IV SA/Wr 432/24
WyrokWSA we Wrocławiu2025-06-05
Skład orzekający: Marta Pająkiewicz-Kremis, Annetta Makowska-Hrycyk, Andrzej Nikiforów
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, wydana na podstawie uznania administracyjnego (nieuzyskanie zaliczenia semestru w terminie i brak postępów w nauce), została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez niewystarczające uzasadnienie?Ratio decidendi
Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, wydana w ramach uznania administracyjnego, musi być wyczerpująco uzasadniona. Organ uczelni, mimo posiadania swobody decyzyjnej, jest związany zasadami postępowania administracyjnego, w tym zasadą prawdy materialnej i obowiązkiem wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Niewystarczające uzasadnienie, które nie wyjaśnia konkretnych przyczyn niezaliczenia przedmiotu ani nie odnosi się do podnoszonych przez studenta okoliczności, stanowi naruszenie tych zasad i skutkuje koniecznością uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Student został skreślony z listy studentów Akademii Wojsk Lądowych z powodu nieuzyskania w terminie zaliczenia semestru. Decyzja została wydana w oparciu o uznanie administracyjne, powołując się na niezaliczenie semestru oraz brak postępów w nauce. Student wniósł skargę, zarzucając m.in. wadliwe ustalenie stanu faktycznego, niewłaściwe zastosowanie przepisów oraz brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z powodu uchybień proceduralnych, w szczególności niedostatków uzasadnienia decyzji uznaniowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Rektora-Komendanta Akademii Wojsk Lądowych imienia generała Tadeusza Kościuszki z dnia 1 lipca 2024 r. Zasądził od Rektora-Komendanta Akademii Wojsk Lądowych na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. i 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Rektora-Komendanta Akademii Wojsk Lądowych imienia generała Tadeusza Kościuszki z dnia 1 lipca 2024 r. nr 504/2024 w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rektora - Komendanta Akademii Wojsk Lądowych imienia generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu na rzecz skarżącego kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia 23 maja 2024 r. nr 449/2024 Rektor Akademii Wojsk Lądowych im. generała [...] (dalej: Akademia Wojsk Lądowych), po rozpatrzeniu wniosku Dziekana Wydziału Z., orzekł o skreśleniu plut. pchor. E. M., studenta [...] roku studiów [...] stopnia na kierunku Z1., prowadzonych przez Wydział Z. (studenta wojskowego) z listy studentów tej uczelni z powodu nieuzyskania w terminie zaliczenia [...] semestru studiów [...] stopnia.
W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał się na art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.) oraz na § 43 ust. 3 pkt 3 i § 43 ust. 5 oraz § 40 ust. 3 pkt 1 w zw. z § 8 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów Akademii Wojsk Lądowych, nadto, także na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.).
W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Rektor wskazał, że student nie uzyskał w terminie zaliczenia [...] semestru studiów [...] stopnia i do dnia wydania decyzji posiada zaległości dydaktyczne z przedmiotu Seminarium magisterskie powstałe w trakcie sesji zimowej roku akademickiego 2023/2024. Podał, że student nie rozliczył się z w/w rygorów dydaktycznych w:
1) sesji zasadniczej (w dniu 18 stycznia 2024 r.) - 2,0
2) sesji poprawkowej (w dniu 25 marca 2024 r.) -2,0.
W toku postępowania prowadzonego w sprawie skreślenia studenta z listy studentów, strona złożyła wyjaśnienia w sprawie i zawnioskowała o wyznaczenie jej dodatkowego terminu na zaliczenie przedmiotu Seminarium magisterskie. Po zapoznaniu się z tą wypowiedzią, Dziekan Wydziału Z. nie uwzględnił zawartej w niej argumentacji.
Wobec niezaliczenia przez studenta w ustalonym terminie [...] semestru studiów [...] stopnia, Dziekan Wydziału Z., powołując się na § 43 ust. 3 pkt 3 Regulaminu studiów Akademii Wojsk Lądowych, wystąpił do Rektora tej Akademii z wnioskiem o skreślenie strony z listy studentów.
Mając na względzie zaistniały stan faktyczny sprawy, Rektor Akademii zdecydował się uwzględnić wniosek Dziekana Z. i podjął decyzję o skreśleniu strony z listy studentów.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy student wniósł o uchylenie decyzji z dnia 23 maja 2024 r. i umorzenie postępowania. W treści tego wniosku podniósł, że usiłował złożyć pracę magisterką w terminie (tym samym zaliczając zaległości dydaktyczne z przedmiotu Seminarium magisterskie), jednak nie otrzymał oczekiwanej pomocy od Dziekana Wydziału Z., który poinformował studenta, że "zrobił bliżej nieokreślone rozeznanie u jego przełożonego i nie zamierza mu pomóc". Stwierdził, że przypadek studenta, który po 5-letnich studniach, nagle na ostatnim semestrze wpada w kłopoty "powinien być sygnałem i asumptem do bardzo wnikliwego przyjrzenia się sprawie".
