IV SA/Wr 437/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...], stwierdzające wniesienie z uchybieniem terminu zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta J. z dnia [...] nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez M. G. zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia M. G. wysokości należności podlegającej zwrotowi w kwocie 9.000 zł z tytułu opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej oraz orzeczenia o terminie zwrotu. Ponadto decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta J. ustalił wysokość należności podlegającej zwrotowi w kwocie 3.600 zł z tytułu opłaty za pobyt matki w DPS oraz orzekł o terminie zwrotu. W dniu 30 grudnia 2013 r. do organu egzekucyjnego - Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. wpłynął "sprzeciw na zajęcie prawa majątkowego" – wynagrodzenia za pracę, w którym strona wyjaśniła, że zamieszkuje na stałe na terenie [...], w Polsce pracuje w systemie dyżurowym, przyjeżdżając na kilkudniowe dyżury, a w okresie wolnym od pracy powraca do rodziny do [...]. Według strony zajęcie wynagrodzenia za pracę narusza jej prawo do minimum egzystencji w wysokości ustalonej przez państwo [...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta J. stwierdził, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje i jest wymagalny oraz zawnioskował o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 18 lutego 2014 r. pod adresem: ul. [...] w Z. W zażaleniu na postanowienie, nadanym w polskiej placówce pocztowej w dniu 26 lutego 2014 r., strona ponownie wskazała, że przyjeżdża do Polski trzy lub cztery razy w miesiącu na trzy- lub czterodniowe cykle dyżurowe. Zajęcie wynagrodzenia za pracę pozbawia stronę i jej rodzinę prawa do minimum egzystencji w [...] a także środków potrzebnych na dojazdy do pracy z [...] do Polski. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia stronie postanowienia. Zaskarżone postanowienie zawiera prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia zażalenia. Strona wskazała jako adres do doręczeń siedzibę Kancelarii Adwokackiej adw. R. P. w Z. ul. [...]. Postanowienie organu pierwszej instancji odebrał adw. R. P. w dniu [...], kwitując odbiór korespondencji własnoręcznym podpisem. Natomiast zażalenie na postanowienie strona wniosła w dniu 26 lutego 2014 r., co wynika z daty stempla Urzędu Pocztowego w J. Zażalenie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia, ponieważ termin do złożenia zażalenia upłynął w dniu 25 lutego 2014 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 18 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ponieważ obowiązek ustanowienia pełnomocnika do doręczeń oraz fikcja doręczenia, wynikające z art. 40 § 4 i § 5 k.p.a. naruszają zasadę niedyskryminacji wyrażoną w art. 18 TFUE. Skarżący wyjaśnił, że jest obywatelem [...], zamieszkałym [...] km od polskiej granicy. W toczącym się postępowaniu administracyjnym został zobowiązany przez dyrektora MOPS w J. oraz przez SKO w L. do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń na terenie Polski. Postanowienie, odebrane przez R. P., zostało nadane w dniu 19 lutego 2014 r. i odebrane przez skarżącego w [...] w dniu 22 lutego 2014 r. Zażalenie na postanowienie skarżący nadał w polskim urzędzie pocztowym w dniu 26 lutego 2014 r. Zdaniem strony z przepisów k.p.a. nie wynika skuteczność doręczenia w dniu doręczenia korespondencji pełnomocnikowi do doręczeń. Ponadto SKO nieprawidłowo uznało pełnomocnika do doręczeń za stronę postępowania. Skarżący wskazał, że zażalenie winien w [...] wysłać już w dniu 22 lutego 2014 r., aby dochować ustawowego terminu do wniesienia zażalenia. Tak więc odbieranie pism przez pełnomocnika do doręczeń ogranicza prawo strony do dokładnego zapoznania się z treścią pisma oraz prawo do obrony w porównaniu do strony zamieszkałej na terenie Polski. Obowiązek ustanowienia pełnomocnika narusza zasadę niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową, a także prawo do rzetelnego procesu, usankcjonowane w art. 47 akapit 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Państwo członkowskie musi traktować jednakowo obywateli własnych i obywateli innych państw członkowskich. