IV SA/Wr 47/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 października 2020 r. sprawy ze skargi H.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; II. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego H. G. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Decyzją z [...] listopada 2019 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) w L. uchyliło w całości decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.(działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L.) z [...] sierpnia 2019 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania H.G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego w związku z opieką nad żoną K.G., i przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub inne pracy zarobkowej w wysokości 1.583 zł miesięcznie, począwszy od [...] listopada 2019 r., bezterminowo. W uzasadnieniu odwołano się do art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wymieniając krąg podmiotów, którym tego rodzaju świadczenie przysługuje i opisując warunki, których spełnienie wymagane jest dla uzyskania świadczenia. Ponadto przytoczono art. 17 ust. 1b tej ustawy oraz odwołano się do wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Opisano wreszcie przypadki, w których świadczenie to nie przysługuje (wedle art. 17 ust. 5 ustawy) i powołano art. 27 ust. 5, regulujący przypadki zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego z innymi świadczeniami z opieki społecznej. SKO wyjaśniło, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Małżonek niewątpliwie należy natomiast do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego. Z istnieniem tego obowiązku łączy się natomiast prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem Kolegium, wnioskodawca niewątpliwie sprawuje stałą i całodobową opiekę nad swoją małżonką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium stwierdziło również, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niewykonywaniem przez niego zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad małżonką. Spełnia on zatem przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Prawo do tego świadczenia SKO ustaliło wnioskodawcy od dnia [...] listopada 2019 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca w którym ustał zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku opiekuńczego. Organ powołał się tu na przedłożoną przez stronę decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 2019 r. (nr [...]), uchylającą z dniem [...] października 2019 r. decyzję ostateczną z dnia [...] października 2018 r., przyznającą stronie specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad małżonką. W skardze na decyzję SKO w L. H.G. zakwestionował rozstrzygnięcie to w części, w jakiej stronie nie przyznano świadczenia pielęgnacyjnego z okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] października 2019 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że regulacja ta wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego; - naruszenie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie uprawnionej z tytułu specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy w razie zbiegu tych świadczeń uprawniony ma prawo wyboru, co miało miejsce w sprawie. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji w kwestionowanej części i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] czerwca 2019 r. do [...] października 2019 r., ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto w skardze zawarto żądanie zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm. W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżący wystąpił o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. H.G.dokonał tym samym wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawca nie może zostać zatem pobawiony tego uposażenia za okres od dnia złożenia wniosku. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wybór został natomiast dokonany przez skarżącego już w dniu złożenia wniosku do organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę SKO w L. podniosło, że po zapoznaniu się z argumentacją skargi organ odwoławczy postanowił o uwzględnieniu jej w całości. W konsekwencji, na mocy art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wydano decyzję nr [...]z [...] stycznia 2020 r., na mocy której uchylono punkt 2 zaskarżonej decyzji i przyznano H. G. świadczenie pielęgnacyjne w następującym zakresie: - w okresie od [...] czerwca 2019 r. do [...] października 2019 r. w wysokości 963 zł miesięcznie; - w okresie od [...] listopada 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. w wysokości 1.583 zł miesięcznie; - począwszy od stycznia 2020 r. w wysokości 1.830 zł miesięcznie. Jak wynika z akt (k. 23 akt sądowych) decyzja autokontrola organu została doręczona na adres kancelarii pełnomocnika strony w dniu [...] stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie należało umorzyć. Zgodnie z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W myśl zaś art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1-2. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ma miejsce wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja istnieje w szczególności wówczas, gdy zaskarżony akt lub czynność z zakresu administracji publicznej zostanie pozbawiony bytu prawnego. Powołany art. 54 § 3 p.p.s.a. umożliwia organowi, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W przepisie tym została zatem dopuszczona przez ustawodawcę możliwość podjęcia przez organ administracji, który wydał akt – następnie zaskarżony do sądu administracyjnego – działania w trybie tzw. autokontroli. Akt podjęty w tym trybie jest nowym rozstrzygnięciem, wydanym w tej samej sprawie i w tym samym postępowaniu administracyjnym. Zastępuje on akt zaskarżony do sądu administracyjnego, w związku z czym przysługuje od niego nowa skarga. Sytuacja tego rodzaju miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając argumentację strony skarżącej decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...]uchyliło punkt drugi kwestionowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], przyznając skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne również w okresie, którego nie uwzględniono w uprzednim, uchylonym częściowo rozstrzygnięciu. Na mocy decyzji autokontrolnej, data początkowa ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odpowiada żądaniu strony zawartemu w skardze. Tym samym zaskarżona część decyzji została skutecznie wyeliminowana z porządku prawnego w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. W tej sytuacji brak jest aktualnie przedmiotu zaskarżenia, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji postanowienia). Uwzględnienie skargi przez organ czyni ponadto zasadnym orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania. Zgodnie, bowiem z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie uwzględnienia skargi w trybie art. 54 § 3 tej ustawy. W niniejszej sprawie do kosztów tych, na mocy art. 205 § 2 p.p.s.a., należy zaliczyć wynagrodzenie dla pełnomocnika strony, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).