IV SA/Wr 438/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia NSA Jolanta Sikorska Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi T. Z. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2006 r. postanawia I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego; II. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. J. I. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł. w tym 22% VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia 28 sierpnia 2007 r. T. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. W jego uzasadnieniu wskazał, że w latach 1940-1944 należał do grupy podziemia. Następnie został wcielony do Milicji Obywatelskiej, gdzie brał udział w walkach zbrojnych z bandami UPA. W jednej z bitew został ranny i ze względu na stan zdrowia zwolniony do domu. Do wniosku dołączył zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 16 sierpnia 2007 r. stwierdzające upośledzenie sprawności organizmu w wyniku działań wojennych, zmiany pourazowe, rany postrzałowe. Z zaświadczenia tego wynika, iż w wieku 15 lat został wcielony do wojska i uczestniczył w kampanii wrześniowej, zaś do 1945 brał udział w działaniach wojennych. W listopadzie 1945 r. doznał urazu kończyny górnej lewej i szyi- postrzał z broni. Ze względu na rodzaj rany nie był operowany. Warunki, w których przebywał w okresie działań wojennych, warunki pracy, a później warunki pobytu w więzieniu wpłynęły ujemnie na stan jego zdrowa. Przedłożył również zaświadczenie z dnia 25 czerwca 1987 r. stwierdzające, iż w okresie od 5 listopada 1945 r. do 9 listopada 1945 r. przebywał w szpitalu w L. na kuracji na oddziale chirurgicznym z powodu stanu po postrzale szyi i okolicy podstawy kciuka lewego. Załączył także zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Z. z dnia 19 stycznia 1983 r. potwierdzające, że pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej od 1 listopada 1944 r. do 31 grudnia 1945 r. na Posterunku MO Z. (wówczas terytorium ZSRR). Posiadał na wyposażeniu broń palną, brał udział w walkach z bandami UPA. Pismem Sądu z dnia 3 września 2007 r. wyjaśniono skarżącemu, iż wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 585/06 oddalono Jego skargę w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 28 listopada 2006 r. W piśmie tym zwrócono się do skarżącego o skonkretyzowanie przedmiotu skargi poprzez wskazanie jaki akt lub czynność skarga obejmuje, ewentualnie czy jest to skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na to pismo skarżący pismem z dnia 7 września 2007 r. wskazał, że żąda wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ został skrzywdzony prawomocnym wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. W przesłanych już dokumentach wykazał, że brał udział w walkach z bandami UPA i doznał kontuzji w czasie potyczek z tymi bandami. Następnie pismem Sądu z dnia 19 września 2007 r. poinformowano skarżącego o podstawach wznowienia postępowania sądowego i o terminie, w ciągu którego można zgłosić takie żądanie. W piśmie tym zwrócono się do skarżącego o podanie ustawowej podstawy wznowienia postępowania oraz dokładne określenie dnia, w którym dowiedział się o tej podstawie. W odpowiedzi na to pismo skarżący pismem z dnia 1 października 2007 r. ponowił wniosek o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powołując się na art. 273 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wskazał, iż o możliwości wznowienia postępowania dowiedział się w trakcie wizyty lekarskiej w dniu 16 sierpnia 2007 r. . Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. W jej uzasadnieniu wskazał, iż skarżący nie powołuje się na żadną z podstaw wznowienia postępowania sądowego. Podnoszone przez niego okoliczności były znane w dacie wydania orzeczenia, a zaświadczenie o stanie zdrowia pozostaje bez związku z jego treścią. W ocenie Kierownika Urzędu odrzucenie wniosku o wznowienie postępowania może nastąpić wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń strony wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia, a treścią dotychczasowego rozstrzygnięcia. Innymi słowy, jeżeli da się z góry wykluczyć związek przyczynowy, dopuszczalne będzie podjęcie decyzji odmownej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 291/04). W niniejszej sprawie między przedstawionymi dowodami a treścią postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich wynikających z ustawy o kombatantach taki związek można wykluczyć. Pełnomocnik skarżącego z urzędu adw. J. I. pismem z dnia 26 listopada 2007 r. wniósł o wezwanie strony przeciwnej do przedłożenie do akt sprawy akt postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzją z dnia [...] r. nr [...] oraz akt postępowania administracyjnego toczącego się przed tym organem po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 10 lutego 2004 r. sygn. akt 4II SA/Wr 1004/2000 decyzji Kierownika Urzędu. W piśmie tym wniesiono również o dołączenie do sprawy akt postępowania byłego