IV SA/Wr 458/18

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca w skardze z dnia 10 września 2018 r. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a na urzędowym formularzu, opatrzonym tą sama datą, złożonym wraz z tą skargą, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z partnerem i [...] dzieci oraz [...] babcią w stopniu [..] w wieku [..] lat, która ze względu na zły stan zdrowia pozostaje pod całodobową opieką strony, co potwierdzają akta administracyjne sprawy, z których wynika także, że strona nie pozostaje w zatrudnieniu, a momencie wydania decyzji przez organ I instancji pobierała świadczenie rodzicielskie na najmłodsze dziecko, przy czym decyzja przyznająca to świadczenie na okres do października bieżącego roku w kwocie [..] zł znajduje się także w aktach administracyjnych sprawy. Podała także, że na dwoje starszych dzieci w wieku szkolnym otrzymuje alimenty w kwocie [..] zł na każde z tych dzieci i do października bieżącego roku otrzymywała wspomniane świadczenie rodzicielskie w wysokości [..] zł. Otrzymuje także na dzieci zasiłek [..] i świadczenie wychowawcze tzw. [..]. Babcia otrzymuje emeryturę w wysokości [..] zł, co potwierdzają akta administracyjne sprawy, a partner według oświadczenia strony otrzymuje najniższe wynagrodzenie w wysokości [..] zł. Koszty związane z utrzymaniem rodziny wynoszą: telewizja [..] zł, mieszkanie [..] zł, media [..] zł, woda i ścieki [..] zł, telefon i Internet [..] zł, raty kredytu [..] zł, koszty leczenia babci około [..] zł. Wyjaśniła ponadto, że obecnie opiekuje się dwojgiem najmłodszych dzieci w wieku [..] y oraz [..] i z tego względu nie może wziąć udziału w rozprawie i nie posiada środków finansowych na opłacenie prawnika. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się także oświadczenie strony z dnia 5 czerwca bieżącego roku, że jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, gdzie ma opłacaną składkę zdrowotną. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu oraz zawarty w treści skargi wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. W rozpoznawanej sprawie mimo że strona nie przedłożyła konkretnych dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej wymienionych w piśmie referendarza sądowego, to jednak z uwagi na realizację prawa do sądu przyjąć należy, iż strona wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, skoro z akt administracyjnych sprawy wynika, że strona nie pozostaje w zatrudnieniu w związku z opieką nad babcią i dwojgiem młodszych dzieci i jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna oraz z uwagi na wykazaną we wniosku o prawo pomocy wysokość świadczeń otrzymywanych na dzieci, które mają na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb dzieci i utratę źródła dochodu strony w postaci świadczenia rodzicielskiego na najmłodsze dziecko z powodu upływu okresu jego pobierania (co dodatkowo potwierdzają akta administracyjne) oraz że spełnia te przesłanki ze względu na kwotę niskiego wynagrodzenia partnera i kwotę emerytury babci, jak również wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i brak majątku. Z tych względów należało, w pkt I sentencji, przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W tej sytuacji rozpoznanie tego wniosku stało się zbędne, a postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 249a w związku z art. 239 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.