Decyzją z dnia 1 lipca 2024 r. nr 504/2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § k.p.a. oraz art. 23 ust. 4 w zw. z art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Rektor utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 23 maja 2024 r.
W uzasadnieniu tej decyzji organ powtórzył argumentację przedstawioną w decyzji z dnia 23 maja 2024 r. Powołując się na zapis § 29 ust. 2 i 3 Regulaminu studiów Akademii Wojsk Lądowych Rektor wskazał, że student nie zaliczył semestru w ustalonym terminie. Dodał również, że student – uzyskując oceny niedostateczne przy kolejnych zaliczeniach z tego samego przedmiotu - wykazał się nadto brakiem postępów w nauce, o których mowa w § 44 ust. 4 pkt 2 Regulaminu studiów Akademii Wojsk Lądowych. Jak argumentował Rektor: "nie budzi wątpliwości organu, że wskazane okoliczności stanowią wystarczającą podstawę do skreślenia podchorążego z listy studentów zgodnie z zapisami Regulaminu studiów AWL, wypełniając ponadto znamiona więcej niż jednej przesłanki ustawowej w tym zakresie (art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 PSWiN)".
Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Rektor wskazał, że Uczelnia udzieliła studentowi wszelkiego możliwego wsparcia, natomiast student nie wykazał się wystarczającą motywacją do zrealizowania zaległości dydaktycznych. Organ zaznaczył, że student miał wystarczająco długi czas na rozliczenie zaległego rygoru dydaktycznego. Jak argumentował, student wyczerpał wszystkie przysługujące mu terminy a o dodatkowe (wynikające z Regulaminu studiów) nie wnioskował. Zdaniem Rektora, umożliwienie studentowi kontynuowania studiów, pomimo niewykonywania przez niego podstawowych obowiązków studenta, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, ponieważ prowadziłoby do dyskryminacyjnego traktowania innych studentów, i to zarówno tych, którzy wykonują swoje obowiązki sumiennie, jak i tych, którzy ich nie wykonują i ponoszą w związku z tym przewidziane prawem konsekwencje, łącznie ze skreśleniem z listy studentów.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) zarzucił decyzji Rektora:
1. nieważność tej decyzji z przyczyn określonych w art 156 § 1 k.p.a. (naruszenie przepisów o właściwości);
2. obrazę prawa procesowego, a to:
1) art. 8 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki nieskreślania z listy studentów wojskowych studentów Akademii Wojsk Lądowych niezaliczających pojedynczych przedmiotów, ale czyniących istotne postępy w nauce;
2) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez zaaprobowanie w decyzji zaniechania "przez organ I instancji" wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niepodjęcia wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co skutkowało wadliwym ustaleniem następujących okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia , których wadliwe ustalenie przesądza o merytorycznej wadliwości tego rozstrzygnięcia, tj.:
a) błędne ustalenie, że skarżący nie czyni postępowców w nauce chociaż w roku akademickim 2023/2024 uzyskał on zaliczenie i oceny z wymienionych w skardze przedmiotów semestru zimowego i letniego;
b) błędne ustalenie, że skarżący w [...] semestrze [...] roku stacjonarnych studiów [...] stopnia na kierunku Z1. prowadzonych przez Wydział Z. Akademii Wojsk Lądowych miał do zaliczenia przedmiot Seminarium magisterskie chociaż według § 50 ust. 5 zd. drugie Regulaminu Studiów Akademii Wojsk Lądowych i stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu Akademii Wojsk Lądowych Nr 47/lX/2022 z dnia 27 września 2022 r., w Akademii nie ma przedmiotu Seminarium magisterskie natomiast jest przedmiot Seminarium dyplomowe z którego promotor wystawia ocenę tylko raz dopiero po przeprowadzeniu procedury antyplagiatowej;
c) błędne ustalenie, że skarżący w [...] semestrze [...] roku stacjonarnych studiów [...] stopnia na kierunku Z1. prowadzonych przez Wydział Z. Akademii Wojsk Lądowych miał do zaliczenia przedmiot Seminarium magisterskie chociaż według § 50 ust 1 Regulaminu Studiów Akademii Wojsk Lądowych , stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu Akademii Wojsk Lądowych Nr 47/IX/2022 z dnia 27 września 2022 r., w Akademii Wojsk Lądowych student Akademii Wojsk Lądowych zamiast zaliczenia nieistniejącego przedmiotu Seminarium magisterskie jest zobowiązany złożyć ostateczną wersję pracy dyplomowej w terminie pierwszym zasadniczym lub w terminie drugim dodatkowym, ustalonymi w harmonogramie organizacji roku akademickiego, a Rozkaz nr 85 Rektora - Komendanta Akademii Wojsk Lądowych z dnia 29 września 2023 r. w sprawie harmonogramu roku akademickiego 2023/2024 nie określa ani terminu pierwszego zasadniczego ani terminu drugiego dodatkowego złożenia ostatecznej wersji pracy dyplomowej dla studentów wojskowych [...] roku studiów [...] stopnia.