Wojewódzkiego Sądu Okręgowego w Szczecinie o sygn. akt Sr 978/47 celem ustalenia czy skarżący został skazany wyrokiem tego Sądu za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a także zażądanie z Sądu Okręgowego w Szczecinie Wydziału Karnego do Spraw I Instancji informacji czy przed tym Sądem toczyło się postępowanie z wniosku skarżącego o unieważnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie o sygn. akt Sr 978/47 w trybie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U nr 34, poz. 149 ze zm.) oraz jaki był wynik tego postępowania i jakie były ustalenia Sądu co do skazania skarżącego. W uzasadnieniu tego pisma wskazano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 lutego 2004 r. sygn. akt 4II SA/Wr 1004/2000 uchylając decyzje Kierownika Urzędu pozbawiające skarżącego uprawnień kombatanckich wskazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy zostały przeprowadzone dowody na okoliczność działalności niepodległościowej skarżącego, który został skazany wyrokiem byłego Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie w sprawie o sygn. akt Sr 978/47 na karę sześciu lat więzienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż jeżeli skazanie skarżącego było związane z procesem licealistów ze S., prowadzących działalność niepodległościową na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, to w takim wypadku z tego właśnie tytułu skarżący posiadałby uprawnienia kombatanckie. Zdaniem pełnomocnika podstawę wznowienia postępowania może stanowić art. 273 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a okolicznością faktyczną byłoby wykrycie tego, że skarżący był represjonowany z powodu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pismem z dnia 18 stycznia 2008 r. stwierdził, iż nie widzi podstaw do przesłania akt administracyjnych na wniosek pełnomocnika z urzędu. Decyzje z dnia [...] r. i z dnia [...] r. dają jednoznaczną podstawę do stwierdzenia czy skarżący może powoływać się na działalność niepodległościową. Tym samym okoliczności, które mają zostać wykryte zostały już dawno ujawnione. Do pisma tego dołączono pismo z dnia 13 lipca 2006 r. skierowane do Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie, informujące, iż Urząd ds. Kombatantów zwraca po wykorzystaniu w postępowaniu dotyczącym uprawnień kombatanckich akta sprawy karnej skarżącego o sygn. akt Sr 978/47 oraz notatkę z dnia 10 kwietnia 2006 r., z której wynika, iż tego dnia skarżący zapoznał się z aktami postępowania administracyjnego i dołączył decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie. Pismem z dnia 12 lutego 2008 r. pełnomocnik skarżącego ponowił wniosek o dołączenie do sprawy akt postępowania administracyjnego, które zostały nadesłane wraz z pismem z dnia 10 marca 2008 r. . Wojewódzki Sąd Administracyjny odroczył w dniu 12 marca 2008 r. rozprawę celem umożliwienia pełnomocnikowi z urzędu zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego. Pełnomocnik ponowił także wniosek o nadesłanie akt sprawy karnej znajdujących się w Sądzie Rejowym w Szczecinie. Z pisma Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 22 sierpnia 2008 r. wynika, że do Wydziału III Tego Sądu wpłynęły akta sprawy III Ko 37/08 dotyczące T. Z. o stwierdzenie nieważności wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Szczecinie o sygnaturze akt Sr 978/47. Z kolei Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2008 r. umorzył postępowanie o unieważnienie wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 11 grudnia 1947 r., sygn. akt Sr 978/D.180/47 dotyczącego T. Z., ponieważ w dniu 3 lutego 1992 r. Sąd Wojewódzki w Szczecinie sygn. akt III Ko 878/91 odmówił stwierdzenia nieważności wspomnianego wyroku WSR w Szczecinie z dnia 11 grudnia 1947 r., sygn. akt Sr 978/D.180/47 i postanowienie to uprawomocniło się z dniem 11 lutego 1992 r., tym samym zachodzi powaga rzeczy osądzonej i ponowne rozpoznanie wniosku T. Z. jest bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z treści art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). wynika, że można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podstawy wznowienia postępowania sądowego zostały zaś określone w art. 271-274 p.p.s.a. Jedną z tych podstaw jest późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu ( art. 273 § 2 p.p.s.a.) W myśl art. 277 tej ustawy skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Stosownie do art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. W niniejszej sprawie skarżący jako podstawę wznowienia postępowania powołał przesłanki wskazane w art. 273 § 2 p.p.s.a tj. udział w walkach z UPA w okresie, gdy pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej na posterunku w Z. Z przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a wynika, iż podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były one jej znane. Powołane przez skarżącego okoliczności dotyczące udziału w walkach z UPA nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ okoliczności te były znane skarżącemu już w poprzednim postępowaniu sądowym (sygn. akt IV SA/Wr 585/06), objętym skargą o wznowienie, co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy życiorysu skarżącego oraz z treści skargi z dnia 2 czerwca 2006 r., wszczynającej postępowanie sądowe, objęte skargą o wznowienie, w których skarżący wskazał, iż brał udział w walkach z bandami UPA, podczas których został ranny. Powyższe potwierdza również znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Z. sporządzone dnia 19 stycznia 1983 r., a więc przed datą wszczęcia poprzedniego postępowania sądowego. Z zaświadczenia tego wynika nadto, iż skarżący brał udział w walkach z UPA pełniąc służbę w Milicji Obywatelskiej. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm., dalej ustawa o kombatantach) za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Armii Powstańczej i oddziałami Wehrwolfu. Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, o której mowa w przytoczonym art. 1 ust. 2 pkt 6 (uchwała NSA z dnia 12 czerwca 2000 r., sygn. akt OPS 5/00). Zatem udział skarżącego w walkach z UPA w okresie pełnienia służby w Milicji obywatelskiej nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania sądowego. Brak jest również podstaw do przyjęcia, iż przytoczone w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 26 listopada 2007 r. okoliczności dotyczące skazania skarżącego na karę szczęściu lat więzienia za udział w walce na rzecz niepodległego Państwa Polskiego stanowią podstawę do wznowienia postępowania sądowego, o której mowa art. 273 § 3 p.p.s.a., gdyż ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy pisma Sądu Okręgowego we Wrocławiu Wydziału III Karnego ds. I Instancji z dnia 22 sierpnia 2008 r. wynika, iż Sąd Wojewódzki w Szczecinie sygn. akt III Ko 878/91 prawomocnym postanowieniem odmówił stwierdzenia nieważności wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 11 grudnia 1947 r. sygn. akt Sr 978/D.180/47. Wyrokiem tym skarżący został bowiem skazany za udział w rabunku z bronią w ręku, co jednoznacznie potwierdza znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2004 r., nr A. 028/2/03 odmawiająca potwierdzenia, iż pobyt skarżącego w więzieniu był związany z działalnością polityczna i walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego oraz znajdujące w się w aktach sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 585/06 postanowienie z dnia 11 września 1947 r. o tymczasowym aresztowaniu skarżącego. Skarżący nie wykazał zatem nowych okoliczności, nie znanych mu w poprzednim postępowaniu sądowym mających potwierdzać, iż został skazany za udział walce na rzecz niepodległego Państwa Polskiego, co uzasadniałoby przyjęcie, iż wykazał on, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach zgodnie z którym przepisy tej ustawy stosuje się również do osób, które przebywały w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956 na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944 – 1956 bez wyroku- za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Na marginesie wskazać trzeba, iż środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania (uchwała 7 sędziów SN z dnia 21 lutego 1969r., III PZP 63/68 OSNC 1969/12/208; wyrok NSA z 20 sierpnia 1998r., I SA1477/98 niepubl). W rozpoznawanej zaś sprawie zaświadczenie lekarskie stwierdzające zły stan zdrowia skarżącego ze względu na jego udział w kampanii wrześniowej w 1939 r., udział w działaniach wojennych do 1945 r., oraz sześcioletni pobyt w więzieniu – zostało sporządzone 16 sierpnia 2007 r. już po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 26 października 2006 r. objętego skargą o wznowienie postępowania sądowego i z tego powodu również nie może stanowić okoliczności faktycznych i środków dowodowych, o których mowa w art. 273 § 2 ppsa. W tej sytuacji przyjąć trzeba, iż skarga pomimo wskazania ustawowej podstawy wznowienia, faktycznie nie została na niej oparta, co uzasadnia jej odrzucenie na postawie art. 281 p.p.s.a. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 października 1999r. II UKN 174/99 (OSNP 2001/4/133), z którego wynika, iż sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 401-404 KPC nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (art. 410 § 1 KPC). Skoro w niniejszej sprawie brak jest ustawowej podstawy wznowienia Sąd nie był zobligowany rozpoznać na nowo sprawę na rozprawie w granicach zakreślonych podstawą wznowienia. Skarżący nie wykazał tym samym, iż został również zachowany trzymiesięczny termin do wniesienia skargi, który należy liczyć od dnia, w którym dowiedział się o podstawie wznowienia (art. 277 p.p.s.a.). W świetle powyższego nie można bowiem przyjąć, iż termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął bieg z dniem wizyty lekarskiej tj. 16 sierpnia 2007 r. Skargę zatem, na podstawie art. 181 p.p.s.a., należało odrzucić. Zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).