotychczasowego mieszkania i nie posiada aktualnego meldunku na terenie Gminy S. Skarżący wyjaśnił, że było to spowodowane przebywaniem od 2000 r. w zakładzie karnym, po opuszczeniu którego chciałby rozpocząć normalne funkcjonowanie we własnym mieszkaniu, przeznaczonym nawet do remontu. W odpowiedzi udzielonej przez Dyrektora A w S. – do którego skarga strony została przekazana przez Burmistrza Miasta i Gminy S. – podano, że z posiadanych informacji nie wynika, aby skarżący kiedykolwiek wystąpił z oficjalnym wnioskiem o przyznanie mu prawa do lokalu socjalnego lub do remontu. Dodał również, że Gmina obecnie nie dysponuje wolnym lokalem socjalnym lub do remontu, który mógłby zostać przeznaczony dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego. Jeśli zaś taki lokal będzie dostępny, to stronie skarżącej zostanie złożona stosowna oferta jego objęcia, jeśli oczywiście uprzednio zgłosi ona formalny wniosek w tej sprawie i spełniać będzie wymogi ustawowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Z kolei stosownie do art. 3 § 2 wskazanej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wymienione w tym przepisie akty i czynności organów administracji publicznej, a także na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowanie przez te podmioty. W kontekście niniejszej sprawy należy zwłaszcza zauważyć, że skarga przysługuje m.in. na inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1 – 3, a więc nie będące decyzjami lub postanowieniami, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na postawie art. 138 § 2 k.p.a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pozostaje w istocie działanie organu w odniesieniu do kolejnych kierowanych przez skarżącego pism zmierzających nie tyle do wpisania się na listę osób oczekujących na przydział mieszkania, co objęcia konkretnego lokalu. Na wstępie należy podkreślić, że regulacje prawne dotyczące wynajmowania lokali komunalnych, w tym także i nabywania prawa do lokali socjalnych, zawarte są w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 124 ze zm.) oraz w podjętych na jej podstawie aktach prawa miejscowego. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne nie obejmuje jednak wszystkich aktów i czynności podejmowanych w związku z gospodarowaniem mieszkaniowym zasobem gminy w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego nie daje podstaw prawnych do załatwienia sprawy przyznania lokalu (zawarcia umowy najmu lokalu) w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. Zapewnienie lokali mieszkalnych z mieszkaniowego zasobu gminy należy, zgodnie z tą ustawą, do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 i 2) i gmina realizuje w tym zakresie zadania z zakresu administracji publicznej, jednakże samo zawarcie umowy najmu lokalu, jest załatwiane w formie cywilnoprawnej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 415/09, z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 799/09, z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 679/07 oraz z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10). Zauważyć również należy, że zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu (jeśli dostępność wolnych mieszkań jest ograniczona), bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W tym pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. W stanie faktycznym niniejszej sprawy – w ocenie Sądu – strona skarżąca nie domagała się wpisania na listę osób oczekujących na lokal z mieszkaniowego zasobu gminy. Przedmiotem jej żądania było natomiast zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Czynność ta ma jednak charakter cywilnoprawny i pozostaje poza kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne. Nie sposób zanegować twierdzeń strony, że wielokrotnie zwracała się do organu o pozytywne załatwienie jej prośby o przyznanie mieszkania. Jak jednak wynika z przesłanych przez organ akt sprawy, jej aktywność w tym zakresie datuje się z lat 2013 i 2014 r. Gdyby zatem nawet przyjąć, że przedmiotem skargi pozostaje, któryś z aktów skierowanych do strony w tym okresie to i tak jej wniesienie należałoby uznać za spóźnione. Nie stoi to jednak na przeszkodzie, aby skarżący po raz kolejny podjął kroki zmierzające do przyznania lokalu mieszkalnego i zwrócił się do organu o wpisanie go na listę osób oczekujących. Następnie, w razie negatywnego rozpatrzenia jego podania, stronie przysługiwać będzie skarga do tutejszego Sądu, o czym organ powinien ją poinformować. W razie jednak braku takiego pouczenia, strona winna pamiętać, aby skargę na akt odmawiający wpisania jej na listę osób oczekujących na przyznanie lokalu mieszkalnego skierować do tutejszego Sądu za pośrednictwem organu administracji publicznej w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym dowiedziała się ona o jego wydaniu (art. 53 § 2 i art. 54 § 1 p.p.s.a.). Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd zobligowany był do odrzucenia wniesionej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.