IV SA/Wr 434/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant:: Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł.i, działając na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), wydała w dniu [...] orzeczenie Nr [...] w sprawie zdolności R. B. do zawodowej służby wojskowej. Komisja podała, że po przeprowadzonym u żołnierza badaniu lekarskim rozpoznała: 1) nieprawidłową glikiemię na czczo - § 54 pkt 4 z Załącznika nr 2 do wyżej powołanego rozporządzenia (w zast.), 2) hiperbilirubinemię - § 44 pkt 10 oraz 3) skrzywienie przegrody nosa - § 26 pkt 3. Wobec powyższego rozpoznania, Komisja uznała orzekanego za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej – Kategoria N. Uznała również, że schorzenia od 1 do 2 powodują niezdolność do zawodowej służby wojskowej i żadne ze schorzeń nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. W uzasadnieniu orzeczenia zaś wskazano, że rodzaj i stopień nasilenia schorzeń ustalono w oparciu o przedstawioną dokumentację, badania specjalistyczne oraz badanie własne Komisji. W odwołaniu od tej decyzji zainteresowany podniósł, że do dnia wniesienia tego pisma nie chorował przewlekle na żadne choroby, nie jest pod opieką żadnej poradni specjalistycznej. Otrzymane zaś wyniki są jego zdaniem incydentalne. Dodał, że swoją przyszłość zawodową wiąże ze służbą w wojsku. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Jako podstawę swojego działania wskazała art. 127 § 1 i art. 138 K.p.a. w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo - lekarskiej zgromadzonej w tej sprawie nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Stwierdzono też, że z przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. badań laboratoryjnych z dnia 7 maja 2009 r. i z dnia 5 czerwca 2009 r. jednoznacznie wynika, że istnieją odchylenia od normy niektórych parametrów biochemicznych krwi w kolejno przeprowadzonych badaniach. W tej sytuacji Komisja Lekarska I instancji prawidłowo uznała, że nieprawidłowa glikemia na czczo oraz hiperbilirubinemia mieszcząca się w zakresie pojęciowym § 54 pkt 4 (w zast.) i § 44 pkt 10 z zał. Nr 2 do powołanego wyżej rozpatrzenia uzasadniają kwalifikację, w Grupie III osób badanych, do kategorii "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z wnioskiem o jej uchylenie, złożył zainteresowany R.B. Podniósł w niej, że nigdy nie chorował na żadną z chorób wymienionych w orzeczeniach, a nieprawidłowe wyniki laboratoryjne mają charakter incydentalny, co potwierdzają dobre wyniki badań wykonanych po otrzymaniu orzeczenia, które dołączył do skargi. W związku z powyższym zarzucił Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. niedopełnienie obowiązków wynikających z § 32 powoływanego rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r., który stanowi o tym, że w razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponownie badania lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiału w sprawie - co w niniejszej sprawie jest wskazane. Podniósł, że zaskarżone orzeczenie nie spełnia wymogu z art. 107 § 3 K.p.a. i jego oczekiwań. Sprowadza się do jedynie do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiedniego paragrafu z załącznika cytowanego rozporządzenia i stwierdzenia o zaliczeniu do kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Taka treść orzeczenia narusza art. 9 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a. i nie daje podstaw do uznania, że organ dokonał oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, zaś stanowisko wyrażone w decyzji jest uzasadnione w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważył również, że w przypadku schorzenia § 54 pkt 4 zastosowano sformułowanie "w zast." Stwierdził, że domyśla się, że schorzenie, które rzekomo u niego występuje ma cechy podobne do wymienionego w § 54 pkt 4 w załączniku Nr 2 do cytowanego rozporządzenia, ale Komisja w uzasadnieniu powinna wyjaśnić dlaczego w ten sposób zaliczyła daną chorobę, aby przekonać odwołującego się o słuszności orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że w jego ocenie orzeczenie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Skarżący jest niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zatem, uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.). Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej wydającymi decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby wojskowej i do pełnienia tej służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. sygn. akt I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. sygn. akt SA/Gd 1655/95-OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zatem zasadami ogólnymi przyjętymi w Kodeksie postępowania administracyjnego w tym zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a., z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu właściwy organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). W myśl bowiem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 K.p.a. organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a ocena dowodów aby nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organ orzekający obowiązek zebrania całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że jest on zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 17 maja 1994 r. sygn. akt SA/Lu 1921/93, LEX 26517). Nadto, jak wskazuje orzecznictwo, jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym (wyrok SN z 23 listopada 1994 r. sygn. akt III AR N 55/94, OSBP 1995/7/83). Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji, Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika jak trafnie podkreślił skarżący z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a. (zasada udzielania informacji, zasada przekazywania, wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). W rozpatrywanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności R. B. do pełnienia służby wojskowej, w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...]. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Uzasadnienia obu orzeczeń są lakoniczne, nie spełniają wymogów z art. 107 § 3 K.p.a. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące służby wojskowej należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., sygn. akt III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r., sygn. akt III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza nieprawidłową glikemię i hiperbilirubinemię. Należy wskazać, że organy orzekające powołały się na przepis § 54 pkt 4 (w zast.) oraz § 44 pkt 10 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r. kwalifikujący skarżącego do kategorii zdrowia "N" lub "Z" w grupie III osób badanych. Przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z", zadaniem organu decyzyjnego jest szczególnie wnikliwe dokonanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić, jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z dnia 8 września 1999 r. sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie, przy odpowiednim nasileniu, kwalifikuje poborowego do kat. "Z" - zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź "N" – niezdolny do pełnienia tej służby, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić przyczynę przyjętej kategorii zdolności. Do podobnych wyjaśnień jest również zobowiązany organ stosując w zastępstwie do rozpoznania hiperbilirubinemii zakres poglądowy § 54 pkt 4. Powyższe zachowanie niezbędne jest zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Tymczasem, w badanym przez Sąd postępowaniu takiego działania organów zabrakło. Również orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, nie wypowiedziało się w kwestii dowodów przedstawionych przez skarżącego oraz jego twierdzeń, że wyniki przedstawionych przez niego badań są prawidłowe, a wcześniejsze wyniki miały charakter incydentalny, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym wcześniej wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, skoro zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. Wydając ponownie rozstrzygnięcie w sprawie organ powinien kierować się powyższymi wskazaniami Sądu. Zgodnie z przepisem art. 152 p.p.s.a., Sąd nie orzekał w przedmiocie wydania zaskarżonej decyzji.