IV SA/Wr 458/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant: Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Prezydent W. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993) i art. 104 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M. N. w przedmiocie wymeldowania B. N. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, orzekł o jego wymeldowaniu z lokalu przy ul. G. nr [...] we W. W uzasadnieniu podano, że M. N. wskazała, iż jej były mąż B. N. nie mieszka pod wskazanym adresem od 1985r. i nie dokonał obowiązku meldunkowego. Wyprowadził się dobrowolnie zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste. Obecnie mieszka pod innym adresem i nie utrzymują ze sobą żadnych kontaktów. W marcu 2007r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia- Fabrycznej dokonał podziału majątku dorobkowego byłych małżonków N., w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni zwaloryzowany wkład mieszkaniowy związany ze wskazanym mieszkaniem, za spłatą na rzecz byłego męża. B. N. zapoznając się z aktami administracyjnymi przyznał, że w spornym mieszkaniu nie zamieszkuje od 1992r. Do mieszkania przychodził sporadycznie do 1994r. kiedy to wymieniono zamki w drzwiach uniemożliwiając dostęp do mieszkania. Mimo niezamieszkiwania w lokalu przy ul. G. nr [...] we W. oświadczył, że odmawia wymeldowania. Rozpatrując wniosek M. N. organ wskazał, że B. N. niewątpliwie opuścił lokal przy ul. G. nr [...] we W. wiele lat temu, co sam potwierdził. Wprawdzie podniósł on, że od 1994r. ma utrudniony dostęp do przedmiotowego lokalu ale na powyższe twierdzenia nie ma dowodu. Organ stwierdził, że B. N. nie dochodził swoich uprawnień do zamieszkania w lokalu, a z takimi roszczeniem mógł wystąpić w ciągu roku od momentu opuszczenia mieszkania. Powyższe zaś ustalenia faktyczne, pozwalają wyprowadzić wniosek, że B. N. dobrowolnie opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i przeniósł centrum życiowe w inne miejsce. W ocenie organu bezspornym w jest fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu przez B. N. Sytuacja B. N odpowiada stanowi hipotetycznemu art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. To zaś oznacza, że właściwy organ obowiązany jest orzec o wymeldowaniu B N. z miejsca stałego pobytu, z lokalu przy ul. G. nr [...] we W. Dodał, że organ nie może kierować się przy wydawaniu decyzji w przedmiocie wymeldowania innymi względami, niż wymienione w ustawie o ewidencji ludności, a ewentualne roszczenia pieniężne małżonkowie mogą dochodzić na drodze sądowej. W odwołaniu kierowanym do Wojewody D. B. N. podał, że w spornym mieszkaniu był zameldowany od kwietnia 1979r., i zamieszkiwał w nim z matką i wnioskodawczynią. Matka opuściła mieszkanie w 1985r. zmuszona do tego przez byłą zoną. Małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód w 1992r. a Sąd określił sposób korzystania z mieszkania. Do mieszkania przychodził, przebywał w nim, jednak z uwagi na awantury, ubliżania byłej żony, nie przebywał stale. Zgłaszał na policję fakt wymiany zamków i awantury. Wskazane sytuacje doprowadziły w 1989r. do zawału serca, a w 1996r. do dwóch udarów mózgu i częstego pobytu w szpitalu. Mieszkania nie opuścił dobrowolnie, była żona utrudniała zamieszkiwanie. Potwierdzają to takie fakty jak wieloletnia sprawa o rozwód, sprawa w sądzie administracyjnym o wymeldowanie z mieszkania. Dodał, że stracił zdrowie, dorobek całego życia, nie ma obecnie stałego mieszkania, w którym mógłby zameldować się na stałe. Przebywa w małym lokalu, w którym mieszka 5 osób. Tymczasem była żona zamieszkuje w jego urządzonym mieszkaniu z konkubentem, który ma 2 pokojowe mieszkanie i wynajmuje je. Zainteresowany stwierdził, że nie posiada rodziny, jest mu bardzo ciężko, choruje na nieuleczalną chorobę. Zwrócił się też do Wojewody z prośbą o przydział małego lokalu do remontu, zadłużonego. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] nr [...]