IV SA/Wr 455/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr[...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. uznała T. W. za zdolnego do służby wojskowej przyznając mu kat. "A". Komisja rozpoznała u poborowego nadciśnienie tętnicze I stopnia (§39 pkt 1) oraz zmiany zwyrodnieniowe zastawki mitralnej z tendencją prolaptyczną płatka przedniego i śladową niedomykalnością mitralną bez znaczenia hemodynamicznego (§38 pkt 8). Wskazano jednocześnie, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznania nie stanowią przeciwwskazania do czynnej służby wojskowej. W złożonym odwołaniu T. W. podał, że stan jego zdrowia nie pozwala mu na odbycie czynnej służby wojskowej i ponowił prośbę "o wyznaczenie terminu ponownej komisji lekarskiej". Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416.) oraz §3 ust. 7, §4 ust. 8, §9 pkt 3 rozporzadzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz §22 ust.1 i 2, §23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, iż w świetle zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz wykonanych na potrzeby orzecznicze badań lekarskich specjalistycznych: kardiologicznego, neurologicznego, okulistycznego oraz echokardiograficznego i EKG serca, jednoznacznie wynika, że stwierdzone u poborowego schorzenia ze strony układu krążenia i serca mieszczą się w zakresie pojęciowym §39 pkt 1 oraz §38 pkt 8 z zał. Nr 2 do wymienionego wyżej rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Zdaniem Komisji T. W. nie przedstawił innej dokumentacji medycznej mogącej powodować uzasadnione wątpliwości co do ustaleń dokonanych na potrzeby orzecznicze przez badających lekarzy specjalistów. W skardze do sądu administracyjnego T. W. nie zgodził się z przyznaniem mu kat. A zdolności do służby wojskowej. Podał, że cierpi na czynnościowe zaburzenia układu krążenia oraz posiada rozległe ogniska zapalne i stany zwyrodnieniowe zastawki mitralnej, a ponadto nadciśnienie tętnicze. Jest pod stałą opieką przychodni otolaryngologicznej. Zdaniem skarżącego, występujące u niego nadciśnienie tętnicze wymaga specjalistycznej diagnostyki, a stan zdrowia od daty zaskarżonego orzeczenia znacznie się pogorszył. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wydała orzeczenie, które jest dla niego krzywdzące oraz może prowadzić do dalszego pogorszenia jego zdrowia. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane, zdaniem T. W. bez przeprowadzenia jakichkolwiek badań dodatkowych, z pominięciem wywiadu oraz dotychczasowej dokumentacji z przebiegu leczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 2 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według §14 tego rozporządzenia orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w §6. Z przepisu §17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 §3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994r., III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza nadciśnienie tętnicze I stopnia oraz zmiany zwyrodnieniowe zastawki mitralnej z tendencją prolaptyczną płatka przedniego i śladową niedomykalnością mitralną bez znaczenia hemodynamicznego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepis §39 pkt 1 i §38 pkt 8 zał. Nr 2 do rozporządzenia. Z protokołu rozprawy sądowej która odbyła się w dniu [...] r. wynika, że skarżący (obecny na rozprawie) oświadczył, że wskutek zażywania leków obniżających ciśnienie utracił prawie wszystkie zęby oraz ma kłopoty z sercem przejawiające się w szybkim męczeniu podczas jakiegokolwiek wysiłku fizycznego. Oświadczył, że w związku z posiadanymi schorzeniami, orzeczeniem TWKL we W. dnia [...] r. przyznano mu kat. zdrowia B6 (decyzji tej brak w aktach administracyjnych sprawy). W tym stanie rzeczy podnieść należy, iż dokonując po upływie kilku miesięcy ustalenia zdolności T. W. do służby wojskowej należało odnieść się do poprzedniego orzeczenia Komisji Lekarskiej ustalającej przecież kategorię zdrowia poborowego - B6. Organy winny wyjaśnić z jakiej przyczyny i na jakiej podstawie uznały zmianę stanu zdrowia poborowego, kwalifikując do kat. "A". Organy nie wyjaśniły w sposób odpowiadający zasadom procedury administracyjnej ( art. 7 i art. 77 § 1 kpa) czy nastąpiła zmiana (poprawa) stanu zdrowia poborowego, które poprzednio dawało podstawę do odroczenia poborowemu odbycia zasadniczej służby wojskowej na okres sześciu miesięcy, a także, w jakim stosunku pozostaje skarżone orzeczenie do poprzedniego orzeczenia uznającego niezdolność skarżącego do służby wojskowej. Tym bardziej, że w odwołaniu skarżący podniósł, że stan jego zdrowia nie pozwala mu na odbycie czynnej służby wojskowej, a w skardze podał, że stan jego zdrowia od czasu wydania zaskarżonego orzeczenia znacznie się pogorszył. Również z dołączonej do akt sprawy dokumentacji lekarskiej mało czytelnej, dostępnej jedynie dla specjalisty nie wynika, że w stanie zdrowia skarżącego doszło do korzystnej zmiany. Należy zauważyć, że i sam organ odwoławczy zdaje się nie do końca być przekonany o dobrym stanie zdrowia skarżącego skoro poucza go o możliwości złożenia wniosku do wojskowego komendanta uzupełnień celem ponownego ustalenia zdolności do służby wojskowej. Należy wskazać, że organy orzekające powołały się na §39 pkt 1 zał. do rozporządzenia wyróżniający nadciśnienie tętnicze I stopnia (łagodne) i kwalifikujący do kategorii zdrowia "A" oraz na §38 pkt 8 zał., który wyróżnia zastawkowe wady serca bez powikłań i istotnych zaburzeń hemodynamicznych nie upośledzające sprawności ustroju, co kwalifikuje do kategorii zdrowia "A" lub "D". Przy ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "A" albo do kat. "D" ("łagodne", "umiarkowane"" nieznacznie upośledzające", "znacznie upośledzające") na organie orzekającym spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić, rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej ( por wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319) Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiednich paragrafów załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenia o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107§ 3 k.p.a. . Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej, bądź np. "D" jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu.