IV SA/Wr 437/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S. NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Sędziowie: S. NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) S. WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant: Robert Hubacz po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi P S na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie i utrzymane przez nie w mocy orzeczenie organu I instancji Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...]na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz §1 ust. 1 i §2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm), zwane dalej rozporządzeniem Powiatowa Komisja Lekarska w J.G. uznała P.S. za zdolnego do czynnej służby wojskowej przyznając mu kat. "A". Komisja po przeprowadzeniu wywiadu lekarskiego, zapoznaniu się z przedłożonymi do wglądu dokumentami lekarskim oraz po własnym badaniu lekarskim (i przeprowadzeniu dodatkowych badań specjalistycznych) orzekła na podstawie §76 pkt 1, §43 pkt 1 i §68 pkt 1 rozporządzenia. W złożonym odwołaniu P. S. zakwestionował wydaną decyzję powołując się na stan swojego zdrowia. Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie art. 138§1 pkt 1 kpa, art. 26 ust. 1 ustawy oraz §1 ust. 1 i §2 rozporządzenia Wojewódzka Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, że w oparciu o powołane przepisy prawa, po zapoznaniu się z przedłożonymi do wglądu dokumentami lekarskimi, przeprowadzeniu dodatkowych badań specjalistycznych Komisja uznała poborowego za zdolnego do pełnienia czynnej służby wojskowej i powołując się na §68 pkt 1, §69 pkt1, §43 pkt 1 i §76 pkt 1 stwierdziła u poborowego sytuacyjne reakcje dezadaptacyjne nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. S. wniósł o ostateczne rozpatrzenie jego sprawy powołując się na swój stan zdrowia psychicznego i fizycznego, który według niego jest niezadowalający z powodu problemów rodzinnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Uznano brak podstaw do skierowania skarżącego na dodatkowe badania lekarskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 1 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.) zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według ust. 1 §2 tego rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w §1 właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników specjalistycznych a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej według wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie zaś z jego ust. 2 w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określaniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatruje się łącznie wszystkie ograniczenia spowodowane tymi chorobami i ułomnościami. Osobę badaną można w takim wypadku zaliczyć do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności; w takim wypadku decyduje ocena ogólnej sprawności psychofizycznej badanego. Natomiast w §19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest mowa, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich powinny zawierać szczegółowe uzasadnienie. Przepis art. 107 §3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 kpa). Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zauważyć należy, że zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji podaje jedynie paragrafy znajdujące się w załączniku do rozporządzenia bez wskazania jednostek chorobowych tego załącznika oraz stwierdzenie o zaliczeniu poborowego do kategorii "A" zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym wyżej wymogom przepisów kpa i cytowanego rozporządzenia. Orzeczenia obu komisji powołują się na §43 pkt 1, tj. przewlekły nieżyt żołądka, dwunastnicy, jelit, bez upośledzenia lub z nieznacznym upośledzeniem sprawności ustroju; §76 pkt 1, tj. zniekształcenie kości miednicy, obręczy barkowej i kończyn (wrodzone, po złamaniach i po stanach zapalnych), bez upośledzenia sprawności ruchowej, §68 pkt 1, tj. sytuacyjne reakcje dezadaptacyjne nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. Orzeczenie komisji II instancji powołuje jeszcze §69 pkt 1, tj. osobowość nieprawidłową nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne. Wymienione schorzenia istotnie odpowiadają kategorii zdrowia "A". Należy jednakże wskazać, że rozporządzenie wyróżnia paragrafy z jednostkami chorobowymi, które wskazują np. na upośledzenie ustroju, nieznaczne upośledzenie sprawności ruchowej, czy też znacznie upośledzenie zdolności przystosowawczych, których stwierdzenie kwalifikuje do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Skoro prawodawca nałożył na administracyjne organy orzekające obowiązek szczegółowego uzasadnienia decyzji trudno poprzestać jedynie na tego rodzaju ogólnym stwierdzeniu, jak czynią to orzeczenia obu komisji. Zwraca przy tym uwagę, że skarżący odwołując się od orzeczenia komisji I instancji wskazał jedynie lakonicznie na "zmiany chorobowe", ale okoliczności te komisja II instancji powinna należycie ocenić żądając w razie potrzeby wyjaśnienia przezeń tego stanu i przebiegu leczenia. Uzasadnienie orzeczenia natomiast winno wyjaśnić, skarżącemu m.in. jakie kryteria przesądziły, że w jego przypadku upośledzenie osobowości nie jest znaczne skoro rozporządzenie zna i znaczne upośledzenie osobowości kwalifikujące poborowego do kategorii zdrowia "D". W przeciwnym bowiem razie orzeczenia nie poddają się kontroli i co warte podkreślenia nie co do istoty rozpoznania, ale jego przesłanek. Jak zbudowane być powinno uzasadnienie orzeczenia mówi w szczególności art. 107 §3 kpa: należy wskazać fakty, które uznano za udowodnione, dowody, na których się oparto, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, ocenić je pod kątem danej jednostki chorobowej i podciągnąć pod konkretnie istniejący przepis prawa. Należy także zauważyć, że komisja orzekająca w II instancji nie odniosła się do opinii psychologicznej z dnia [...]r., w której rozpoznano u skarżącego zaburzenia lękowe, cechy osobowości niedojrzałej, trudności adaptacyjne w nowych sytuacjach, zaburzone relacje z innymi osobami, nawracające myśli samobójcze oraz zalecono leczenie i objęcie systematyczną pomocą psychiatryczną. Z uzasadnień obu orzeczeń nie wynika także, czy wszystkie dolegliwości stwierdzone u skarżącego, brane łącznie pod uwagę, nie powinny kwalifikować go do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a także czy w ogóle obydwie komisje rozważały te schorzenia łącznie. Narusza to przepisy §19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia i art. 107 §3 kpa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Ze względu na charakter orzeczenia Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.