IV SA/Wr 431/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 21 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. – działający z upoważnienia Burmistrza Miasta O. - decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla D. W. w wysokości 360 zł miesięcznie , na okres od 1 stycznia 2010r. do 30 września 2010r. O wydaniu tej decyzji, organ pomocowy - na podstawie art. 27 ust. 7 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.)- zawiadomił dłużnika alimentacyjnego – P. W., pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...]. P. W. wniósł w dniu 8 marca 2011 r. odwołanie od powyższej decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego, podnosząc m.in. zarzut , że nie pouczono go na piśmie o środkach odwoławczych od błędnych decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w tym od decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta O. decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...], przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla D. W.. W motywach postanowienia Kolegium przytoczyło brzmienie art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., według którego odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Czynność dokonana po upływie tego terminu jest nieskuteczna. Według organu zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona stronie, przy czym stroną w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona do alimentów (osobiście lub reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego). W przedmiotowej sprawie M. W., przedstawiciel osoby uprawnionej do alimentów –D. W., nie wniosła odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r., co oznacza, że decyzja ta stała się ostateczna. Końcowo Kolegium wskazało , że jeżeli odwołujący - w jego ocenie - został pominięty w postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla D. W., może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i tym celu może wnieść podanie o wznowienie bezpośrednio do organu administracji, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, czyli do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi P. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu . Skarżący zarzucił ,że decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla jego małoletniego syna – D. W. została podjęta na podstawie sfałszowanych dowodów i korupcyjnego zawyżenia zobowiązań alimentacyjnych. Natomiast Kolegium, chcąc zatuszować błędy MOPS w O., nie pouczyło go o możliwościach sprostowania kryminogennej decyzji Nr [...] z [...] października 2010 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i decyzji organu pomocowego orzekającej o przyznaniu świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego osobie uprawnionej oraz o obciążenie M. W. obowiązkiem zwrotu alimentów otrzymanych przez nią z Funduszu Alimentacyjnego , a także o wznowienie postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i uzasadnienie wyrażone w zaskarżonym postanowieniu . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku ze sformułowanymi w skardze wnioskami skarżącego dotyczącymi uchylenia decyzji organu pomocowego orzekającej o przyznaniu świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego osobie uprawnionej i o obciążenie M. W. obowiązkiem zwrotu alimentów otrzymanych przez nią z Funduszu Alimentacyjnego oraz o wznowienie postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4 i pkt 5 k.p.a. , wyjaśnić na wstępie należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd , następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz.1270 ze zm. ) ( zwanej dalej p. p. s. a.). Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p. p. s. a. Wobec tego w nawiązaniu do wniosku skarżącego o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji orzekającej o przyznaniu świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego osobie uprawnionej, wyjaśnić też należy, że kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte jest wyłącznie zaskarżone postanowienie, a nie kwestie związane z prawidłowością wydania decyzji , o której mowa wyżej . W związku z tym wszystkie zarzuty skargi nakierowane na podważenie tej decyzji organu pomocowego pozbawione są doniosłości prawnej . Natomiast oceniając wyłącznie pod kątem legalności zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził , aby było ono obarczone wadami wynikającymi z naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Jak już była o tym mowa wyżej w niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., wydane na podstawie powołanego art. 134 kpa w związku z art. 129 § 2 k.p.a. , stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W tym miejscu przypomnieć jedynie wypada , że z przepisu art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) wynika, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że od decyzji organu l instancji przysługuje stronie odwołanie do organu II instancji. Zgodnie zaś z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. W myśl § 2 tego przepisu odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce operatora publicznego (art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a.). A zatem dla zachowania terminu do wniesienia odwołania za pośrednictwem polskiej placówki operatora publicznego niezbędne jest jego nadanie przed upływem ustawowego terminu w tejże placówce. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że w takim przypadku decyduje data stempla pocztowego. Analiza materiału aktowego badanej sprawy wskazuje na to , że decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...], przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej - syna P. W. doręczona została w dniu 26 stycznia 2010 r. M. W. jako jego przedstawicielce ustawowej , co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej tą decyzję. Wobec tego termin do wniesienia odwołania w tej sprawie upływał w dniu 3 lutego 2011r. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie był stroną postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego , zaś adresat decyzji w tej sprawie M. W. nie wniosła odwołania od wspomnianej wyżej decyzji, wskutek czego decyzja ta nabrała waloru ostateczności. Prawidłowo zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że od ostatecznej decyzji nie przysługuje odwołanie , co oznacza ,że zawarte w piśmie skarżącego z dnia 8 marca 2011r. odwołanie wniesione zostało po upływie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania i w konsekwencji uzasadniało stwierdzenia przez Kolegium uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wskazać bowiem należy ,że termin do wniesienia odwołania dla strony , która została pozbawiona udziału w postepowaniu w I instancji liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie , która brał udział w postepowaniu. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania strona może skutecznie bronić się przez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. Taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postepowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności ( zob. B.Adamiak , J.Borkowski , Kodeks postepowania administracyjnego – Komentarz , Warszawa 2008, s.599). Trafnie zatem organ administracji pouczył skarżącego o możliwości weryfikowania ostatecznej decyzji administracyjnej w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania ze wskazaniem na przesłankę wynikającą z art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. W przypadku bowiem , gdy mamy do czynienia - jak w realiach mniejszej sprawy- z funkcjonującą w obrocie prawnym ostateczną decyzją administracyjną , kwestia czy dany podmiot ma lub powinien mieć przymiot strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem takiej decyzji może być badana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego . Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.