IV SA/Wr 43/08

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przydzielenia lokalu mieszkalnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 24 stycznia 2008 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł – pismem z dnia [...] złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W jego uzasadnieniu wskazał, że jest funkcjonariuszem policji, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną i dwiema córkami w wieku [...] lat (uczennica liceum ogólnokształcącego) i [...] lat (uczennica gimnazjum). Wskazał, że w związku w dniu [...] 2006 r. zajmowany przez jego rodzinę lokal mieszkalny nr [...] w budynku nr [...] położony na osiedlu mieszkaniowym w [...] został przekazany do dyspozycji Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej [...], ponieważ stał się nieprzydatny do dalszej eksploatacji z powodu odłączenia lokali mieszkalnych od kotłowni i braku ogrzewania i ciepłej wody. Od tego dnia wraz z rodziną został osobą bezdomną. W dalszej części tego pisma podniósł argumenty dotyczące zaskarżonej decyzji i wskazał, że rozpoznanie jego skargi uzależnione jest od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł, na którego poniesienie nie posiada środków finansowych, gdyż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i egzystuje poniżej minimum socjalnego, ponieważ wraz z żoną zaciągnął kredyt hipoteczny na kwotę 77.000 zł w celu sfinansowania kupna budynku mieszkalnego do remontu, położonego w miejscowości [...], gmina [...} oraz kredyt na kwotę 19.000 zł w celi sfinansowania remontu domu. Dodatkowo podniósł, że załączone dokumenty tj., zaświadczenia o zarobkach małżonków, akt notarialny, plany spłaty zaciągniętych kredytów dowodzą, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Do pisma dołączył, informację z dnia [...] 2007 r. o zatrudnieniu i wynagrodzeniu żony, z której wynika, iż od dnia [...] 2002 r. jest zatrudniona w sklepie [...], zaświadczenie z dnia [...] 2008 r. o swoich zarobkach za okres ostatnich trzech miesięcy, z którego wynika, że przeciętne wynagrodzenie netto za ten okres wyniosło 2.623,55 zł, umowę kredytu hipotecznego z dnia [...] 2007 r. z której wynika, iż kredytu udzielono na kwotę 80.000 zł w celu sfinansowania zakupu domu jednorodzinnego w [...], a kredyt zostanie uruchomiony jednorazowo na rzecz zbywcy, a nadwyżka przekazana kredytobiorcy, plan spłaty tego kredytu, z którego wynika, iż miesięczne raty do dnia [...] 2022 r. wynoszą 711,93 zł, a dnia [...] 2022 r. 523,49 zł; umowę pożyczki pieniężnej z dnia [...] 2007 r. na kwotę 19.000 zł i plan jej spłaty, z którego wynika, iż miesięczna rata pożyczki do dnia [...] 2010 r. wynosi 626 zł, a ostatnia rata płatna jest dnia [...] 2010 r. i wynosi 631 zł. Następnie zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2008 r. wezwano skarżącego do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu i do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej tj. a) wyciągów z konta bankowego za ostatnie trzy miesiące, b) dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącego (tj. opłaty za gaz, energię elektryczną wodę, telefon, leki i inne), c) zeznania podatkowego za [...] r., d) wyjaśnienia czy dzieci otrzymują stypendium wraz z dokumentami potwierdzającymi jego wysokość. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia [...], w którym wskazał, że nadsyła złożony na urzędowym formularzu wniosek, wyciągi z konta bankowego swojego i żony, zeznanie podatkowe za [...] r. i wyjaśnił, że córki nie pobierają stypendium. Dodatkowo wniósł o przedłużenie do [...] marca 2008 r. terminu do nadesłania dokumentów potwierdzających wydatki związane z utrzymaniem nabytego domu jednorodzinnego i wydatki rodziny. W urzędowym formularzu skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu i ponownie opisał swoją sytuację materialną i rodzinną i wskazał, że poza domem mieszkalnym wraz z gruntem nie posiada innych nieruchomości, a także oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. Rodzina nie posiada majątku. W rubryce nr 10 dochody podał, że jego wynagrodzenie z tytułu służby w policji wynosi 3.201,70 zł, wynagrodzenie żony 1060,24 zł, a zasiłek pielęgnacyjny na dziecko 153 zł, czyli ogółem 4.414,94 zł. Do formularza dołączył: wyciąg z konta bankowego z którego wynika, że w [...] 