IV SA/Wr 464/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.), sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Wysocka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi K. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23% należnego podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Decyzją z [...] lipca 2018 r. działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta L. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] lipca 2018 r., działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8, art. 39 oraz art. 106 ust. 1,3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity - Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) i w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku skarżącego M. C. przyznano mu (w pkt 1 decyzji) zasiłek celowy w lipcu 2018 roku w wysokości 90 zł z przeznaczeniem na zakup leków zaś w pkt 3 odmówiono przyznania w lipcu 2018 roku zasiłku celowego na pokrycie kosztów badania USG Dopplera i kosztów przejazdu na te badanie, na uregulowanie zadłużenia z tytułu podatku do Urzędu Miasta L., na podłączenie energii elektrycznej do budynku oraz na wywóz śmieci z posesji. W oparciu o przeprowadzony w dniu [...] lipca 2018 roku rodzinny wywiad środowiskowy oraz w toku prowadzonego postępowania ustalono, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną bez prawa do zasiłku, w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od lutego 1996 roku. Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim ustalonym do [...] marca 2019 roku. Dochód, ustalony zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, w czerwcu 2018 roku w łącznej wysokości [...] zł stanowił zasiłek okresowy przyznany wnioskodawcy decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 roku na okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2018 roku w wysokości po 317 zł miesięcznie. Natomiast kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej stanowi kwota 634,00 zł, zatem wnioskodawca spełnia warunki do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej. Rozpatrując przedmiotową sprawę organ wziął pod uwagę sytuację życiową i potrzeby wnioskodawcy oraz możliwości pomocy społecznej i ze względu na szczególną sytuację odstąpił od przyjętych kryteriów i przyznał zasiłek celowy w kwocie 90 zł z przeznaczeniem na zakup leków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania, natomiast w zakresie pozostałym organ orzekł odmowę przyznania zasiłku celowego mając na względzie, że skarżący zajmuje dom jednorodzinny, który jest jego własnością. Dom jest zaniedbany, wymaga remontu, brak jest wody, energii elektrycznej. Podwórze jest zaśmiecone, zastawione różnymi sprzętami elektronicznymi i częściami samochodowymi. Organ zauważył, że skarżący żyje w takich warunkach od lat i w rzeczywistości nie podjął działań zmierzających do poprawy swoich warunków socjalno-bytowych, a w chwili obecnej oczekuje zaspokojenia swoich wszystkich potrzeb ze strony pomocy społecznej. Jednakże zdaniem organu pomoc udzielana powinna stanowić jedynie wsparcie i nie może być pojmowana jako źródło dochodów i służyć do zaspakajania wszystkich potrzeb, to bowiem właśnie klient zobowiązany jest do przezwyciężenia we własnym zakresie swojej trudnej sytuacji życiowej. Ośrodek musi mieć na uwadze inne osoby korzystające z pomocy społecznej. W ocenie organu rozpatrującego przedmiotową sprawę potrzeby skarżącego dotyczące uregulowania zadłużenia za podatek do Urzędu Miasta, podłączenie energii elektrycznej do budynku oraz wywóz śmieci z posesji nie mieszczą się w kategorii niezbędnej potrzeby życiowej. Nie zaburzają one klientowi codziennego funkcjonowania i jest on w stanie bez nich egzystować. Uregulowanie podatku do Urzędu Miasta w rzeczywistości nie zaspakaja potrzeb życiowych klienta, a zaspakaja potrzeby Urzędu Miasta. Ponadto skarżący jest właścicielem budynku i posesji przy domu, zatem podłączenie energii elektrycznej i wywóz śmieci z posesji powinien załatwiać we własnym zakresie z Zakładem Energetycznym, Urzędem Miasta L. i Zakładem Gospodarki i Usług Komunalnych w L. Powyższe sprawy mogą być dla klienta ważne, jednakże nie mają wpływu na codzienne jego bytowanie, stąd nie są niezbędną potrzebą życiową bez której klient nie będzie w stanie funkcjonować. W kwestii udzielenia pomocy na badania organ stwierdził, że brak jest okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy na ten cel, bowiem skarżący objęty jest ubezpieczeniem zdrowotnym, i powinien ubiegać się o refundowane badania lekarskie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Jednocześnie zauważono, że w 2018 roku skarżącemu przyznano pomoc w formie: pomocy rzeczowej w styczniu 2018 roku w postaci 0,5 tony węgla kamiennego wraz z transportem o wartości [...] zł; zasiłku okresowego od 1 stycznia do 31 sierpnia 2018 roku w wysokości po 317 zł miesięcznie; gorącego posiłku - zupy na okresy od [...] stycznia do [...] czerwca 2018 roku i od [...] lipca do [...] grudnia 2018 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącego od decyzji w zakresie jej pkt 3, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości. Przechodząc do merytorycznej oceny wydanej w sprawie decyzji, organ przywołał miedzy innymi art 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie kosztów zakupu żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych napraw i remontów, kosztów pogrzebu. Ustawa nie określa wysokości zasiłku celowego. Stąd też w tym zakresie zastosowanie mają przepisy art. 3 ustawy, zgodnie z którymi pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby te powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Stosownie do przepisu art. 39 ust. 1 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany stronie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Pod pojęciem niezbędnej potrzeby bytowej należy rozumieć przede wszystkim potrzebę usprawiedliwioną ze względu na ochronę życia i zdrowia. Nie budzi wątpliwości fakt, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem nie każdej, lecz tylko niezbędnej potrzeby życiowej. Zasiłek celowy ma charakter pomocy ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Warunkiem korzystania z pomocy społecznej jest to, aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, a ponadto aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Kolegium podzieliło zapatrywanie organu pierwszej instancji w zakresie odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku. Bez wątpienia słusznie organ przyjął, że wydatki na uregulowanie zadłużenia w podatku należnym na rzecz gminy, jak również podłączenie energii elektrycznej do budynku zajmowanego przez wnioskodawcę oraz wywóz śmieci z posesji nie mieszczą się w kategorii niezbędnej potrzeby życiowej. Nie zaburzają bowiem codziennego funkcjonowania wnioskodawcy, a także nie są usprawiedliwione ze względu na potrzebę ochrony życia i zdrowia. Nie stanowią zatem koniecznej do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, co w ogóle zdaniem Kolegium wyklucza jakąkolwiek pomoc biorąc pod uwagę zasady ogólne pomocy społecznej określone m. in. w art. 2 ust. 1 ustawy. W kwestii zaś wskazanej przez wnioskodawcę do zaspokojenia potrzeby związanej z koniecznością wykonania badania USG Dopplera, Kolegium podzieliło przekonanie organu pomocy społecznej, że tego typu diagnostyka, jako dostępna dla osób objętych ubezpieczeniem zdrowotnym, w tym wnioskodawcy, powinna być zapewniana przez placówki publicznej służby zdrowia. Tym bardziej, że wnioskodawca nie wykazał, ani też nie wyjaśnił, czy przeprowadzenie badania poza placówkami publicznej służby zdrowia jest konieczne z uwagi na terminy realizacji świadczeń zdrowotnych bądź inne obiektywne przyczyny. Choć nietrafny jest pogląd, że co do zasady koszt badań w gabinetach prywatnych nie może być pokrywany świadczeniami z pomocy społecznej, to jednak w niniejszej sprawie wnioskodawca nie sprecyzował, z jakich konkretnie przyczyn organ pomocy społecznej winien sfinansować ze środków publicznych konieczną diagnostykę medycyną strony poza placówkami publicznej służby zdrowia. Samo bowiem przedstawienia skierowania do poradni specjalistycznej z adnotacją "pilne" nie świadczy jeszcze o braku możliwości objęcia bezpłatnym leczeniem w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Co nie wyklucza jednak w przyszłości ponowne zawnioskowanie o tego rodzaju pomoc, wykazując jednocześnie, że jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia i życia z przyczyn obiektywnych. W skardze na tę ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję skarżący zarzucił nierówne traktowanie podopiecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., a także zaniechanie uzasadnienia przez organ pierwszej instancji braku środków finansowych na pokrycie jego żądań. Na rozprawie pełnomocnik ustanowiony z urzędu zarzucił brak ustaleń organów co do konieczności i pilności przeprowadzenia badania diagnostycznego oraz zarzucił, że koszty związane z wywozem śmieci oraz podłączeniem energii mieszczą się w kategorii pojęciowej "niezbędnej potrzeby życiowej". W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał swoją argumentację wskazując w szczególności, że wnioskodawca nie wykazał, ani też nie wyjaśnił, czy przeprowadzenie badania poza placówkami publicznej służby zdrowia jest konieczne z uwagi na terminy realizacji świadczeń zdrowotnych bądź inne obiektywne