Powołując na sformułowane w skardze zarzuty oraz argumentację zaprezentowaną w treści skargi pełnomocnik skarżącego wniósł (w przypadku nieuwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli) o:
1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 23 maja 2024 r., a ewentualnie – o uchylenie w całości wydanych w sprawie decyzji;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przed Sądem.
W skardze zostały nadto zgłoszone następujące wnioski dowodowe:
1. wniosek o dopuszczenie dowodu z wydruku Indeksu elektronicznego studenta na dzień 12 sierpnia 2024 r. na okoliczność tego, że w roku akademickim 2023/2024 (w semestrze zimowym i letnim) skarżący uzyskał zaliczenie i oceny z przedmiotów wymienionych w skardze;
2. wniosek o zażądanie od Ministra Obrony Narodowej: 1) aktu powołania dr. M. T. na stanowisko Rektora Akademii Wojsk Lądowych, 2) decyzji o wyznaczeniu płk. A. P. na stanowisko służbowe Komendanta Akademii Wojsk Lądowych oraz przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów na okoliczność tego, że dr M. T. nie był osobą uprawnioną do wydania decyzji w sprawie albowiem wbrew dyspozycji art. 440 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742) jako osoba cywilna nie jest jednocześnie Komendantem Akademii Wojsk Lądowych;
3. wniosek o zażądanie od Komendanta Akademii Wojsk Lądowych Regulaminu Studiów tej Akademii, stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu Akademii Wojsk Lądowych Nr 47/lX/2022 z dnia 27 września 2022 r. i dopuszczenie dowodu z tego Regulaminu na okoliczność tego, że w w/w Akademii nie ma przedmiotu Seminarium magisterskie albowiem jest przedmiot Seminarium dyplomowe z którego promotor wystawia ocenę tylko raz, dopiero po przeprowadzeniu procedury antyplagiatowej;
4. wniosek o zażądanie od Komendanta Akademii Wojsk Lądowych wyciągu z Rozkazu nr 85 Rektora – Komendanta Akademii Wojsk Lądowych z dnia 29 września 2023 r. w sprawie harmonogramu roku akademickiego 2023/2024 i dopuszczenie dowodu z tego Rozkazu na okoliczność tego, że w Akademii Wojsk Lądowych w roku akademickim 2023/2024 nie określono ani terminu pierwszego zasadniczego ani terminu drugiego dodatkowego do złożenia ostatecznej wersji pracy dyplomowej dla studentów wojskowych [...] roku studiów [...] stopnia;
5. wniosek o zażądanie od Komendanta Akademii Wojsk Lądowych jako organu II instancji - wszystkich wydanych w roku 2023 r. decyzji w sprawie skreślenia z listy studentów wojskowych studentów tej Akademii, nie posiadających zaliczenia w terminie określonym w harmonogramie studiów ( nie więcej niż z dwóch przedmiotów) i dopuszczenie dowodu z tych decyzji na okoliczność tego, że w Akademii Wojsk Lądowych przy wydawaniu zaskarżonej decyzji w sposób nie uzasadniony odstąpiono od utrwalonej praktyki nieskreślania z listy studentów wojskowych studentów Akademii Wojsk Lądowych niezaliczających pojedynczych przedmiotów, ale czyniących istotne postępy w nauce.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W ustosunkowaniu do zarzutów sformułowanych w skardze organ ten za pozbawiony podstaw ocenił zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa procesowego. Jak argumentował, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 138 k.p.a. organ zobowiązany do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy dokonał ponownej analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie, oceny dotychczasowego przebiegu studiów skarżącego (tj. osiąganych przez niego wyników w nauce, prezentowanej postawy), a także szans na ukończenie studiów w Akademii w programowym terminie. Wskazał, że skoro skarżący nie zaliczył [...] semestru studiów, a tym samym [...] roku studiów w ustalonym terminie, a ponadto – wykazał się brakiem postępów w nauce, to nie budziło wątpliwości organu, że okoliczności te stanowiły wystarczającą podstawę do utrzymania w mocy decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Zaznaczył, że organ nie miał możliwości innego rozstrzygnięcia sprawy. Dodał, że umożliwienie skarżącemu kontynuowania studiów, pomimo nie wykonywania przez niego podstawowych obowiązków studenta, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, ponieważ prowadziłoby do dyskryminacyjnego traktowania innych studentów, i to zarówno tych, którzy wykonują swoje obowiązki sumiennie, jak i tych, którzy ich nie wykonują i ponoszą w związku z tym przewidziane prawem konsekwencje, łącznie ze skreśleniem z listy studentów.