2007 r. otrzymał z tytułu dojazdów do pracy kwoty 245 zł i 140 zł, za dodatkowe służby 119,50 zł, wynagrodzenie z sądu rejonowego z tytułu pełnienia obowiązków obywatelskich w kwocie 520 zł, dokonał wpłaty własnej w wysokości 5200 zł ([...] 2007 r. ) oraz poniósł wydatki z tytułu opłat za: wodę i kanalizację 184,72 zł na podstawie faktury wystawionej na nazwisko [...], [...], abonament ERA 307,15 zł, energię elektryczną 193,21 zł, co wynika z faktury wystawionej na nazwisko [...], zamieszkały w [...] co oznacza, iż jest to rachunek za zużycie energii w nowo nabytym domu jednorodzinnym, położonym w [...], gdyż sprzedający nazywają się [...] oraz wydatek z tytułu raty kredytu 626 zł. Z wyciągu tego wynika nadto, iż w [...] 2008 r. skarżący otrzymał uposażenie z tytułu służby w Policji w kwocie 2525,15 zł, a za dojazdy do pracy kwotę 245 zł, wynagrodzenie z sądu rejonowego z tytułu pełnienia obowiązków obywatelskich w kwocie 520 zł, oraz że z konta tego opłacono rachunek za telefon T.P. s.a. 70,11 zł, rachunek za gaz na podstawie faktury wystawionej na nazwisko [...], [...] 159,52 zł, rata kredytu 626 zł, ubezpieczenie kredytu 129 zł, dodatkowe opłaty z tytułu kredytu 336 zł i 100 zł. Z wyciągu z konta bankowego żony wynika, iż w [...] 2008 r. otrzymała wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w [...] w wysokości 1104,03 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny 153 zł, zaś saldo konta w tym miesiącu jest ujemne i w dniu [...] 2008 r. wyniosło -3.302,56 zł. Z zeznania podatkowego za [...] wynika, iż skarżący otrzymał dochód (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania) wysokości 39.525,43 zł, a jego żona 14.141,58 zł . Następnie skarżący pismem z dnia [...] wskazał, iż w ślad za jego poprzednim pismem z dnia [...] przesyła dodatkowe dokumenty źródłowe tj. PIT-R za [...] r. o wypłaconych kwotach z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich w sądzie rejonowym, z której wynika, że kwoty te wyniosły od [...] do [...] 540 zł , a w pozostałych miesiącach 520 zł; wyciąg z konta bankowego żony za [...] 2007 r., z którego wynika, że otrzymała wynagrodzenie w wysokości 1168,46 zł, i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, a saldo w tym miesiącach było ujemne. Ponadto skarżący nadesłał rachunki za podgrzewacz 866,32 zł, kocioł 2401 zł, wydatki remontowe na łączną kwotę 8.289,64 zł i 177,11 zł, okna 7300 zł, płyta 1388,85 zł. Przepis art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z treści art. 245 § 2 cytowanej wyżej ustawy wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym. Natomiast art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący i jego żona na bieżąco osiągają dochody z tytułu zatrudnienia, przy czym skarżący otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w policji obejmujące uposażanie, dodatkowe służby i zwrot wydatków z tytułu dojazdów do pracy w wysokości około 2623,55 zł netto, co ustalono na podstawie zaświadczenia z dnia [...] i wyciągów bankowych oraz kwotę 520 zł z tytułu pełnienia obowiązków społecznych w sądzie rejonowym, co stanowi łącznie kwotę 3143,55 zł (2623,55 zł + 520 zł), zaś żona skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości około 1136,24 zł netto (1.168,46 zł + 1104,03 zł=2272,49:2), oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, czyli łącznie około 1289,24 zł, co ustalono na podstawie wyciągu z kont bankowych. Powyższe oznacza, iż wspólny dochód małżonków wynosi miesięcznie około 4.432,79 zł. Przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę wspólne dochody małżonków, gdyż są oni zobowiązani pomagać sobie wzajemnie również w zakresie postępowań sądowych prowadzonych tylko przez jednego z nich. Ponadto wynagrodzenia skarżącego i jego żony przekraczają kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę wynoszącą od dnia 1 stycznia 2008 r. 1126 zł, a w 2007 r. 936 zł (rozporządzenia w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2008 i 2007 roku), co oznacza, iż rodzina skarżącego nie znajduje się trudnej sytuacji materialnej. Przyjąć zatem trzeba, iż skarżący posiada środki finansowe na poniesienie koszów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi, Jeżeli zaś chodzi o przyszłe, potencjalne koszty sądowe to obejmują one: ewentualne wpisy od skargi kasacyjnej 100 zł i zażalenia 100 zł, zaś wystąpią one w pewnych odstępach czasu, co wskazuje, iż skarżący osiągając stały dochód jest w stanie je uiścić. Wysokość osiąganego dochodu pozwala przyjąć, iż skarżący jest