., na podstawie art. 138§1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego zwanej dalej k.p.a. (tekst jednolity z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity z 2006r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania B. N. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania z lokalu jest art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r., ten ostatni przepis stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalony został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy można mówić wówczas gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz, gdy przebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli tej osoby. Przez termin wola w przypadku - opuszczenia miejsca pobytu - należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. W niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy, na który składają się oświadczenia stron, daje podstawę do uznania, że B. N. opuścił lokal przy ul. G. nr [...] we W. w rozumieniu art. 15 ust. 2 omawianej ustawy. Sam skarżący przyznał, że nie zamieszkuje w lokalu od wielu lat, do protokołu w dniu 22 stycznia 2009r. podał, że pod wskazanym adresem trwale nie zamieszkuje od 1992r., do mieszkania przychodził sporadycznie do 1994r., kiedy to wymieniono zamki. Wnioskodawczyni zaś podała, że jej były mąż wyprowadził się dobrowolnie w 1985r. i zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste i wartościowe, oraz że nie utrzymuje z nim kontaktów. Organ dodał też, że wolę wewnętrzną osoby co do jej miejsca zamieszkania określa się na podstawie obiektywnych możliwości do stwierdzenia okoliczności faktycznych. Te zaś wykazały, że wolą odwołującego się jest koncentrowanie spraw życiowych poza spornym lokalem. Natomiast okoliczności podniesione przez zainteresowanego, że był głównym najemcą, a teraz może zostać bez mieszkania nie mogą być uwzględnione przez organ odwoławczy i nie uzasadniają uznania, że sporny lokal stanowi miejsca stałego pobytu skarżącego. Wyjaśnił, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych są przepisami porządkowymi, osoba opuszczająca miejsce zamieszkania jest zobowiązana do wymeldowania się z lokalu zgodnie z art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli tego nie czyni, organ gminy prowadzący ewidencję ludności wydaje decyzję o wymeldowaniu. Wskazał też, że podnoszona przez odwołującego się kwestia braku mieszkania pozostaje bez wpływu ma merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a w sprawie przydzielenia lokalu zastępczego lub do remontu winien zwrócić się do organu właściwego, to jest Prezydenta W. Reasumując stwierdził, że stan faktyczny sprawy bezspornie potwierdza, że B. N. opuścił sporny lokal wiele lat temu, zatem decyzja organu I instancji o wymeldowaniu odwołującego się nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Skargę na powyższą decyzję złożył B. N. Podniósł, że lokal przy ul. G. nr [...] we W. otrzymał ze Spółdzielni Mieszkaniowej "M.", po rozwodzie, w 1992r. Sąd przydzielił mu jeden pokój oraz prawo do uzyskania innych pomieszczeń. Do mieszkania przychodził, przebywał w nim. Jednakże codzienne awantury, ubliżania mu, powodowały, że nie mógł spokojnie mieszkać. Powyższe fakty zgłosił na policję jak również fakt wymiany zamka, który to ostatecznie uniemożliwił mu przychodzenie do domu. Awantury w domu doprowadziły do jego ciężkiej choroby, jego stan zdrowia potwierdza złożona dokumentacja. Sąd dokonując podziału majątku przyznał mieszkanie byłej żonie, która je wykupiła za 1000 zł. Tym samym otrzymała mieszkanie o wartości 400 tyś złotych. Zatem winien otrzymać z powyższej kwoty 50 % . Zwrócił się aby Sąd rozpatrzył jego sytuację, stracił zdrowie, cały dorobek życia, stał się po 40 latach pracy bezdomnym, bez stałego zameldowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . Obecna na rozprawie uczestniczka postępowania M. N. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty w niej zawarte nie mogą skutkować odmową organu wymeldowania skarżącego, gdyż nie mają istotnego znaczenia ale sprawy. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd bada legalność zaskarżonych decyzji nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a. Przeprowadzone badania we wskazanym zakresie dają podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu - tym samym brak jest podstaw do jej uchylenia. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowi art. 15 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.) . Pierwszy z wymienionych przepisów brzmi : "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Art. 6 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974r. definiuje pojęcie pobytu stałego, zgodnie z którym, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania i wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z powołanego wyżej art. 15 ust. 2 omawianej ustawy wynika, że przesłanką do wymeldowania osoby jest opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Zatem kwestią istotną dla sprawy jest kiedy odwołujący wyprowadził się z lokalu przy ul. G. nr [...] we W., oraz czy wyprowadzka ta miała charakter dobrowolny. Praktyka wypracowała bowiem jednolity pogląd na tle omawianego art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że opuszczenie, o którym mówi ten przepis musi mieć charakter dobrowolny i trwały (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2003r., sygn. akt V SA 2323/02). Zebrany przez organy materiał dowodowy – oświadczenia stron, daje podstawę do uznania, że taki charakter miała wyprowadzka skarżącego. M. N. twierdzi, że jej były mąż wyprowadził się dobrowolnie zabierając wszystkie rzeczy osobiste w 1985r. Natomiast zainteresowany N. N. przyznał, że w mieszkaniu nie był od 1994r., po wymianie zamków przez byłą żonę. Wcześniej od 1992r. do 1994r. do mieszkania przychodził, ale z powodu awantur byłej żony nie mógł w nim mieszkać. Zatem te oświadczenia dają podstawę do uznania, że skarżący nie mieszka w spornym lokalu co najmniej od 1994r., czyli opuścił na lokałe trwale przenosząc swoje centrum życiowe do innego lokalu. Sąd podziela również stanowisko judykatury, którego reprezentantem jest wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2008r., sygn. akt III SA/ PO 1/08/Lex 489487), uznające za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie tylko dobrowolne zmiany miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Przenosząc te poglądy, interpretację omawianego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych na grunt niniejszej sprawy w której, okolicznością niesporną jest, że N. N. nie występował do Sądu , o przywrócenie utraconego posiadania lokalu, uznać należy, że opuszczenie przez skarżącego lokalu przy ul. G. nr [...] we W. miało charakter dobrowolny. Reasumując tę część rozważań należy uznać, że zgodnie z powołaną wyżej interpretacją art. 15 omawianej ustawy, organy wskazały właściwą datę (rok 1994) opuszczenia lokalu przez zainteresowanego oraz prawidłowo ustaliły, że miało ono charakter trwały i dobrowolny. Zatem zaistniały pozytywne przesłanki określone w powołanym przepisie dające podstawę do wymeldowania skarżącego z lokalu przy ul. G. nr [...] we W. Jednocześnie Sąd podkreśla, co czyniły również organy, że omawiane przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych są przepisami porządkowymi i nie odnoszą żadnych skutków w zakresie stosunków cywilnoprawnych, majątkowych. Ich celem jest odzwierciedlenie zgodności faktycznego mieszkania w danym lokalu z faktem zameldowania. Z tych też względów nie mają znaczenia dla sprawy- o czym była mowa na wstępie rozważań stosunki między byłymi małżonkami, podział majątku, w tym kwestia rozliczenia wkładu mieszkaniowego i nabycia spornego mieszkania przez uczestniczkę postępowania i rozliczenia majątkowe, o których mowa w skardze. Ze wskazanych wyżej powodów Sąd nie dopuścił również dowodów wnioskowanych w piśmie uczestniczki postępowania M. N. z dnia 13 stycznia 2010r. (prezentata Sądu) i z dnia 11 stycznia 2010r; istotne okoliczności dla sprawy – data wyprowadzenia się ze spornego mieszkania skarżącego została wyjaśniona w toku niniejszego postępowania (art. 106§3 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.