przyczyny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm. ) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej przywoływana jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018, poz.1508; zwanej dalej: "u.p.s."), której przepisy stanowią podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji. Z definicji ustawowej pomocy społecznej zawartej w art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że jest ona instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego jak i nie pieniężnego, a jednym ze świadczeń pieniężnych jest określony w art. 39 u.p.s. zasiłek celowy, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust.1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Cytowany przepis art. 39 ust. 2 u.p.s. wymienia cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy. Potrzeby te można uznać za preferowane przez ustawodawcę. Jednakże organ pomocy społecznej może przyznać świadczenie na zaspokojenie innej niezbędnej potrzeby bytowej. Wyliczenie to ma bowiem charakter przykładowy, a jego treść wskazuje, że ta forma pomocy społecznej, (co zresztą wynika z samej nazwy "zasiłek celowy") nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Nadto ustawodawca użył w konstrukcji powyższego przepisu pojęcia niedookreślonego "niezbędna potrzeba życiowa", które jest powtórzeniem regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 u.p.s. , zgodnie z którym to przepisem, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Powołany przepis wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych, stanowiąc dodatkowo w przepisie ust. 3 art. 3 u.p.s. , że rodzaj forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Trafnie organy wywiodły, że niezbędna potrzeba życiowa to taka, bez której osoba nie może się obejść w warunkach codziennego funkcjonowania, chodzi zatem o podstawowe, elementarne potrzeby egzystencjalnej natury, a nie o każdą, która wpłynie na ogólny dobrostan. Trzeba w tej mierze podkreślić, że ustawa o pomocy społecznej pozostawia uznaniu organu sposób rozstrzygania sprawy o przyznanie zasiłku celowego , bowiem przepis art. 39 u.p.s. jest przepisem o charakterze uznaniowym. Organ pomocy społecznej może przyznać zasiłek celowy , lecz nie jest do tego zobligowany. Przyjęcie w ustawie konstrukcji tak zwanego "uznania administracyjnego" oznacza , że kontrola legalności tego rodzaju decyzji dokonywana przez sąd administracyjny ma ograniczony zakres. Sąd nie wnika bowiem w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego, a jedynie sprawdza, czy decyzję podjął właściwy organ, w prawidłowo prowadzonym postępowaniu, czy decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego i czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy decyzja nie nosi znamion dowolności oraz czy organ uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy przesłankami odnoszącymi się do strony danego postępowania. Okoliczność ta sprawia, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Jednocześnie zaznaczyć należy, że pomoc społeczna, w tym również przyznanie zasiłku celowego, ma charakter subsydiarny, zatem posiłkowy, uzupełniający jedynie, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości. Wynika to z cytowanego już na wstępie przepisu art. 2 ust. 1 u.p.s. , zawierającego definicję pomocy społecznej . Z przepisów regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 i art. 3 u.p.s. tzn. dostosowywaniem rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 643 zł, zwanej "kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej". Osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 u.p.s.). Pozostaje poza sporem w badanej sprawie, że skarżący spełnia kryterium, o którym mowa wyżej. Materiał aktowy sprawy wskazuje na to, że w dacie wydawania skarżonej decyzji skarżący znajdował się w trudnej sytuacji materialnej. Nie budzi wobec tego wątpliwości konieczność udzielenia mu pomocy społecznej w formie pieniężnej. Prawidłowo również – z uwagi nieprzekroczenie kryterium dochodowego – organ pomocowy rozpoznał przedmiotowy wniosek w formie zasiłku celowego. Jednakże z uwagi na ujawnione okoliczności sprawy wnioskowana przez skarżącego pomoc obejmuje potrzebę, która w kontekście zasad przyznawania świadczeń pieniężnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej, nie może zostać zaspokojona w całości w oczekiwanym przez stronę zakresie, na co zasadnie wskazały organy obu instancji. W realiach niniejszej sprawy skarżący domagał się uregulowania swych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości na rzecz gminy, pokrycia kosztów podłączenia energii elektrycznej do zajmowanego budynku stanowiącego własność skarżącego, a także wywozu śmieci oraz przyznania środków na badanie w prywatnej opiece