także w stanie ponieść koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika zważywszy, że na obecnym etapie postępowania nie jest wymagany przymus adwokacko - radcowski. W niniejszej sprawie znaczenie ma również okoliczność, iż zarówno skarżący jak i jego żona pozostają w długoletnim zatrudnieniu i osiągają z tego tytułu dochody, co dodatkowo podkreśla, iż są w stanie pokryć koszty niniejszego postępowania. Potwierdza to złożone zeznanie podatkowe za [...] r., z którego wynika, że skarżący otrzymał dochód (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania) w wysokości 39.525,43 zł, a jego żona 14.141,58 zł. Natomiast przedstawione wydatki wynikające z rachunku bankowego skarżącego nie uzasadniają uwzględnienia wniosku, gdyż faktury za wodę i kanalizację zapłacone [...] 2007 r. w wysokości 184,72 zł i [...] 2008 r. w kwocie 159,52 zł zostały wystawione na nazwisko teścia skarżącego [...] pod adresem [...], skarżący zaś mieszka u teściów pod adresem [...] (wynika to z potwierdzenia odbioru wezwania o wpis-k-35, gdyż zostało ono odebrane przez dorosłego domownika teścia skarżącego [...] pod adresem [...]), co oznacza, iż skarżący nie jest zobowiązany do uiszczenia tych opłat, ponieważ nie mieszka pod adresem [...] i nie jest posiadaczem tej nieruchomości, gdyż nabył dom jednorodzinny położony w [...], a mieszka w [...]. Dokumentów w postaci faktur z tytułu powyższych opłat skarżący zaś nie przedłożył, co pozwalało na przyjęcie powyższych ustaleń. Z tych względów opłaty te nie zostały zaliczone do niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącego mogących mieć ewentualne znaczenie przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wydatek z tytułu opłat za telefon tj. abonamentu w ERA w kwocie 307,15 zł nie jest niezbędnym kosztem utrzymania rodziny skarżącego i nie uzasadnia uwzględnienia wniosku, ponadto skoro skarżący jest w stanie pokryć ten wydatek to przyjąć trzeba, iż jest również w stanie pokryć koszt wpisu w wysokości 200 zł. Pozostałe wydatki z tytułu opłat za telefon T.P. s. a. w kwocie 70,11 zł przy uwzględnieniu wysokości wspólnych dochód małżonków nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Z kolei spłata rat kredytu (711,93 zł) i pożyczki (626 zł) przez skarżącego w celu zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych również nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, gdyż zobowiązania te o charakterze prywatnoprawnym nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, do których należą koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu. Poza tym po ich poniesieniu w kwocie 1337,93 zł (711,93 zł + 626 zł) skarżącemu pozostaje do dyspozycji kwota (4.432,79 -1337,93) 3094,86 zł, co wskazuje, iż posiada on środki finansowe na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Natomiast poniesione wydatki z tytułu remontu domu nie stanowią niezbędnych kosztów utrzymania mogących mieć znaczenie przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wręcz przeciwnie wskazują, iż skarżący dysponuje środkami finansowymi w stopniu pozwalającym na poniesienie kosztów sądowych i wynagrodzenia adwokata. Potwierdza to dodatkowo dokonana przez skarżącego dnia [...] wpłata środków pieniężnych na jego konto bankowe w wysokości 5200 zł. Dodać trzeba, iż skarżący z tytułu zatrudnienia w policji otrzymuje zwrot kosztów dojazdu do pracy w miesięcznej wysokości 245 zł, co z kolei wskazuje, iż nie ponosi z tego tytułu wydatków, a otrzymana kwota jest dodatkowym źródłem dochodu. Natomiast okoliczność, iż rodzina skarżącego jest bezdomna nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, gdyż skarżący wraz z żoną nabył dom jednorodzinny w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić należy również, że wykazany dochód 4.432,79 znacznie przekracza kwotę 1404 zł stanowiącą kryterium dochodowe dla czteroosobowej rodziny określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (Dz. Nr 64, poz. 593 ze zm.), uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, które przysługują m. in. osobom znajdującym się w trudniej sytuacji materialnej. Powyższe oznacza, iż rodzina skarżącego nie znajduje się w takiej sytuacji. Wniosek z dnia [...] o przedłużenie do terminu do nadesłania dokumentów źródłowych jest bezprzedmiotowy, ponieważ skarżący wraz z pismem z dnia [...]. nadesłał te dokumenty. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.