IV SA/Wr 469/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Marii Walkiewicz sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej. uchyla decyzję I i II instancji . Decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), dalej: rozporządzenie, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. uznała G. Z. za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej przyznając mu kat. "N". Komisja rozpoznała u badanego zespół pasma biodrowo - piszczelowego obustronny upośledzający sprawność ustroju (§64 pkt 2) oraz skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa (26 pkt 3) kwalifikując go do ustalonej kategorii zdolności do służby wojskowej. W złożonym odwołaniu G. Z. podał, że TWKL we W. rozpoznała u niego zespół pasma biodrowo - piszczelowego obustronny upośledzający sprawność ustroju (§64 pkt 2), co dotyczy schorzeń po wypadkach bądź urazach, a odwołujący się nie uległ ani żadnemu wypadkowi, ani nie cierpiał na chorobę związaną z biodrami. Podniósł, że po przeprowadzonej konsultacji ortopedycznej, lekarz ortopeda stwierdził brak dolegliwości, schorzeń i urazów układu kostno - stawowego i mięśniowego oraz brak istotnych odchyleń od normy w obrębie układu kostno - stawowego i mięśniowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 127 §1 i art. 138 kpa w związku z §4 pkt 1, §27 ust. 4, §31 i §32 rozporządzenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, iż po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo - lekarskiej zgromadzonej w sprawie nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia . W świetle przeprowadzonego dla potrzeb orzeczniczych TWKL we W. badania lekarskiego specjalistycznego ortopedycznego oraz badań laboratoryjnych jednoznacznie wynika, że u skarżącego stwierdzono zespół pasma biodrowo - piszczelowego obustronny oraz podwyższone wartości wskaźników biochemicznych mieszczące się w zakresie pojęciowym §64 pkt 1 oraz w zast. § 60 pkt 1 z zał. Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r., dalej: załącznik, co w grupie I osób badanych (kandydaci do zawodowej służby wojskowej) kwalifikuje do kategorii "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu G. Z. powtórzył zarzuty odwołania. Podał, iż badający go lekarz ortopeda stwierdził u niego brak istotnych odchyleń od normy w obrębie układu kostno - stawowego i mięśniowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Komisja nie stwierdziła by w obu wydanych orzeczeniach jak i konsultacji lekarskiej specjalistycznej ortopedycznej podnoszono ewentualny uraz lub zabieg operacyjny schorzenia mieszczącego się w zakresie pojęciowym § 64 pkt 2, a więc chorób układu mięśniowego niekoniecznie związanych z etiologią powypadkową, natomiast ocena sposobu przeprowadzenia badania przez lekarza specjalistę ortopedę nie leży w kompetencjach RWKL we W. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, dalej: rozporządzenie, wraz z załącznikiem nr 2 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), dalej: załącznik. Według §23 rozporządzenia orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności: 1) odpis przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego; 2) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza zawodowego; 3) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 4) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 5) kartę badań profilaktycznych i okresowych; 6) książkę zdrowia żołnierza zawodowego; 7) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 32 ust.2) Zgodnie z przepisem §26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 §3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdziła u skarżącego "zespół pasma biodrowo-piszczelowego obustronny upośledzający sprawność ustroju". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepis §64 pkt 2 załącznika. Z treści tego załącznika wynika, że §64 pkt 2 dotyczy chorób układu mięśniowego i zaniku mięśni po przebytych chorobach lub urazach mięśni upośledzających sprawność ustroju i kwalifikuje do kategorii zdrowia "N". Tymczasem Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. stwierdziła u skarżącego zespół pasma biodrowo - piszczelowego obustronny oraz podwyższone wartości wskaźników biochemicznych mieszczące się w zakresie pojęciowym § 64 pkt 1 oraz w zast. § 60 pkt 1 z załącznika, przy czym § 64 pkt 1 (zanik mięśni po przebytych chorobach lub urazach nieupośledzający sprawności ustroju jak wynika z załącznika) kwalifikuje już do kategorii zdrowia "N" lub "Z". Co oznacza skrót "w zast." już nie wyjaśniono. Należy zauważyć, że nie jest rzeczą Sądu interpretowanie, co organ miał na myśli, wskazując inną podstawę rozstrzygnięcia. Dlaczego zatem organ II instancji powołuje się na inną jednostkę chorobową - na to pytanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie udzielono odpowiedzi. W sposób oczywisty więc naruszono przepisy art. 7 i art. 77 §1 kpa, które nakładają na administracyjne organy orzekające obowiązek szczegółowego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w których konkretyzowane są normy prawa materialnego. Naruszono także przepisy art. 107 §3 kpa i §26 ust. 4 pkt 1 cytowanego wcześniej rozporządzenia, który nakazuje orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej szczegółowo uzasadnić. Takiego uzasadnienia brak w obu omówionych na wstępie decyzjach. Jak wyżej wskazano, §64 pkt 1 załącznika, na który powołała się RWKL we W. kwalifikuje do kategorii zdrowia "N" lub "Z". Przy ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "A" albo do kat. "D" ( w omawianym przypadku "N" lub "Z") - "łagodne", "umiarkowane"" nieznacznie upośledzające", "znacznie upośledzające", na organie orzekającym spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić, rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej ( por. wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej, bądź np. "D" jako niezdolnego, (w omawianym przypadku "N" lub "Z"), organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Należy wskazać, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się konsultacja ortopedyczna wystawiona przez lekarza specjalistę w chirurgii urazowo - ortopedycznej z dnia 28 czerwca 2007 r. Badający stwierdza brak dolegliwości, schorzeń i urazów układu kostno-stawowego i mięśniowego oraz brak istotnych odchyleń od normy w obrębie układu kostno - stawowego i mięśniowego. Wyklucza jednocześnie potrzebę leczenia ortopedycznego. Tymczasem w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy uznał, że ocena sposobu przeprowadzenia badania przez lekarza specjalistę ortopedę nie leży w kompetencjach RWKL we W. Komisja II instancji przed wydaniem orzeczenia nie przeprowadziła przy tym u skarżącego żadnych badań, co G. Z. potwierdził na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej (różnej zresztą) z przypisaniem odpowiedniego paragrafu załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenia o zaliczeniu do kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107§ 3 k.p.a. W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu.