IV SA/Wr 462/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi: I. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 maja 2026 r., nr 010070/680/4708882/2025 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Pismem z dnia 17 czerwca 2026 r. I. S. wniosła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 maja 2026 r., nr 010070/680/4708882/2025 uchylającą w części poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 marca 2026 r. o uchyleniu uprawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 czerwca 2025 r. do dnia 31 maja 2026 r. i przyznającą świadczenie wychowawcze na dziecko K. S. na okres od 1 sierpnia 2025 r. do 30 marca 2026 r. Powołaną decyzją organu I instancji uchylono skarżącej prawo do ww. świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 czerwca 2025 r. do dnia 31 maja 2026 r. Rozpoznając sprawę trybie odwoławczym Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał za zasadne odmowę przyznania świadczenia za okres od czerwca 2025 r. do lipca 2025 r. uchylając ww. decyzję w pozostałym zakresie i przyznając stronie prawo do świadczenia za okres od 1 sierpnia 2025 r. do 30 marca 2026 r. W skardze strona zaskarżyła opisaną decyzję w części odmawiającej przyznanie świadczenia, tj. za okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 lipca 2025 r. domagając się jej uchylenia w zaskarżonej części, ewentualnie, na podstawie art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.) uchylenie również poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 marca 2026r., w części dotyczącej uchylenia świadczenia wychowawczego za okres od czerwca do lipca 2025 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na zaspokojenie roszczenia w całości, ewentualnie o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia 25 czerwca 2026 r., wydaną na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., uwzględnił skargę w całości uchylając decyzję w całości i przyznając skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 marca 2026 r. Wskazał także, że świadczenie wychowawcze za okres od dnia 1 czerwca 2025 r. do dnia 2 maja 2026 r. świadczenia wychowawczego za okres od 1 kwietnia 2026 r. do 2 maja 2026 r. zostało skarżącej przyznane w ramach odrębnego postępowania nr 010070.680.376.4059.2026 na wniosek z dnia 15 kwietnia 2026 r. Jednocześnie stwierdzono, że uchylona decyzja nie została bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa, lecz w oparciu o niepełny stan faktycznym który został uwzględniony dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W dniu 29 lipca 2026 r. organ nadesłał potwierdzenie doręczenia decyzji wydanej w trybie autokontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa (...). Z kolei zgodnie z regulacją art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Pośród "innych przyczyn" mieści się także przypadek, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, zaistnieją zdarzenia uniemożliwiające osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem. Taka sytuacja zaistnieje zwłaszcza wtedy, gdy przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia, a więc tak jak w rozpoznawanym przypadku zaskarżona decyzja, która zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 (por. T. Woś (w:) Woś T. (red.), Knysiak-Sudyka H., Romańska M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, tezy do art. 161, LEX). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy, korzystając z przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a. tzw. trybu autokontroli, uwzględnił w całości skargę wniesioną przez skarżącą na opisaną w sentencji decyzję i w dniu 26 czerwca 2026 r. wydał decyzję uchylającą w całości zaskarżone rozstrzygnięcie. Nie budzi zastrzeżeń Sądu, że wydane w trybie autokontroli rozstrzygnięcie uwzględnia zarzuty skargi, w tym okoliczność wydania przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzji z dnia 15 maja 2025 r. legalizującej pobyt i dostęp do rynku pracy. Orzeczenie wydane w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. zostało skarżącej doręczone, co potwierdza przedłożony przez organ dowód dokonania tej czynności. Wyeliminowanie przez organ z obrotu prawnego zaskarżonego aktu spowodowało, że dalsze procedowanie w sprawie, z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, stało się zbędne. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że w sprawie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skutkująca wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania. Decyzja organu wydana w trybie autokontroli spełnia wszystkie wymogi wynikające z ustawy; w szczególności uwzględnia żądania skargi w całości, a zatem nie ma potrzeby angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia7 lipca 1999 r., sygn. FPS 20/98, publ. ONSAiWSA, dostępna także w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.