IV SA/Wr 452/15

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie przyznania stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu, II. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca na urzędowym formularzu z dnia 21 maja 2015 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie osiąga żadnych dochodów. Nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika. Nie posiada majątku ani oszczędności. Wnosi o ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Pismem referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2015 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji materialnej, tj.: zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu wnioskodawcy i innych osób prowadzących gospodarstwo domowe, wyciągów ze wszystkich kont bankowych za ostatnie dwa miesiące, zaświadczenia z Urzędu Pracy potwierdzającego, że wnioskodawca i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są zarejestrowane jako osoby bezrobotne z prawem do zasiłku lub bez tego prawa (poszukujące pracy), decyzji przyznających świadczenia z opieki społecznej w okresie ostatniego półrocza, określenie wartości posiadanych ruchomości, wyjaśnienia czy skarżąca korzysta z pomocy osób trzecich i czy posiada zdolność kredytową, z jakich źródeł czerpie środki utrzymania, dokumentów potwierdzających podejmowanie starań w celu uzyskania dochodu. Skarżąca została wezwana również do sprecyzowana i udokumentowania wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości, czynsz). W piśmie tym podano, że dokumenty należy nadesłać w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Pismo to zostało doręczone skarżącej w dniu 16 lipca 2015 r. Skarżąca nie udzieliła na nie odpowiedzi. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), ustanowenie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca bowiem nie udzieliła żadnej odpowiedzi na wspomniane wyżej pismo referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2015 r., co oznacza, że nie nadesłała m. in. dokumentów potwierdzających opisaną sytuacją materialną, w tym m. in. dokumentu potwierdzającego, czy jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem, wyciągu z konta bankowego, wyjaśnień czy posiada zdolność kredytową, z jakich źródeł czerpie środki utrzymania. Powyższe nie pozwala w zasadzie na ocenę, czy skarżąca jest w stanie pokryć koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Na skarżącej zaś spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 245 § 3 p.p.s.a., poprzez nadesłanie żądanych dokumentów. Z tych względów wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu nie zasługiwał na uwzględnienie (pkt I sentencji). Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem przyznania studentowi prawa do stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie. Prawo do tych świadczeń zostało uregulowane w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (tj. Dz. U. zr 2012 , poz. 572 ze zm.). W myśl art. 173 § 1 pkt 1 tej ustawy student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego. Stosownie do ust. 2 tego przepisu student może ubiegać się o zakwaterowanie w domu studenckim uczelni lub wyżywienie w stołówce studenckiej uczelni. Zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne (art. 179 ust. 2 ). W myśl zaś ust. 3 tego przepisu wysokość dochodu, o której mowa w ust. 2, nie może być niższa niż 1,30 kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.), oraz wyższa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.). Ponadto z przepisu art. 185 tej ustawy wynika, że pierwszeństwo w przyznaniu wyżywienia w stołówce studenckiej przysługuje studentowi, który znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Z regulacji tych wynika zatem, że prawo do przyznania studentowi stypendium socjalnego przysługuje, jeżeli student znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a ponadto spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych. Również prawo do stypendium na wyżywienie przysługuje w sytuacji, gdy student znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Przesłanki uzasadniające przyznanie tych stypendiów odwołujące się do trudnej sytuacji materialnej i kryterium dochodowego wskazanego w ustawie o pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych, pozwalają na przyjęcie, że sprawy dotyczące przyznania studentowi prawa do stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie są sprawami z zakresu pomocy i opieki społecznej, o których mowa w art. 239 pkt 1 lit "a" p.p.s.a.. W tej sytuacji postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu, który w myśl art. 258 § 3 p.p.s.a. znajduje zastosowanie odpowiednio do postanowień referendarza sądowego, co orzeczono w pkt II sentencji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 239 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 3 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.