IV SA/Wr 437/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązanie do zwrotu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpoznaniu odwołania A. B. od wydanej z upoważnienia Prezydenta W. decyzji Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] lutego 2011 r. ([...]) uznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 stycznia 2011 r. za nienależnie pobrane i zobowiązującej do zwrotu kwoty w wysokości 470,00 zł, łącznie z ustawowymi odsetkami, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania alimentacyjnego oraz art. 2 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia, podano, że decyzją z dnia [...] września 2010 r. ([...]), organ pierwszej instancji przyznał A. B. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. w wysokości 470,00 zł miesięcznie. W dniu 21 stycznia 2011 r. A. B. poinformował organ pierwszej instancji o śmierci dłużnika alimentacyjnego – R. B., w dniu 5 grudnia 2010 r. Pismem z dnia 24 stycznia 2011 r. ([...]), organ pierwszej instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych decyzją ostateczną z dnia [...] września 2010 r. ([...]), w związku z uzyskaną informacją o śmierci dłużnika alimentacyjnego w dniu 5 grudnia 2010 r., co powoduje, że świadczenia alimentacyjne od stycznia 2011 r. nie przysługują. W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] lutego 2011 r. decyzję nr [...] uchylającą decyzję z dnia [...] września 2010 r. ([...]) przyznającą świadczenie. Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. ([...]), organ pierwszej instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w związku ze śmiercią dłużnika alimentacyjnego w dniu 5 grudnia 2010 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję, w której uznał świadczenie wypłacone w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 stycznia 2011 r., za nienależnie pobrane i zobowiązał Stronę do zwrotu kwoty w wysokości 470,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia 21 stycznia 2011 r. otrzymał informację o zgonie dłużnika alimentacyjnego w dniu 5 grudnia 2010 r. Organ wskazał, że w sprawie wystąpił przypadek nienależnie pobranych świadczeń, o jakich mowa w art. 2 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż wypłata świadczeń w okresie od 1 do 31 stycznia 2011 r. nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub części. A. B. odwołał się od decyzji. Przedstawił swoją trudną sytuację rodzinną i osobistą: nie pracuje, uczy się stacjonarnie, jego matka choruje. Zwrócił się o umorzenie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji wraz z odsetkami. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę stwierdził, że ze stanu faktycznego sprawy wynika bezspornie, że dłużnik alimentacyjny - ojciec osoby uprawnionej – A. B., zmarł w dniu 5 grudnia 2010 r. (akt zgonu z dnia 10 grudnia 2010 r., nr [...]). W tych okolicznościach uległa zmianie sytuacja Strony, mająca wpływ na prawo do świadczeń, ponieważ konsekwencją śmierci dłużnika jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zmiana sytuacji osobistej Strony miała miejsce w grudniu 2010 r., a zatem prawo do świadczeń może być utracone od stycznia 2011 r. Zgodnie z art. 2 pkt 7 powołanej we wstępie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dalej zwanej "ustawą", przez nienależnie pobrane świadczenie rozumie się świadczenia z funduszu alimentacyjnego: a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty, e) wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 17 ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, chyba, że zostały zwrócone zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Kolegium wskazało, że A. B., od dnia 1 stycznia 2011 r. utracił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zatem świadczenie w tym miesiącu zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie wypłaty świadczenia. Oznacza to, że świadczenie wypłacone w styczniu 2011 r., w wysokości 470,00 zł, jest - w myśl ww. definicji - nienależnie pobrane, a jako takie podlega zwrotowi (zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy). Jak już wspomniał organ pierwszej instancji w zakończeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 23 ust. 8 ustawy, organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. A. B. w odwołaniu wniósł o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami. Po zapoznaniu się z aktami sprawy Kolegium stwierdziło, że okoliczności dotyczące sytuacji rodziny Strony mogą uzasadnić pozytywne rozpatrzenie wniosku zawartego w odwołaniu. Jednakże - zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 23 ust. 8 ustawy - rozstrzygnięcie w tej sprawie wydaje organ właściwy wierzyciela. W tym stanie rzeczy decyzję w przedmiocie ewentualnej ulgi (umorzenia) wyda organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu postępowania dotyczącego istnienia przesłanek ("szczególnie uzasadnionych okoliczności"), uzasadniających umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Kolegium wskazuje zatem na konieczność rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wniosku A. B. zawartego w odwołaniu. W skardze na powyższą decyzję A. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o umorzenie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji wraz z odsetkami. Powtórzył przy tym argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Zwrócono uwagę, że skarżący nie kwestionuje zaskarżonej decyzji lecz wnosi o umorzenie ustalonej kwoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień jak i nie odmawia ich przyznania lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Uwzględniając powyższe wniosek skarżącego zgłoszony w skardze nie może odnieść zamierzonego skutku. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.: dalej ustawa) a w szczególności art. 2 pkt 7 lit. a stanowiący, że przez nienależnie pobrane świadczenie rozumie się świadczenia z funduszu alimentacyjnego: wypłacane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Akta rozpatrywanej sprawy jednoznacznie wskazują, że decyzją z dnia [...] września 2010 r. ([...]) organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. w wysokości 470,00 zł miesięcznie. W dniu 21 stycznia 2011 r. skarżący zawiadomił organ administracyjny o śmierci dłużnika alimentacyjnego – R. B., w dniu 5 grudnia 2010 r. (akt zgonu z dnia 10 grudnia 2010 r. Nr [...]). Wobec powyższego zdarzenia decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. ([...]) organ uchylił decyzję z dnia [...] września 2010 r. przyznającą świadczenia. W związku z powyższym słuszne są stwierdzenia organu odwoławczego, że z chwilą śmierci dłużnika alimentacyjnego uległa zmianie sytuacja skarżącego, mająca wpływ na prawo do świadczenia: Konsekwencją śmierci dłużnika jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący od dnia 1 stycznia 2011 r. utracił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Świadczenie które skarżący otrzymał w styczniu 2011 r. zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie wypłaty świadczenia. W tym stanie rzeczy świadczenie wypłacone w styczniu w wysokości 470,00 zł jest nienależnie pobrane i zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy podlega ono zwrotowi. Powyższe pozwala stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Wobec czego skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).