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór pomiędzy stronami dotyczy prawidłowości doręczenia postanowienia wierzyciela z dnia 30 stycznia 2014 r. pod adresem: ul. [...] w Z. Skarżący zarzucił organom administracyjnym nieprawidłowe zastosowanie w sprawie art. 40 § 4 i § 5 k.p.a. Stosownie do art. 40 § 4 k.p.a. strona zamieszkała za granicą lub mająca siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zgodnie natomiast z art. 40 § 5 k.p.a. w razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem. W rozpatrywanej sprawie, przede wszystkim należy wyjaśnić, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez organ egzekucyjny - Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. Postępowanie egzekucyjne stanowi odrębne postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania, mającego na celu ustalenie wysokości należności, podlegającej zwrotowi, z tytułu opłat za pobyt matki skarżącego w DPS. Wszczęcie egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jak wynika z pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. z dnia 16 stycznia 2014 r., skierowanego do Burmistrza Miasta J., postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego zostało wszczęte w dniu 17 grudnia 2014 r. W postępowaniu tym skarżący, pismem z dnia 22 grudnia 2014 r., złożył do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. "sprzeciw na zajęcie prawa majątkowego", zarzucając nieistnienie egzekwowanego obowiązku. W piśmie tym skarżący podał adres do doręczeń: ul. [...], [...] Z., nie ustanawiając konkretnej osoby jako pełnomocnika do doręczeń. Na podany przez skarżącego adres do doręczeń MOPS wysłał do strony postanowienie z dnia [...], wyrażające stanowisko wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowienie to zostało odebrane w dniu 18 lutego 2014 r. przez adw. R. P., a więc osobę upoważnioną do odbioru korespondencji pod tym adresem. Postanowienie to zostało więc skutecznie doręczone w dniu 18 lutego 2014 r. stosownie do art. 42 § 1 oraz art. 43 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z kolei art. 42 § 3 k.p.a. przewiduje, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i § 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Jest to tzw. doręczenie właściwe. Natomiast, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy to jest niemożliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Jest to doręczenie zastępcze. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 911/10, przepisy k.p.a. nie regulują kwestii dotyczących sposobu doręczenia pism na adres wskazany do korespondencji. Żaden przepis k.p.a. nie wskazuje wprost możliwości wyznaczenia przez stronę adresu "do korespondencji", a co też praktykuje się w postępowaniu prowadzonym przez organy administracji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego adresatem, o którym stanowi, wskazany wyżej art. 42 k.p.a., jest nie tylko osoba faktycznie zamieszkująca pod adresem doręczenia, ale również osoba, która taki adres wskazała, jako adres dla doręczeń. Skoro tak, to domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest faktycznie zamieszkująca pod tym adresem pełnoletnia osoba. Inne rozumienie tego przepisu praktycznie wykluczałoby możliwość doręczenia pism pod adresem wskazanym jako adres dla doręczeń. Taki sposób doręczenia przesyłek przez wskazanie adresu dla doręczeń wybiera strona z uwagi na sposób prowadzenia działalności, tryb życia lub inne okoliczności, a adres dla doręczeń umożliwia jej odbiór korespondencji przy pomocy osób trzecich. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze wysłało zaskarżone postanowienie, zgodnie z żądaniem skarżącego, do miejsca zamieszkania skarżącego w [...]. Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, jakoby MOPS i SKO zobowiązało skarżącego w trakcie postępowania egzekucyjnego do wskazania pełnomocnika do doręczeń na podstawie art. 40 § 4 i § 5 k.p.a. W konsekwencji, jeżeli art. 40 § 4 i § 5 k.p.a. nie był stosowany przez organy w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, to Sąd rozpatrujący skargę nie jest władny oceniać zgodności tych przepisów z prawem unijnym. Należy też zauważyć, że podanie przez skarżącego adresu do doręczeń w Polsce jest uzasadnione z uwagi na miejsce wykonywania pracy i związane z pracą regularne przebywanie skarżącego w Polsce. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący do 12 stycznia 2015 r. zatrudniony był w [...] w Z. Skarżący wskazuje, że pracuje w Polsce w systemie dyżurowym, przyjeżdżając do Polski trzy lub cztery razy w miesiącu na trzy- lub czterodniowe cykle dyżurowe. Stosownie do art. 141 § 1 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Jeżeli więc postanowienie z dnia [...] zostało skutecznie doręczone w dniu 18 lutego 2014 r., to termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 25 lutego 2014 r. Zażalenie wniesione przez skarżącego w dniu 26 lutego 2014 r. (data stempla pocztowego na kopercie) zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Skarżący nie wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w związku z czym ocenie w niniejszej sprawie nie podlega kwestia winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Należy jedynie wskazać, że stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 i pkt 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub złożone w polskim urzędzie konsularnym. Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.