IV SA/Wr 469/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski ( spr.), , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi M. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 ( słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100 ) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr. SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej organ II instancji, odwoławczy) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.) w związku z art. 4 i art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195 dalej ustawa) po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej skarżący) utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D.-Z. działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta D.-Z. w przedmiocie świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia podano, że w dniu 28 kwietnia 2016 r. skarżący wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko D. P. W wyniku rozpatrzenia wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2016r., nr [...] odmówił przyznania świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu podał, że córka skarżącego zamieszkuje z matką L. O. we W. i jest na jej utrzymaniu, która sprawuje nad dzieckiem faktyczną opiekę. Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie zarzucając organowi orzekającemu, że niewystarczająco oraz niestarannie wyjaśnił stan faktyczny sprawy m.in. nie ustalono w sprawie kryterium dochodowego rodziny. Odnosząc się do art. 4 ustawy podniósł, że władza rodzicielska nad córką została przez Sąd powierzona obojgu rodzicom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] sierpnia 2016 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, w tym z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych ze skarżącym i matką dziecka wynika, iż ojciec dziecka zamieszkuje w D.-Z., prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnych dochodów, utrzymuje się z zasiłków okresowych. Córka skarżącego (9 lat) zamieszkuje z matką L. O. we W.. Skarżący zgodnie z postanowieniem wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt III RC 544/13 zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz małoletniej D. P. po 600 zł miesięcznie poczynając od dnia 2 czerwca 2013 r. Matka dziecka oświadczyła, że ojciec dziecka nie wywiązuje się obowiązku płacenia alimentów, przesyła nieregularnie po 50 zł. Zarówno matce jak i ojcu przysługuje władza rodzicielska względem córki. Dalej Kolegium Odwoławcze podało, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 ustawy). W przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się (art. 22 tej ustaw). Zdaniem Kolegium bezsporne w sprawie jest, że faktyczną opiekę nad córką sprawuje matka, ponieważ córka zamieszkuje wspólnie z matką we Wrocławiu, tam też uczęszcza do szkoły. Ojciec dziecka mieszka w D.-Z.. Wobec tego, jaka odległość dzieli ojca dziecka od miejsca zamieszkania dziecka (ponad 160 km), pozbawiony jest on możliwości sprawowania faktycznej opieki nad córką. Odnosząc się do argumentów odwołania, Kolegium zauważa, że nie można pomijać założonego przez ustawodawcę celu, jaki świadczenie wychowawcze ma spełniać. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze nie jest należne tylko z tytułu bycia rodzicem, ma natomiast pomóc rodzicom w wychowywaniu dzieci. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano m.in., że jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką znajduje się dziecko. Gdyby zatem przyjąć, że świadczenie wychowawcze przysługiwałoby za sam fakt bycia rodzicem to prawo do niej mieliby także ci rodzice, którzy prawnie posiadają taką władzę ale faktycznie jej nie wykonują. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 4, art. 15 i art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skarżący nie zgodził się z interpretacją art. 4 ust. 2 oraz 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W treści skargi wskazał, "nie zgadzam się z taką interpretacją przepisu biorąc pod uwagę fakt naruszenia zasad postępowania administracyjnego art. 12, art. 9, art. 10, art. 8 k.p.a. W mojej ocenie organ nie działał zbyt wnikliwie i szybko i nie posłużył się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do rozstrzygnięcia sprawy biorąc pod uwagę termin złożenia wniosku, a ten powinien zostać określony znacznie wcześniej." W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U.2016 poz. 1066.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne co do zasady nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016r., nr. SKO [...], którą po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymało w mocy decyzję organ I instancji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z przepisami powołanej ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu lub prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ustawy). Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego lub prawnego dziecka, który składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby o nie się ubiegającej (art. 13 ust 1 i 2 ustawy). W przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się (art. 22 ustawy). W przedmiotowej sprawie ustalono, że wnioskodawca - ojciec dziecka zamieszkuje w D.-Z. i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Córka skarżącego (9 lat) zamieszkuje z matką we W., która wychowuje ją, tam też uczęszcza do szkoły. Skarżący zgodnie z postanowieniem wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej z dnia 27 czerwca 2014r., sygn. akt III RC 544/13 zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz małoletniej D. P. poczynając od dnia 2 czerwca 2013 r. Matka dziecka oświadczyła, że ojciec dziecka nie wywiązuje się z obowiązku płacenia alimentów, przesyła nieregularnie po 50 zł. Zarówno matce jak i ojcu przysługuje władza rodzicielska względem córki. Zdaniem Sądu faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje jej matka. Z przeprowadzonego postępowania administracyjnego wynika, że dziecko zamieszkuje wspólnie z matką we W., tam też uczęszcza do szkoły, jest na jej utrzymaniu, która faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Natomiast ojciec dziecka, skarżący mieszka w D.-Z., co potwierdził w piśmie z dnia 23 maja 2016 r. skierowanym do OPS w D.-Z. oraz w oświadczeniu z dnia 31 maja 2016 r. Z związku z tym skarżący nie spełnia warunku określonego w art. 22 ustawy sprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem. Matka dziecka wystąpiła o tożsame świadczenie. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę – skarga okazała się niezasadna. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi Podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji stanowił natomiast art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).