IV SA/Wr 445/17
WyrokWSA we Wrocławiu2017-11-07
Skład orzekający: Mirosław Rozbicka Ostrowska, Julia Szczygielska, Wanda Wiatkowska – Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie uprawnionej w okresie, gdy otrzymała ona również bieżące alimenty od dłużnika, stanowi świadczenie nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest nienależnie pobrane, jeśli osoba uprawniona w okresie jego pobierania otrzymała bieżące lub zaległe alimenty od dłużnika, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W takiej sytuacji otrzymane świadczenia z funduszu podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.Stan faktyczny
L. H. otrzymała świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dwoje dzieci. Następnie organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie uznania części tych świadczeń za nienależnie pobrane, ponieważ skarżąca w okresie ich pobierania otrzymywała również alimenty od dłużnika. Organy obu instancji uznały świadczenia za nienależnie pobrane i nakazały ich zwrot. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc, że otrzymywane od dłużnika kwoty są minimalne i nie pokrywają potrzeb dzieci, a ona sama jest samotną matką.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt IV SA/Wr 445/17 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , , Dnia 7 listopada 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Mirosław Rozbicka Ostrowska, , Sędziowie, Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków, , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 listopada 2017 r., sprawy ze skargi L. H., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., z dnia [...] nr. [...], w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, , , , oddala skargę w całości., ,
Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 27 września 2016r., nr [...] przyznano na wniosek L. H. :
1. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na K. H., na okres od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie.
2. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na J. H., na okres od 1 października 2016 r. do 30 września 2017r w wysokości 500,00 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 1 maja 2017r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz obowiązku jego zwrotu za okres od 1 marca 2017r. do 30 kwietnia 2017r., a wypłaconych na podstawie w/w decyzji z dnia 27 września 2016 r.
Decyzją z dnia 5 czerwca 2017r., nr [...] powołując się na przepis art. 2 pkt 2, pkt 4-5, pkt 7, pkt10-12, art. 9, art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 i ust. 2, art. 15 ust. 1, art. 18, art. 23 ust. 1-7, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017r. poz.1257, ze zm.), organ I instancji orzekł o:
I. Uznaniu n/w świadczeń z funduszu alimentacyjnego – w łącznej kwocie 2.000 zł za świadczenia nienależnie pobrane:
1. świadczenie na J. H. otrzymane w okresie od 1 marca 2017r. do 31 marca 2017r. w wysokości 500,00 zł,
2. świadczenie na K. H. otrzymane w okresie od 1 marca 2017 r. do 31 marca 2017 r. w wysokości 500,00 zł,
3. świadczenie na J. H. otrzymane w okresie od 1 kwietnia 2017 r. do 30 kwietnia 2017r. w wysokości 500,00 zł,
4. świadczenie na K. H. otrzymane w okresie od 1 kwietnia 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. w wysokości 500,00 zł;
II. Obowiązku zwrotu w/w nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał m.innymi, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że dłużnik alimentacyjny A. H. zobowiązany nakazem alimentacyjnym Sądu Okręgowego w D. z dnia 11 marca 2010 r. do płatności alimentów w wysokości 100 euro tygodniowo na rzecz każdego dziecka, dokonuje regularnych wpłat alimentów na K. H. i J. H. poczynając od 2010 roku.
Pismem z dnia 13 września 2016 r. Prezes Sądu O. w L. zaświadczył, że L. H. w dniu 13 września 2016 r. wystąpiła do Sądu z wnioskiem wraz z wymaganymi dokumentami o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych za granicą.
W dniu 9 maja 2017r. Sąd Okręgowy w L. VII Wydział Wizytacyjny zobowiązał wierzycielkę do wskazania aktualnego adresu dłużnika, aby mógł dalej procedować przedmiotową sprawę. Irlandzki organ egzekucyjny poinformował, iż otrzymany adres rodziców dłużnika nie jest ważnym adresem i nakazał sprecyzowanie dokładnego adresu ojca dłużnika.
Organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że L. H. co miesiąc równocześnie z pobieranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego, otrzymuje alimenty od dłużnika w łącznej wysokości 1000 zł na dwoje dzieci. Będąc stroną w postępowaniu, pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 233 § 1 kk) stosownie do art. 75 § 2 Kpa, L. H. oświadczyła w dniu 14 marca 2017r. i 14 kwietnia 2017r., że otrzymała alimenty od dłużnika na rzecz osób uprawnionych w okresie marzec 2017r. w wysokości 1000 zł, kwiecień 2017r. w wysokości 1000 zł.
Organ podkreślił, że alimenty jakie wpłaca dłużnik stanowią obecnie równowartość wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Skarżąca zaś składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego została zapoznana z warunkami uprawniającymi do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz konieczności powiadamiania o zmianach w swojej sytuacji, która ma wpływ na prawo do świadczeń. Wnioskodawczyni potwierdziła to własnoręcznie złożonym podpisem.
Zdaniem organu wyegzekwowana kwota powinna być przekazana w pierwszej kolejności na spłatę należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a dopiero później wierzycielowi. Organ wskazał, że podstawowym celem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest zapewnienie przede wszystkim środków osobom, którym na podstawie orzeczenia sądu przysługują alimenty. W przypadku gdy egzekucja świadczeń od zobowiązanego jest nieskuteczna, to państwo poprzez stworzony fundusz alimentacyjny przejmuje w pewnym zakresie obowiązek łożenia na rzecz osoby uprawnionej. Jednocześnie organ wskazał, iż warunkami niezbędnymi do uzyskania wsparcia w postaci świadczeń z funduszu alimentacyjnego określonymi przez ustawodawcę, są warunek bezskuteczności egzekucji i spełnienie kryterium dochodowego. Ustawodawca zastrzegł również, że osoba korzystająca z pomocy państwa jakim jest przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie może pobierać jednocześnie alimentów od dłużnika - wynika to z art. 2 pkt 7 lit. d. Zatem świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 marca 2017r. do 30 kwietnia 2017r. w łącznej wysokości 2000 zł, stanowi świadczenie nienależnie pobrane, tj. świadczenie wypłacone w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie jego pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
W ocenie organu skarżąca posiadała pełną świadomość dotyczącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w szczególności w zakresie definicji świadczenia nienależnie pobranego, a świadczy o tym fakt, że została pouczona o tym we wniosku o ustalenie prawa do owych świadczeń. Podobne pouczenie zawiera decyzja ustalająca prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, którą strona otrzymała 12 października 2016r.
Organ podkreślił przy tym, że strona na bieżąco informuje o wysokości otrzymywanych alimentów od dłużnika alimentacyjnego, jednak uważa, że dłużnik alimentacyjny ma wobec dzieci zaległości alimentacyjne na kwotę ponad 43.340,00 euro, a płaci alimenty nie w pełnej kwocie (jak to określa - zaliczkowo) tj. od momentu wydania wyroku zasądzającego alimenty nie zostały one uiszczone w pełnej wysokości. Z tego względu zainteresowana twierdzi, że jest uprawniona do pobierania na rzecz dzieci świadczeń zarówno z funduszu alimentacyjnego jak j od dłużnika.
Zdaniem organu, spełnione zostały przesłanki art. 2 pkt 7 lit. d w/w ustawy, pozwalające na ustalenie stronie nienależnie pobranych świadczeń i zobowiązania jej do ich zwrotu. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z odsetkami za opóźnienie.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że nie zgadza się z przedmiotową decyzją, uważając, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego za miesiące marzec i kwiecień należą się jej dzieciom albowiem alimenty w wysokości 4000 zł są zasądzone prawomocnym wyrokiem. Wpłaty ojca dzieci w wysokości 1000 zł miesięcznie, które skarżąca zgłasza w ośrodku, stanowią 0,25% z całości zasądzonych alimentów, co zdaniem strony nie daje nawet minimum socjalnego dla Jej rodziny.
Jednocześnie skarżąca podniosła, iż małoletnia J. H. posiada orzeczoną niepełnosprawność i wymaga ciągłej rehabilitacji oraz terapii. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości w/w decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranych świadczeń.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie podzieliło zarzutów odwołania i zaskarżoną decyzję z dnia 13 lipca 2017r. utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzje organu I instancji z dnia 5 czerwca 2017 r.
Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że kwestią bezsporną jest fakt, iż strona w okresie od 1 marca 2017r. do 30 kwietnia 2017r. równocześnie z pobieranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego otrzymywała przekazem pocztowym, bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego, alimenty w wysokości 1.000,00 zł miesięcznie. Skarżąca nie kwestionuje w złożonym odwołaniu tego faktu. Co więcej, ze zgromadzonych akt wynika, że strona każdorazowo informowała organ o fakcie otrzymania alimentów od zobowiązanego. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest prawna kwalifikacja okoliczności równoczesnego pobierania alimentów od dłużnika oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Kluczowa dla rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii jest treść art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, który określa jedną z konfiguracji faktycznych, w której wypłacone z funduszu świadczenia uznaje się za nienależnie pobrane. Zgodnie z treścią tegoż przepisu, nienależnie pobranym świadczeniem są świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
Odnosząc powyższy przepis do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, Kolegium stwierdziło, że: 1) skarżąca była osobą uprawnioną do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji z dnia 27 września 2016 r. nr [...]; 2) w okresie od 1 marca 2017r. do 30 kwietnia 2017r. skarżącej wypłacano comiesięcznie świadczenia z funduszu w łącznej wysokości 1.000,00 zł, na dwoje dzieci; 3) w okresie od 1 marca 2017r. do 30 kwietnia 2017r. skarżąca otrzymała od dłużnika alimentacyjnego świadczenia pieniężne na poczet alimentów w łącznej wysokości 2.000,00 zł (1.000,00 zł miesięcznie); 4) alimenty, o których mowa w pkt. 3 skarżąca otrzymała niezgodnie z kolejnością, o której mowa w art. 28 ustawy.
Kolegium podkreśliło, że w orzecznictwie zwraca się uwagę na ogólną zasadę systemową, że osoba uprawniona do świadczeń z funduszu, nie może otrzymywać jednocześnie świadczeń od dłużnika alimentacyjnego. Ideą funduszu alimentacyjnego jest wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów od osób zobowiązanych do ich płacenia. W przeciwnym wypadku, jeżeli nie ma problemów z otrzymaniem świadczeń od dłużnika alimentacyjnego, pomoc państwa osobie uprawnionej do alimentów staje się niepotrzebna i bezprzedmiotowa. Stąd też nie jest prawnie dopuszczalne powielanie się świadczeń alimentacyjnych, a więc otrzymywanie ich jednocześnie z funduszu oraz od dłużnika alimentacyjnego, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Obowiązujące w tym zakresie reguły zostały jednoznacznie określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Świadczenia osobie uprawnionej wypłaca Fundusz (art. 20 ustawy). Dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrócić organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (art. 27 ust. 1 ustawy). Jeżeli dłużnik alimentacyjny nie zwraca tych należności, prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne. Uzyskane w jego toku kwoty rozdysponowuje się w ściśle przez prawo określonej kolejności, przy czym w pierwszej kolejności zawsze spłaca się należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia. Należności wierzyciela alimentacyjnego, a więc skarżącej, mogą być zaspokojone w trzeciej kolejności. Oznacza to tym samym, że jeżeli skarżąca ma wobec dłużnika alimentacyjnego roszczenie o zaległe alimenty, które powstało jeszcze przed uzyskaniem uprawnień do świadczenia z funduszu, to w okresie wypłaty świadczeń z funduszu, roszczenie to nie może zostać zaspokojone z pierwszeństwem wobec należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy. Pobranie w takiej sytuacji jakichkolwiek kwot od dłużnika alimentacyjnego i zaliczenie ich na poczet zaległych lub bieżących alimentów, będzie skutkowało tym, że otrzymane w tym okresie świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostaną zakwalifikowane jako nienależnie pobrane świadczenie.
Mając na uwadze powyższe, Kolegium uznało, że organ I instancji zasadnie orzekł o uznaniu przedmiotowych świadczeń jako nienależnie pobranych i ich zwrocie wraz z ustawowymi odsetkami. Skarżąca przyjmując bowiem od dłużnika alimenty przekazane niezgodnie z kolejnością wyznaczoną art. 28 ust. 1 ustawy, wypełniła wskazaną w art. 2 pkt 7 lit. d przesłankę uzasadniającą podjęcie decyzji o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Kolegium wskazało przy tym, że w aktach znajduje się podpisane przez skarżącą oświadczenie z dnia 9 września 2016 r., w którym została pouczona, iż zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, nienależnie pobranym świadczeniem alimentacyjnym jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie jego pobierania otrzymała alimenty (zaległe lub bieżące) niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Tożsame pouczenie zawierała decyzja z dnia 27 września 2016 r. przyznająca stronie świadczenie z funduszu alimentacyjnego.
W tym stanie faktycznym i prawnym zasadnym stało się w ocenie Kolegium orzeczenie jak w osnowie.
W skardze na powyższą decyzję, L. H. ponawiając zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wniosła o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej wypłacone Jej przedmiotowe świadczenia są należne, gdyż ojciec dzieci nie wpłaca kwoty minimalnej, tzn. 50% zasądzonych alimentów. Wpłaca jedynie kwotę 1000 zł, czyli 0,25 % kwoty 4.000 zł należnych alimentów.
Nadto skarżąca podkreśliła, że "jest samotną matką, nie ma żadnej pomocy znikąd, ograniczone możliwości co do pracy, od której nigdy się nie migała".
Sytuacja Jej rodziny zmusiła do złożenia wniosku do funduszu alimentacyjnego, a do którego ma pełne prawo. Jest uczciwym człowiekiem, nigdy nie posiadała nic do ukrycia. Skarżąca wniosła o przychylenie się do Jej skargi i pozytywny wyrok, który pozwoli Jej rodzinie normalnie żyć i funkcjonować.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz.1066) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.
Wobec treści skargi godzi się podnieść, że Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami, skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji , jak i poprzedajacej ją decyzji organu I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Wskazać należy, że przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji wydanej przez organ administracji publicznej w sprawie uznania pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązania do zwrotu ww. świadczenia wraz z odsetkami, a konkretnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lipca 2017r. - utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 5 czerwca 2017r. , którą uznano, że łączna kwota 2.000 zł wypłacona skarżącej na jej dwoje dzieci w okresie od 1 marca 2017 r. do 30 kwietnia 2017r., stanowi kwotę nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego , orzekając równocześnie o jej zwrocie wraz z odsetkami.
Niewątpliwe jest w rozpoznawanej sprawie, że materialno-prawną podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji (Dz. U. z 2017, poz.489), zwanej dalej ustawą, której cel wprost wyrażony w preambule stanowi, iż obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci wyprzedza wszelką pomoc ze strony Skarbu Państwa na ich rzecz.
Kluczową zatem kwestią jest udzielenie odpowiedzi, czy organy zasadnie przyjęły i orzekły o uznaniu pobranych w określonym wyżej przedziale czasowym przez skarżącą przedmiotowych świadczeń alimentacyjnych za świadczenia nienależnie pobrane, orzekając równocześnie o ich zwrocie wraz z odsetkami.
Odwołać się tu zatem należy do definicji "nienależnie pobranego świadczenia", zawartej w art. 2 pkt 7 lit. d omawianej ustawy, zgodnie z którym oznacza ono świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
W niniejszej sprawie istotny jest także przepis art. 23 ust. 1 i 1a w/w ustawy, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami
Ponieważ w niniejszej sprawie spór sprowadza się do zastosowania przez organ cyt. wyżej art. 2 pkt 7 lit. d, wskazać przy tym należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:
należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,
należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,
należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,
należności likwidatora funduszu alimentacyjnego (...)..
Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nie jest sporne w sprawie, że skarżącej jako osobie uprawnionej do otrzymania świadczeń z Funduszu na podstawie opisanej na wstępie decyzji z dnia 27 września 2016r. - wypłacano comiesięcznie w okresie od 1 marca 2017r. do 30 kwietnia 2017r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 2.000 złotych na dwoje dzieci.
Z akt sprawy niewątpliwie także wynika, że w powyższym okresie skarżąca otrzymała bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego świadczenia pieniężne na poczet alimentów zasądzonych nakazem alimentacyjnym z dnia 11 marca 2010 r. Sądu Hrabstwa Miasta D. w łącznej wysokości 2.000 zł.
W oparciu o powyższe ustalenia, zgodzić się należy z organami, że przedmiotowe alimenty otrzymane przez skarżąca bezpośrednio od ojca Jej dzieci - dłużnika alimentacyjnego, otrzymane zostały niezgodnie z kolejnością, o której mowa w cyt. wyżej art. 28 ust.1 ustawy.
Z tej to zatem przyczyny, Sąd nie podziela twierdzeń skarżącej, że skoro powyższe wpłaty zostały dokonane przez ojca dzieci bezpośrednio na Jej rzecz, to tym samym mogła Ona dokonać swobodnego wyboru na poczet którego z wymagalnych długów zalicza przyjęte świadczenie.
Powyższe stanowisko skarżącej nie znajduje potwierdzenia w omawianej ustawie, zwłaszcza, że z treści cyt. wyżej przepisu art. 2 pkt 7 lit. d ustawy – niewątpliwie wynika, iż nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
Przepis art. 28 ust.1 ustawy w sposób jednoznaczny określa (ustala), że w pierwszej kolejności zaspokajane są należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (pkt 1) oraz z tytułu zaliczek alimentacyjnych (pkt 2), zaś dopiero w dalszej kolejności - należności wierzyciela alimentacyjnego (pkt 3).
Powyższa regulacja oznacza, że uzyskane w toku postępowania egzekucyjnego kwoty rozdysponowuje się w ściśle przez prawo określonej kolejności, przy czym w pierwszej kolejności zawsze spłaca się należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia.
Należności wierzyciela alimentacyjnego, a więc skarżącej, zaspakajane są dopiero – jak trafnie zauważyło Kolegium, w trzeciej kolejności.
Oznacza to tym samym, że jeżeli skarżąca ma wobec dłużnika alimentacyjnego roszczenie o zaległe alimenty, a które powstało jeszcze przed uzyskaniem uprawnień do świadczeń z Funduszu, to w okresie wypłaty świadczeń z tegoż Funduszu, roszczenie to nie może zostać zaspokojone z pierwszeństwem wobec należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy - "należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia".
Pobranie w takiej sytuacji jakichkolwiek kwot od dłużnika alimentacyjnego i zaliczenie ich na poczet zaległych alimentów, skutkuje tym, że otrzymane w tym okresie świadczenia z Funduszu zostają zakwalifikowane jako nienależnie pobrane.
Wprawdzie cyt. wyżej art. 2 pkt 7d w/w ustawy powołuje się na art. 28 jedynie co do określonej w nim kolejności zaspokajania zaległych należności, tym niemniej wynika z niego generalna zasada, że osoba pobierająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek powstrzymywania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego, a w razie zaistnienia takiego przypadku winna otrzymaną kwotę przekazać komornikowi sądowemu lub organowi właściwemu wierzyciela, w tym przypadku MOPS w L., o czym zresztą skarżąca była pouczana w decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego.
Wypełniona została tym samym przesłanka niezbędna do uznania, że pobrane w powyższym okresie przez skarżącą przedmiotowe świadczenie miało charakter nienależny - w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, co oznacza, że organ także zasadnie orzekł o ich zwrocie , powołując się w tym względzie na przepis art.23 ust.1 i 1a omawianej ustawy.
W konsekwencji powyższych ustaleń, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje sądu administracyjnego, nie wykazała - wbrew zarzutom skargi, by zaskarżona decyzja, jak poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane tak ze stanem zdrowia dzieci, jak i sytuacją materialną, aczkolwiek bardzo istotne z Jej punktu widzenia, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.
Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie mógł uwzględnić skargi, stąd w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga została oddalona.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło