IV SA/Wr 433/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2006r. sprawy ze skargi D. Ł. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie i orzeczenie je poprzedzające Powiatowa Komisja Lekarska w J. G. orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...]na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z 21 stycznia 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 21, poz. 205 z późn. zm./ oraz § 1 ust. 1 oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. Nr 57, poz. 278 z póź. zm./ uznała poborowego D. Ł. za zdolnego do służby wojskowej z kategorią zdrowia "A". W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż komisja po przeprowadzeniu wywiadu lekarskiego, własnym badaniem lekarskim /i przeprowadzeniu dodatkowych badań/ i zapoznaniu się z przedłożonymi do wglądu dokumentami lekarskimi orzekła jak w sentencji z § 1 p. 1, § 76 p. 1, § 68 p. 1, § 69 p. 1. W odwołaniu od powyższego orzeczenia D. Ł. wniósł o ponowne rozpatrzenie przydatności do odbywania zasadniczej służby wojskowej. Podniósł, że w chwili obecnej jego stan zdrowia psychiczny i fizyczny jest niezrównoważony i niestabilny. Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...]Wojewódzka Komisja Lekarska we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 z póź. zm./, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 21, poz. 205 z póź. zm./ oraz § 1 ust. 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. Nr 57, poz. 278 z póź. zm./ utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia stwierdzono, że po zapoznaniu się z przedłożonymi do wglądu dokumentami lekarskimi, przeprowadzeniem dodatkowych badań specjalistycznych uznano poborowego za zdolnego do pełnienia zasadniczej służby wojskowej pomimo rozpoznania schorzeń określonych w § 1 p. 1, § 76 p. 1, § 68 p. 1, § 69 p. 1 - osobowość nieprawidłowa nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego poborowy D.Ł. powołuje się na zły stan zdrowia. Podkreśla, iż jest w znacznym stopniu głównym żywicielem rodziny. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 1 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej /Dz.U. Nr 57, poz. 278 ze zm./ zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według § 2 tego rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1 właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników specjalistycznych a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej według wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. Natomiast w § 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest mowa, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich powinny zawierać szczegółowe uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa /zasada udzielenia informacji/ oraz art. 11 kpa /zasada przekonywania czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia/. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzeniem całego materiału dowodowego /art. 7 i 77 § 1 kpa./. Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona /art. 80 kpa./. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Komisje obu instancji rozpoznały u poborowego schorzenia z § 1 p. 1, § 76 p. 1, § 68 p. 1, § 69 p. 1 rozporządzenia. W § 1 p. 1 rozporządzenie wymienia wzrost powyżej 185 cm przy proporcjonalnej budowie ciała jako kwalifikujące poborowego do kategorii zdrowia "A" zdolny do służby wojskowej. Przepis § 76 p. 1 cyt. rozporządzenia wskazuje zniekształcenia kości miednicy, obręczy barkowej i kończyn /wrodzone, po złamaniach i po stanach zapalnych/, bez upośledzenia sprawności ruchowej jako kwalifikujące do kategorii zdrowia "A". Natomiast punkt 2 § 76 wskazuje, iż zniekształcenia kości miednicy, obręczy barkowej i kończyn /wrodzone, po włamaniach i po stanach zapalnych/, nieznacznie upośledzające sprawność ruchową, zalicza poborowego do kategorii "A" - zdolny do służby wojskowej /"D" - niezdolny do służy wojskowej /.../ w czasie pokoju. Rozporządzenie w § 68 p 1 przewiduje sytuacyjne reakcje dezadaptacyjne nieznacznie upośledzające zdolności przystosowawcze, które kwalifikują poborowego do grupy I - "A" w punkcie 2 - sytuacyjne reakcje dezadaptacyjne znacznie upośledzające zdolności przystosowawcze zalicza do kategorii "B" - czasowo niezdolny do służby wojskowej. Z kolei w § 69 p 1 rozporządzenia zamieszczono osobowość nieprawidłową nieznacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne, opowiadającą kategorii zdrowia "A". Punkt niżej natomiast znajdująca się osobowość nieprawidłowa znacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne, poddająca się korekcji odpowiada kategorii "D". W sytuacji, gdy rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii "A", lub "D" Komisja Lekarska ze szczególną starannością powinna uzasadnić swoje rozpoznanie. W tym konkretnym przypadku należało wyjaśnić skarżącemu dlaczego w jego przypadku , upośledzenie osobowości nie jest znaczne skoro rozporządzenie zna i znaczne upośledzenia osobowości, kwalifikujące do kategorii zdrowia "D". Powyższe rozważania w równym stopniu należy odnosić do rozpoznania z § 68 rozporządzenia. Inaczej rzecz biorąc jak jest różnica między jednym stanem a drugim. W przeciwnym bowiem razie orzeczenia nie poddają się kontroli i co warte podkreślenia nie co do istoty rozpoznania, ale jego przesłanek. Podobnie w wyroku z dnia 18 sierpnia 2000r. /III SA 879/00 nie publ./ Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że tam gdzie obowiązujące przepisy określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi obowiązkiem komisji jest dokładnie uzasadnić przyjęcie konkretnego punktu lub paragrafu. Według przepisu art. 75 § 1 kpa jako dowód, należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Reguła w nim wyrażona nie została wyłączona przepisami ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. Nr 4, poz. 16 ze zm./, w której cytowane rozporządzenie znalazło swoją podstawę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ustalona zasada, że organ decyzyjny dysponując różnymi dowodami, nie może uchylać się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy /art. 7, 77 § 1, 80 kpa/. Jeżeli spośród dwóch twierdzeń jedno jest wiarygodne a drugie nie należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną /np: wyrok NSA z dnia 10 listopada 1988r. III SA 579/88 nie publ./. Z lektury akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący w toku prowadzonego postępowania administracyjnego przedłożył Zaświadczenie Lekarskie z dnia [...]r. wystawione przez lekarza - specjalistę psychiatrę, Karty Porad Specjalistycznych Poradni Psychologicznej Szpitala Wojewódzkiego w J. G., Opinię Psychologiczną z dnia [...]r. i [...]r. Tak więc, gdy skarżący przedstawił dokumenty, o których mowa wyżej powinny być one traktowane jako dowód w sprawie i poddane należytej ocenie /art. 80 kpa/. Tymczasem w orzeczeniach komisji zabrakło odniesienia się do przedstawionych dokumentów a przede wszystkim nie uzasadniono przyczyny odmowy ich wiarygodności /art. 107 § 3 kpa/. Przytoczone uchybienia spowodowały, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzeczono jak w sentencji. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia, gdyż orzeczenie o przydatności /lub brak przydatności/ do służby wojskowej nie posiada samodzielnego przymiotu wykonalności. /art. 152 - Prawo o postępowaniu /...//.