Jak chybiony organ uznał także zarzut skargi odnoszący się do błędnego ustalenia, że skarżący nie czyni postępów w nauce. W rozwinięciu tej argumentacji organ odwołał się do § 44 ust. 4 Regulaminu studiów Akademii Wojsk Lądowych i wskazał, że przepis ten brak postępów w nauce definiuje m.in. jako nieosiąganie pozytywnych ocen z zaliczeń i egzaminów. Aby zatem odrzucić przesłankę "braku postępów w nauce" student powinien zaliczyć pozytywnie wszystkie rygory dydaktyczne przewidziane w programie studiów na dany semestr studiów. Indeks elektroniczny skarżącego w pełni potwierdza nieosiąganie przez studenta pozytywnych ocen z przedmiotu Seminarium magisterskie, przy kolejnych próbach rozliczenia się z zaległości dydaktycznych.
W ramach dalszej polemiki ze skargą organ podniósł, że program studiów [...] stopnia przewiduje pisanie pracy magisterskiej. Przedmiot Seminarium magisterskie/dyplomowe jest realizowany przez okres 4 semestrów. Zdziwienie organu budzi zatem nieuprawnione stwierdzenie, że ocena za seminarium magisterskie/dyplomowe jest wystawiana "tylko raz" dopiero po przeprowadzeniu procedury antyplagiatowej". Fakt wystawiania oceny za Seminarium magisterskie/dyplomowe po przeprowadzeniu procedury antyplagiatowej ma miejsce w czwartym semestrze studiów. W każdym poprzedzającym semestrze studiów przedmiot ten podlega również ocenie, odpowiednio w pierwszym semestrze rygorem dydaktycznym jest zaliczenie, w kolejnych drugim, trzecim i czwartym - zaliczenie z oceną. Warunki pozytywnego zaliczenia przedmiotu w poszczególnych semestrach określa karta przedmiotu. W karcie przedmiotu Seminarium magisterskie/dyplomowe (Załącznik 3) określona jest liczba godzin oraz forma i warunki zaliczenia przedmiotu obowiązujące w poszczególnych semestrach studiów. Prowadzący przedmiot na pierwszych zajęciach przedstawia studentom informacje zawarte w karcie przedmiotu oraz inne ustalenia (np. sposób bieżącej kontroli wyników nauczania, warunki usprawiedliwiania i odrabiania nieobecności na zajęciach, formę oraz warunki dopuszczenia do egzaminu lub zaliczenia przedmiotu, terminy i formy konsultacji, przepisy bhp oraz literaturę obowiązkową i uzupełniającą). Skarżący miał zatem pełną wiedzę w tym zakresie i był świadom, że warunkiem zaliczenia przedmiotu jest udział w zajęciach i terminowe rozliczanie się z prac zleconych przez promotora. W rozwinięciu tej argumentacji organ podniósł, że skarżący był informowany przez promotora, że przedstawiany do oceny etap pracy magisterskiej/dyplomowej nie spełnia wymagań określonych dla pracy dyplomowej na studiach [...] stopnia, co skutkowało brakiem zaliczenia seminarium w [...] semestrze.
Odnosząc się do zarzutu skargi jakoby skarżący miał do zaliczenia "nieistniejący" przedmiot Seminarium magisterskie Rektor wyjaśnił, że nazewnictwo użyte w Regulaminie studiów odnosi się zarówno do seminarium licencjackiego, inżynierskiego oraz magisterskiego. Regulamin studiów Akademii Wojsk Lądowych dotyczy wszystkich poziomów kształcenia, które funkcjonują w tej Akademii. Szczegółowe nazewnictwo w/w przedmiotu zawarte jest w programie studiów [...] stopnia oraz w karcie przedmiotu.
W ramach przedstawionej w odpowiedzi na skargę argumentacji organ jako nie odpowiadające prawdzie uznał twierdzenia skargi w zakresie braku pomieszczenia w Rozkazie nr 58 Rektora-Komendanta z dnia 29 września 2023 r. w sprawie harmonogramu roku akademickiego 2023/2024 informacji o terminie składania prac dyplomowych. W tym kontekście podniósł, że w punkcie 16 ppkt 2) lit. c i d tego Rozkazu precyzyjnie wskazano w jakich terminach student powinien złożyć pracę dyplomową, zarówno w terminie zasadniczym, jak i dodatkowym/poprawkowym.
