IV SA/Wr 43/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 3 października 2023 r., nr SKO 4103/976/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha pismem z 14 kwietnia 2023 r. zawiadomiono G. J. (dalej: strona, skarżąca) o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie dodatku węglowego bez rozpatrzenia, z uwagi na uniemożliwienie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Pismem z 15 maja 2023 r. - skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: Kolegium, SKO) - strona wyraziła niezadowolenie ze sposobu załatwienia wniosku. W odpowiedzi na zapytanie Kolegium o charakter ww. pisma strona wskazała, że pismo to należy potraktować jako zażalenie, a zarazem wniosek o stwierdzenie nieważności zawiadomienia z dnia 14 kwietnia 2023 r. Z uwagi na powyższe - postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. - SKO odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności pisma z 14 kwietnia 2023 r. Uzasadniło, że zgodnie z art. 156 § 1 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: k.p.a.), organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia. Zauważyło, że w sytuacji, gdy w sprawie nie wydano ani postanowienia, ani decyzji, tylko pismo informujące o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma. Dostrzegło, iż pismo strony z 14 kwietnia 2023 r. nie jest ani postanowieniem, ani decyzją i że z tego względu nie ma do niego zastosowania tryb stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. Kolejnym pismem strona ponownie wyraziła niezadowolenie ze sposobu załatwienia wniosku. Kolegium przyjęło, że jest to wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z 3 października 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Ponownie wyjaśniło, że pismo z 14 kwietnia 2023 r., którym zawiadomiono stronę o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie dodatku węglowego bez rozpatrzenia, nie jest ani decyzją, ani postanowieniem i z tego względu niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania administracyjnego zakończonego tym pismem. W skardze na powyższe postanowienie SKO skarżąca zarzuciła, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa i interesu prawnego. Zdaniem skarżącej, działanie organu stoi w sprzeczności z dyspozycją przepisów 6-8 k.p.a., a zatem z nadrzędnymi zasadami postępowania administracyjnego. Skarżąca opisała przebieg zdarzeń związanych z wniesionym przez nią wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego i odniosła się do nieprawidłowości, do których w jej ocenie doszło w ustaleniach organów. Podkreśliła, że "decyzja" w sprawie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co obligowało SKO do stwierdzenia jej nieważności. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Kolegium prawidłowo odmówiło skarżącej wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności pisma z 14 kwietnia 2023 r., którym zawiadomiono skarżącą o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie dodatku węglowego bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., z uwagi na uniemożliwienie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W myśl art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Natomiast zgodnie z art. 156 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. Stosownie do art. 126 k.p.a., do postanowień, od których przysługuje zażalenie oraz do postanowień określonych w art. 134, stosuje się odpowiednio m. in. przepis art. 156 k.p.a. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 3 września 2013 r. (I OPS 2/13; dostępna: CBOSA) stwierdzono, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o podjęciu której należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie. Przepisy k.p.a. regulujące to postępowanie przewidują zamknięty katalog zwyczajnych środków zaskarżenia (odwołanie, zażalenie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Żaden z tych środków zaskarżenia nie przysługuje od czynności materialno-technicznej pozostawienia podania bez rozpoznania, bo czynność ta nie jest ani decyzją, ani postanowieniem. Następstwem pozostawienia podania bez rozpoznania jest zakończenie postępowania administracyjnego bez wydania decyzji, co wyklucza kwestionowanie tej czynności w drodze odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo odmówiło skarżącej wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności pisma z 14 kwietnia 2023 r., którym zawiadomiono skarżącą o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie dodatku węglowego bez rozpatrzenia. Pismo z 14 kwietnia 2023 r. wydane w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie jest ani decyzją, ani postanowieniem, tylko czynnością materialno-techniczną, od której nie przysługują zwyczajne ani nadzwyczajne środki zaskarżenia, takie jak złożony w sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności, będący środkiem mającym zastosowanie wyłącznie do określonych w ustawie decyzji i postanowień. Nie można było zatem w stosunku do tego pisma wszcząć postępowania nieważnościowego. Jeżeli celem skarżącej było zakwestionowanie prawidłowości czynności materialno-technicznej polegającej na pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania, powinna to uczynić - po uprzednim złożeniu ponaglenia (art. 37 k.p.a.) - w drodze skargi na bezczynności organu (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżącej przysługiwało prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności pisma, wobec czego SKO zasadnie odmówiło wszczęcia postępowania w tej sprawie. Końcowo - odpowiadając na pozostałe zarzuty skargi dotyczące wadliwie, zdaniem skarżącej, przeprowadzonego postępowania w sprawie przyznania dodatku węglowego - podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była wyłącznie prawidłowość wydanego w sprawie postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego, a nie kwestie merytoryczne, związane z przyznaniem dodatku węglowego. W tym stanie sprawy Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.