medycznej. Organy słusznie przyjęły, że uregulowanie wymienionej zaległości podatkowej nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej w podanym wyżej rozumieniu. Ewentualne pokrycie kosztów podłączenia energii elektrycznej do budynku i wywozu śmieci, jest zaś bezsprzecznie uwarunkowane uprzednim działaniem przez skarżącego, który winien przede wszystkim wykazać, że doszło o zawarcia stosownych umów o przyłączenie energii i wywóz śmieci, wszakże takowych poczynań w tej materii z właściwymi instytucjami skarżący w ogóle nie udokumentował. Tymczasem jak wyżej wskazano, omawiany zasiłek może być przyznany na konkretny cel bytowy, czyli wyraźnie sprecyzowany i udokumentowany, istniejący w dacie składania wniosku i na dzień orzekania przez organ, a nie mający dopiero hipotetycznie pojawić się w przyszłości. Z kolei jako posiadający ubezpieczenie zdrowotne skarżący powinien w pierwszym rzędzie starać się o skierowanie na badanie diagnostyczne w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Skarżący nie wykazał, by publiczne placówki służby zdrowia nie były w stanie zrealizować tego badania i czy zachodzi naglący przypadek. Z ustaleń organów wynikało, że na dzień orzekania przez nie skarżący jest osobą wprawdzie z lekkim stopniem niepełnosprawności, ale zarejestrowany jako bezrobotny i zdolny do podjęcia zatrudnienia, w każdym razie nie zachodzą przeszkody by podjął własną inicjatywę w celu przezwyciężenia przynajmniej częściowego istniejących trudności materialnych. Wymaga podkreślenia, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii i niezbędności potrzeb, które należy rozeznać w kontekście o jakim mowa wyżej. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W tym kontekście należałoby też oceniać niezbędność potrzeb objętych przedmiotowym wnioskiem. Wobec tego uznać należy, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Wprawdzie stosownie do art. 67 ust.2 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Jednakże "stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych" (Piotr Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1977 r., Warszawa 2000, s. 91). A zatem uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać – o czym była już mowa wyżej - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Godzi się również podkreślić, że na tle wykładni art. 39 u.p.s. nie przysługuje stronom publiczno-prawne roszczenie o zasiłek celowy w konkretnej kwocie i w każdej ciężkiej sytuacji. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Kontroli Sądu nie poddaje się zarzut skargi o odmiennym traktowaniu przez MOPS innej grupy podopiecznych. Reasumując, uznać należało, że organy orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Należy jeszcze raz wyraźnie zaznaczyć, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o zabezpieczenie swoich potrzeb. Ilustracją tego aspektu jest nałożenie w art. 1 ust. 3 u.p.s. na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązku współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wbrew zarzutom strony skarżącej, przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające nie zawiera – zdaniem Sądu – żadnych braków i luk w materiale dowodowym, które uzasadniałyby konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy. Z obszernych i wyczerpujących uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że zajęły one stanowisko wobec całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pominęły żadnego z dowodów zgromadzonych w sprawie i odniosły się do faktów istotnych dla sprawy oraz okoliczności podnoszonych przez stronę, w tym do przedłożonych dowodów w sprawie, głownie faktur za leki, zaświadczenia lekarskiego. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności , co tym samym oznacza, że pod adresem organów orzekających w sprawie nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7 , 77, art. 10 k.p.a. Organy wywiązały się też z obowiązku dołożenia staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia , a mianowicie jasno i należycie uzasadniły swoje stanowisko, a w szczególności dlaczego i jakiej podstawie odmówiły przyznania pomocy. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.). Okoliczność zaś, że skarżący nie zaakceptował zasadności przesłanek faktycznych i prawnych , którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy, znajdujący swoje odzwierciedlenie w prawidłowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania . Z tych względów zarzuty skargi jawią się jako niezasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi w całości na mocy art.151 p.p.s.a. Zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust.1 pkt 1 lit.c oraz § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).