Nie zgodził się również organ z zarzutem skargi jakoby decyzje w sprawach wydała osoba nieuprawniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, przy czym o jej zasadności zadecydowały uchybienia organu dostrzeżone przez Sąd z urzędu. Wymaga w tym miejscu wskazania, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem wyjątku wskazanego w tym przepisie, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dostrzeżone przez Sąd z urzędu uchybienia, uzasadniające wyeliminowanie zaskarżonej decyzji wynikały z niedostatków uzasadnienia decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów Akademii Wosk Lądowych, która to decyzja, z uwagi na wskazane w niej podstawy tego skreślenia, jest decyzją podjętą w warunkach uznania administracyjnego.
Porządkująco w tym miejscu należy wskazać że jak wynika z treści Regulaminu Akademii, przesłanki skreślenia studenta z listy studentów tej Uczelni reguluje § 43 Regulaminu studiów. Co wymaga dostrzeżenia, § 43 ust. 1 Regulaminu studiów (a w odniesieniu do studenta wojskowego także § 43 ust. 2) wymienia przesłanki których wystąpienie w każdym wypadku obliguje organ uczelni do wydania decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów tej Uczelni. Powołane w zaskarżonej decyzji przesłanki skreślenia skarżącego z listy studentów, a to – "nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie" oraz "stwierdzenie braku postępów w nauce" wymienione zostały natomiast § 43 ust. 3 Regulaminu studiów (§ 43 ust. 3 pkt 2) i 3)) , który w przeciwieństwie do § 43 ust. 1 (a w odniesieniu do studenta wojskowego także § 43 ust. 2) pozostawia organowi uczelni pewien luz decyzyjny w zakresie podjęcia decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów Akademii Wojsk Lądowych O powyższym świadczy użyty w treść § 43 ust. 3 Regulaminu studiów zwrot:"Student może być skreślony z listy studentów Akademii w przypadku:".
Taka konstrukcja zapisu regulaminu wskazuje, że w przypadku wystąpienia przesłanki -nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie i/albo braku postępów w nauce decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów Akademii podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Co ważne, redakcja § 43 ust. 3 Regulaminu studiów odpowiada treści art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że z uznaniem administracyjnym mamy do czynienia w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. Wybór ten nie jest jednak zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 414/24 i powołane tam orzecznictwo i piśmiennictwo). Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ związany jest nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 369/23, CBOSA). Uznanie administracyjne nie jest strefą wolną od związania ustawowego, a także nie jest strefą wolną od kontroli sądów administracyjnych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 1993 r. sygn. akt III ARN 33/93, wskazał że: przy dokonywaniu sądowej kontroli zgodności z prawem wszelkich decyzji administracji o charakterze uznaniowym (...) rola, zadania i zakres kompetencji niezawisłego sądu muszą być rozumiane znacznie szerzej i głębiej niż w innych sytuacjach (...). Z decyzjami uznaniowymi musi się wiązać nie zmniejszona, lecz zwiększona kontrola sądu, wykonywana z punktu widzenia przestrzegania prawa (i to prawa rozumianego jako całość systemu).
Mimo iż sądowa kontrola takiego aktu ma zakres ograniczony (samo uznanie leży w wyłącznej gestii organu i pozostaje poza zakresem kontroli Sądu ), to jednak wymaga zbadania, czy akt ten nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy, oraz czy takiego wyboru dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w postępowaniu podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Innymi słowy, kontroli sądowej podlega uzasadnienie aktu uznaniowego z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Uzasadnienie aktu wydanego w ramach uznania administracyjnego, winno być na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby sąd administracyjny był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 292/12 i I OSK 369/12, dostępne w CBOSA). Ocenie Sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10 i z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1981/14, dostępne w CBOSA).
Jak trafnie akcentuje się w judykaturze, podjęcie decyzji uznaniowej nakłada na organ powinność wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, wyrok WSA w Olsztynie z 27 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 376/14; CBOSA). Taki charakter decyzji umożliwia organom uczelni uwzględnienie różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających studentowi wywiązanie się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych. W postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy studentów organy uczelni powinny ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności podnoszone przez studenta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania zaliczenia egzaminu.
Z utrwalonego już orzecznictwa sądowego wynika, iż działając w ramach uznania administracyjnego organ nie przestaje być związany podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, do jakich zalicza się zasada prawdy materialnej (obiektywnej) - obligująca organ do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Wiąże się z tym następnie wymóg właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł orzec inaczej, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie.
Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie spełnia standardów procesowych należytego uzasadnienia decyzji uznaniowej. Skutkiem tego uchybienia są braki w zakresie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wydania tej decyzji oraz braki w warstwie argumentacyjnej co do wyboru rozstrzygnięcia.
O czym była już mowa, powołane w zaskarżonej decyzji powody skreślenia skarżącego z listy studentów stanowią przesłanki, które w świetle zapisów Regulaminu Akademii Wojsk Lądowych mogą ale nie muszą prowadzić do skreślenia studenta z listy studentów tej Uczelni. W procesie sądowej kontroli decyzji uznaniowej dotyczącej skreślenia studenta z listy studentów z powołaniu na przesłanki nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie oraz braku postępów w nauce wymienione zasadniczego znaczenia nabiera zatem treść uzasadnienia takiej decyzji.
Jeśli chodzi o przesłankę nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie to trzeba tu zauważyć, że samo powołanie się przez organ na fakt niezaliczenia przez skarżącego przedmiotu o nazwie Seminarium magisterskie nie wystarcza do tego by uznać, że bazująca na tej przesłance decyzja organu o skreśleniu skarżącego z listy studentów odpowiada prawu. Skoro działając na zasadzie uznania uprawniony organ Akademii Wojsk Lądowych może skreślić studenta z listy studentów tej Uczelni w przypadku niezaliczenia przez niego semestru w terminie to niewątpliwym jest, że dokonując sądowej kontroli takiej decyzji Sąd powinien posiadać wiedzę na temat wymogów dydaktycznych, których nie spełnił dany student, co w konsekwencji skutkowało niezaliczeniem przez niego semestru w terminie. Tymczasem, ani zaskarżona decyzja ani zawartość nadesłanych do Sądu akt sprawy nie wskazują na powody niezaliczenia przez stronę przedmiotu Seminarium magisterskie na [...] semestrze studiów [...] stopnia, co w konsekwencji skutkowało niezaliczeniem przez nią tego semestru studiów. Z lakonicznej w tym zakresie argumentacji organu pomieszczonej w zaskarżonej decyzji (która w istocie stanowi powtórzenie w tym względzie treści decyzji z dnia 23 maja 2024 r.) wynika tylko tyle, że skarżący nie rozliczył się z rygoru dydaktycznego Seminarium magisterskie w sesji zasadniczej (18 stycznia 2024 r.) oraz sesji poprawkowej (25 marca 2024 r.).
Ze znajdującej się w aktach sprawy karty przedmiotu Seminarium magisterskie wynika natomiast jedynie tyle, że w semestrze trzecim II roku formą zaliczenia przedmiotu Seminarium magisterskie było zaliczenie z oceną. Celem przedmiotu jest nabycie umiejętności pozwalających przygotować magisterską pracę dyplomową. Szczegółowe efekty uczenia się karta przedmiotu przedstawia w ujęciu tabelarycznym odwołując się do poszczególnych numerów efektu uczenia się oraz ich odniesienia dla wymienionych tam programów.
Orzekający sprawie Rektor nie wykazał ani w treści zaskarżonej decyzji ani poprzez sposób skompletowania akt sprawy jakich obowiązków studenta w ramach przedmiot Seminarium magisterskie skarżący nie zrealizował na [...] semestrze studiów [...] stopnia. W szczególności, czy był już wówczas zobowiązany do przedłożenia prowadzącemu przedmiot o nazwie Seminarium magisterskie całości pracy magisterskiej, czy też, jedynie rozdziałów tej pracy. Niewątpliwie, napisanie pracy magisterskiej, do czego w istocie ma przygotować przedmiot Seminarium magisterskie stanowi pewien rozłożony w czasie proces dydaktyczny studenta, pożądane zatem było, by organ w sposób nie pozostawiający żadnych domysłów wskazał na konkretne zaniedbania ze strony skarżącego jako studenta Akademii Wojsk Lądowych, z powodu których nie był on w stanie zaliczyć rygoru dydaktycznego z przedmiotu Seminarium magisterskie. Uzupełniająco należy w tym miejscu odwołać się do treści § 15 Regulaminu w myśl którego, prowadzący przedmiot (moduł kształcenia) ma obowiązek przedstawić studentom, na pierwszych zajęciach, informacje zawarte w karcie przedmiotu (modułu) oraz inne ustalenia (np. sposób bieżącej kontroli wyników nauczania, warunki usprawiedliwiania i odrabiania nieobecności na zajęciach, formę oraz warunki dopuszczenia do egzaminu lub zaliczenia przedmiotu, terminy i formy konsultacji, literaturę obowiązkową i uzupełniającą będącą w zbiorach Biblioteki). Na studiach wojskowych w kartach przedmiotów prowadzonych w Akademii i poza Akademią określa się wymagania w zakresie zaliczenia tematyki przedmiotu realizowanego poza Uczelnią (w ośrodku szklenia lub JW).
Jak należy domniemywać, nie tylko informacje zawarte w karcie przedmiotu, ale i też przyjęty przez prowadzącego przedmiot o nazwie Seminarium magisterskie sposób bieżącej kontroli wyników nauczania decydowały o kryteriach spełnienia przez studenta rygorów dydaktycznych objętych nauczaniem w ramach przedmiotu Seminarium magisterskie na [...] semestrze studiów [...] stopnia.
Warto w tym miejscu odnotować, że lakoniczne w tym zakresie uzasadnienie decyzji organ próbował uzupełnić na etapie odpowiedzi na skargę, co jest zabiegiem spóźnionym i nie może sanować uchybień w samej decyzji administracyjnej.
Odwołując się do argumentacji organu przedstawionej w odpowiedzi na skargę należy wskazać, że jak wynika z treści tego pisma procesowego, zdaniem promotora studenta, przedstawiany mu do oceny etap pracy magisterskiej/dyplomowej nie spełniał wymogów określonych dla prac dyplomowych na studiach [...] stopnia, co skutkowało brakiem zaliczenia seminarium na trzecim semestrze.
Warto w tym miejscu dodatkowo zauważyć, że działając w ramach uznania, organ powinien także ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności podnoszone przez studenta a mogące mieć wpływ na treść decyzji. W nawiązaniu do powyższego należy wskazać, że w piśmie z dnia 25 kwietnia 2024 r., zredagowanym po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów skarżący powołał się na problemy "z efektywną komunikacją" z promotorem dr M. D. Wskazał, że pomimo swoich starań nie udało mu się nawiązać porozumienia z promotorem, "co znacząco utrudniło proces uzyskiwania konkretnych wskazówek i wsparcia". Zaakcentował, że po uwagach promotora wprowadził on szereg poprawek oraz dodał dużo nowych treści, co skutkowało koniecznością zmiany i zwiększenia ilości źródeł, a w konsekwencji, wpłynęło na przedłużenie procesu pisania pracy. W treści tego pisma skarżący podniósł nadto, że dwa pierwsze rozdziały zostały zaakceptowane, następnie podczas pracy nad kolejnymi ponownie pojawiły się duże zastrzeżenia do całości jego pracy. Jak zaznaczył, w efekcie, mimo dokonywania zleconych poprawek nie uzyskał on akceptacji swojej pracy przez promotora, co skutkowało z kolei niezliczeniem semestru.
W zaskarżonej decyzji, o czym była już mowa, organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia że skarżący nie rozliczył rygoru z przedmiotu Seminarium magisterskie w terminie podstawowym i poprawkowym. Powyższe oznacza, że organ nie podjął próby zweryfikowania sygnalizowanych przez skarżącego twierdzeń w zakresie utrudnionej komunikacji z promotorem, a przynajmniej o takiej próbie nie wspomniał w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do przesłanki braku postępów w nauce należy wskazać, że wystąpienie takiej przesłanki należy odczytywać zgodnie z przyjętą w Regulaminie studiów definicją tej przesłanki. Jak stanowi § 44 ust. 4 Regulaminu studiów, za brak postępów w nauce, o których mowa w § 43 ust. 3 pkt 2 , uznaje się w szczególności:
1) nieprzystępowanie do zaliczeń i egzaminów;
2) nieosiąganie pozytywnych ocen z zaliczeń i egzaminów (w tym komisyjnych);
3) niespełnianie warunków powtarzania semestru, powtarzania przedmiotu (modułu) albo wpisu warunkowego na kolejny semestr.
W tym przypadku, podobnie jak to miało miejsce przy przesłance niezaliczenia semestru w terminie, Rektor także zobowiązany był do przedstawienia w uzasadnieniu decyzji wyczerpującej argumentacji odnośnie do przyczyn niezaliczenia przez skarżącego w kolejnych terminach przedmiotu Seminarium magisterskie oraz wyjaśnienia dlaczego organ zdecydował się, korzystając z normy kompetencyjnej, podjąć na tej podstawie decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów Akademii. Jak tymczasem wynika z zaskarżonej decyzji, argumentacja organu w tym zakresie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że: "podchorąży wykazał się brakiem postępów w nauce, o których mowa w § 44 ust. 4 pkt 2 Regulaminu studiów AWL, uzyskując oceny nieostateczne przy kolejnych zaliczeniach z tego samego przedmiotu."
Wobec tak lakonicznego stanowiska organu w tym zakresie, poza rozważaniami w sprawie należy pozostawić analizę § 50 Regulaminu studiów oraz terminy składania prac dyplomowych (magisterskich) w terminie podstawowym i dodatkowym (poprawkowym), określone w Rozkazie nr 85 Rektora z dnia 29 września 2023 r. w sprawie harmonogramu roku akademickiego 2023/3034.
Uzupełniająco należy wskazać, że przesłanka braków w postępów w nauce została przypisana skarżącemu na etapie wydawania zaskarżonej decyzji. Decyzja z dnia 23 maja 2024 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów dotyczyła bowiem jedynie przesłanki niezaliczenia semestru w określonym terminie, co odpowiadało treści wszczętego z urzędu postępowania w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów Akademii Wojsk Lądowych ("z powodu: nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie").
Odnosząc się do poniesionych w skardze zarzutów jako oczywiście nieuzasadniony ocenić należało zarzut skargi sformułowany w punkcie 2 pkt 2 lit b) skargi. W tym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację przedstawioną przez organ w odpowiedzi na skargę, a ukierunkowaną na wykazanie, że nazewnictwo użyte w Regulaminie studiów odnosi się zarówno do seminarium licencjackiego, inżynierskiego oraz magisterskiego. To, że skarżący miał do zaliczenia przedmiot o nazwie Seminarium magisterskie wynika zarówno z Programu studiów II roku, jak i z karty tego przedmiotu.
Podobnie, nietrafny jest zarzut skargi ukierunkowany na wykazanie, że z Rozkazu nr 85 Rektora z dnia 29 września 2023 r. w sprawie harmonogramu roku akademickiego 2023/3034 nie wynika termin zasadniczy ani dodatkowy złożenia ostatecznej wersji pracy dyplomowej dla studentów wojskowych [...] roku studiów [...] stopnia. Także i w tym zakresie Sąd aprobuje argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę i wskazującą, ze ów Rozkaz w punkcie 16 ppkt 2) lit. c i d precyzyjnie wskazuje w jakich terminach student powinien złożyć pracę dyplomową zarówno w terminie zasadniczym, jak i tym dodatkowym. Otóż, jak wynika z treści tego rozkazu, dla studentów wojskowych [...] roku studiów [...] stopnia zdawanie prac dyplomowych (magisterskich) odbywa się do 12 kwietnia 2024 r. a zdawanie prac dyplomowych (magisterskich) w terminie dodatkowym (poprawkowym) odbywa się do 10 czerwca 2024 r.
Ponieważ Rektor w zaskarżonej decyzji nie odwołuje się do kwestii niezdania przez skarżącego pracy magisterskiej w terminie podstawowym ani poprawkowym wynikających ze wspomnianego Rozkazu, kwestia przekroczenia przez skarżącego terminów zdawania pracy magisterskiej wskazanego w w/w Rozkazie oraz jego skutków pozostaje do oceny Rektora w przyszłej decyzji (wydanej na skutek wyeliminowania przez Sąd z obrotu prawnego decyzji z dnia 1 lipca 2024 r.).
Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w punkcie 2 lit a) skargi należy wskazać, że w § 44 ust. 4 Regulaminu studiów zawarta jest definicja braku postępów w nauce. Z uwagi na stwierdzone niedostatki w należytym uzasadnieniu tej przesłanki w sprawie, przedwczesne jest ustosunkowywanie się przez Sąd na tym etapie sprawy do zarzutu strony, która w skardze neguje wystąpienie tej przesłanki w przypadku skarżącego.
Jako pozbawiony podstaw prawnych Sąd ocenił wreszcie najdalej idący zarzut skargi, zarzucający nieważność zaskarżonej decyzji z powodów opisanych w skardze. Także i w tym przypadku Sąd podziela argumentację organu zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę i odnoszącą się do tego, że w myśl art. 440 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Rektor uczelni wojskowej jest jednocześnie komendantem uczelni i to niezależnie od tego, czy Rektor jest żołnierzem zawodowym czy byłym żołnierzem zawodowym. Pogląd Sądu jest zbieżny ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 12 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 414/24.
Końcowo już tylko należy wskazać, że decyzja Sądu o oddaleniu wniosków dowodowych strony skarżącej podyktowana była tym, że zawnioskowane przez stronę dokumenty w większości znajdowały się w aktach sprawy, zaś w odniesieniu do wniosku dowodowego sformułowanego w punkcie 5 skargi Sąd uznał, że wnioskowany dowód nie jest niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.
Kierując się przedstawioną argumentacją i uznając, że w sprawie organ naruszył wskazane na wstępie przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł jak w punkcie I wyroku. Orzeczenie o kosztach wsparto na art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone w sprawie i wydać decyzję, która będzie odpowiadała wymogom należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło