IV SA/Wr 471/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi D. Ś. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej I. uchyla decyzję II instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 2 i art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm.; dalej ustawa o powszechnym obowiązku obrony) oraz ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U nr 151, poz. 1595 ze zm.; dalej rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej) uznała D. Ś. za zdolnego do służby wojskowej przyznając mu kategorię "A". Komisja rozpoznała u poborowego nieznaczne esowate skrzywienie kręgosłupa piersiowo-lędźwiowego z podmiotowym zespołem bólowym (§ 62 pkt 1 rozporządzenia) i obniżenie ostrości wzroku (§ 34 pkt 1). W uzasadnieniu wskazano, że powyższych ustaleń dokonano na podstawie przedstawionej dokumentacji leczenia, badań własnych i specjalistycznych. W złożonym odwołaniu D. Ś. wniósł o ponowne zbadanie i ustalenie zdolności do służby wojskowej zgodnie ze stanem faktycznym dotyczącym jego zdrowia. Wskazał, że zaskarżone orzeczenie jest dla niego krzywdzące, gdyż nie jest w stanie sprostać obciążeniom fizycznym w toku służby wojskowej, co jest związane ze skrzywieniem kręgosłupa piersiowego i lumbalizacją kręgu S1. Dokuczają mu bóle kręgosłupa i ma problemy z wykonywaniem niektórych czynności typu bieganie, dłuższe chodzenie i stanie. Jest po przebytym Zespole Reja i nie może zażywać leków zawierających salicylany, gdyż spowoduje to uszczerbek na jego zdrowiu. Orzeczeniem z dnia 12 lipca 2007 r. nr 758/Pob/2007 na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we Wrocławiu utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, że po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji medycznej nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W świetle zgromadzonych dokumentów oraz w wyniku przeprowadzonego dla potrzeb TWKL w P. badania lekarskiego specjalistycznego ortopedycznego, neurologicznego i okulistycznego nie wynika by aktualny stopień nasilenia zaburzeń ze strony narządu ruchu (kręgosłupa) upośledzał sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie orzekanego w grupie I osób badanych (poborowi) za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. W tej sytuacji Komisja odwoławcza stoi na stanowisku, że nieznaczne esowate skrzywienie kręgosłupa piersiowo-lędźwiowego z podmiotowym zespołem bólowym (bez odchyleń w przedmiotowym stanie neurologicznym), obniżenie ostrości wzroku Vo.utr.=0,5 mieszczą się w zakresie pojęciowym § 34 pkt 1, § 62 pkt 1 i § 13 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej, co kwalifikuje poborowego do kategorii "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej. Przedstawiona przez D. Ś. dokumentacja medyczna w postaci kserokopii historii choroby oraz wyników badań Medycznego Centrum [...] nie zawiera danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do oceny aktualnego rodzaju i stopnia nasilenia zaburzeń ze strony kręgosłupa dokonanej przez badających dla potrzeb orzeczniczych TWKL w P. lekarzy specjalistów. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia organu II instancji. Zarzucił, że narusza ono art. 107 § 3 kpa, gdyż nie wskazuje faktów, które Komisja uznała za udowodnione oraz dowodów, na których się oparła i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Wskazał, że Komisja nie wyjaśniła w dostateczny sposób z jakich przyczyn nie dała wiary, że jego dolegliwości ze strony kręgosłupa w znaczny sposób upośledzają jego stan zdrowia, i tylko podtrzymała tezę Komisji I instancji. Komisja nie uzasadniła wnikliwie swojego orzeczenia. Poprzestała na ogólnych twierdzeniach zawartych w orzeczeniu Komisji I instancji. Komisja nie wyjaśniła także jakie konkretnie przesłanki zdecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej. Lakoniczność uzasadnienia uniemożliwia zrozumienie toku rozumowania Komisji II instancji. Do skargi dołączył dokumentację lekarską. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o dostarczoną przez skarżącego dokumentację medyczną oraz wyniki przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych TWKL w P. badań lekarskich specjalistycznych. Kwalifikacji orzeczniczej dokonano adekwatnie do rodzaju i stopnia nasilenia schorzeń ustalonych na podstawie wyżej wymienionych badań, zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej. Na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. skarżący oświadczył, że lumbalizacja kręgu S1 jest wadą wrodzoną kręgosłupa, a dolegliwości ze strony kręgosłupa ujawniły się rok przed badaniem przez Komisję. Zespół Reja jest związany z dolegliwościami wątroby. Skrzywienie kręgosłupa widoczne jest na zdjęciu obejmującym rezonans kręgosłupa. Skarżący złożył do akt kopię wyniku tego badania, które zostało wykonane dnia 27 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Z treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] uznające skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej i przyznające mu kategorię "A". Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi przepis art. 29 ust. 1 i ust. 7 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Z treści art. 29 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy wynika, że wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska. Do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych, przez wojskowe komisje lekarskie przepisy art. 26 ust. 1a-1c stosuje się odpowiednio (ust. 7 tego przepisu). W ramach czynności prowadzonych przez komisje lekarskie poborowych poddaje się obowiązkowym badaniom lekarskim, a także stosownie do potrzeb i według decyzji przewodniczącego komisji lekarskiej, badaniom specjalistycznym, w tym psychologicznym, oraz obserwacji szpitalnej (art. 26 ust. 1a). Ponadto poborowy obowiązany jest przedstawić komisji lekarskiej posiadaną dokumentację medyczną, w tym wyniki badań specjalistycznych, przeprowadzonych w okresie dwunastu miesięcy przed dniem stawienia się do poboru (art. 26 ust. 1 b). Na mocy przepisu art. 30a ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy ustalono jedną z kategorii zdolności do służby wojskowej tj. kategorię A – zdolny do służby woskowej, co oznacza zdolność do odbywania m. in. zasadniczej służby wojskowej. Natomiast z treści § 13 pkt 1 rozdziału IV – Narząd Wzroku- załącznika nr 2– Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa - do rozporządzenia wynika, że ostrość wzroku jednego oka lub obu oczu mniejsza niż 0,8 nie mniejsza niż 0,5 bez korekcji szkłami kwalifikuje osobę badaną w I grupie badanych (poborowy) do kategorii A– zdolny do służby wojskowej. Z kolei z przepisu § 34 pkt 1 rozdziału VIII załącznika nr 2 –Szyja, Klatka Piersiowa, Kręgosłup -do tego rozporządzenia wynika, że skrzywienie i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju kwalifikują poborowego do kategorii A– zdolny do służby wojskowej. Do tej kategorii kwalifikuje również poborowego schorzenie określone w § 62 pkt 1 –rozdział XV-układ nerwowy - obejmujące przewlekłe zespoły bólowe korzeniowe, korzeniowo- nerwowe, splotów nerwowych, nerwobóle pojedynczych lub licznych nerwów z okresowymi zaostrzeniami. Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, które wypełniają zadania i funkcje związane z administracją rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (uchwała SN z dnia 1 grudnia 1994 r. III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r. III SA 7225 / 98). W rozpoznawanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności poborowego do służby wojskowej w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu. Orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 1 właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 30a ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony). Szczegółowy tryb orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie reguluje wspomniane rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej. Z przepisu § 14 tego aktu, wynika, iż orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej, a także o związku choroby i ułomności z czynną służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych a w razie potrzeby – także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej i dokumentów, o których mowa w § 6 (przekazanych przez organ kierujący do komisji). Wojskowa komisja lekarska może wezwać również pisemnie żołnierza niezawodowego (poborowego) do dostarczenia dokumentów dotyczących chorób, ułomności- w terminie nieprzekraczającym 14 dni od dnia doręczenia wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu może wydać orzeczenie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (§ 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia). Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatruje odwołanie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i tylko w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną i badania specjalistyczne, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów w sprawie (§ 23 ust. 2 rozporządzenia). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności rozpoznanie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia chorób i ułomności określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową (§ 17 ust. 1 rozporządzenia). Z przepisu § 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wynika, iż orzeczenie w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 – LEX nr 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/ Gd 1655/95 –OSP 1997/7-8/135 i inne). Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi zaś, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno wskazywać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza powyższe zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Komisja II instancji rozpoznała u poborowego schorzenie określone w § 34 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Przepis § 34 pkt 1 wymienia skrzywienie i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju i kwalifikuje osobę badaną do kategorii zdrowia A (zdolny do służby wojskowej). Natomiast pkt 2 § 34 wskazuje, iż skrzywienie i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte upośledzające sprawność ustroju kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych (poborowych) do kategorii zdrowia "D" (niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju). Komisja ta rozpoznała również zespoły bólowe kręgosłupa piersiowo-lędźwiowego, czyli schorzenie wymienione w § 62 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Przepis ten wymienia przewlekłe zespoły bólowe korzeniowe, korzeniowo-nerwowe, splotów nerwowych, nerwobóle pojedynczych lub licznych nerwów z okresowymi zaostrzeniami i kwalifikuje osobę badaną do kategorii zdrowia A (zdolny do służby wojskowej). Z kolei pkt 2 § 62 wskazuje, iż przewlekłe zespoły bólowe korzeniowe, korzeniowo-nerwowe splotów nerwowych, nerwobóle i zapalenie pojedynczych lub licznych nerwów z częstymi zaostrzeniami i objawami przedmiotowymi kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych (poborowych) do kategorii zdrowia "D" (niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju). W sytuacji gdy rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii "A" lub "D" organ orzekający powinien uzasadnić swoje rozpoznanie. Potwierdza to orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym, tam gdzie obowiązujące przepisy prawa określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi, obowiązkiem Wojskowej Komisji Lekarskiej jest dokładnie uzasadnić przyjęcie konkretnego punktu lub paragrafu (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000 r. III SA 2042/00 LEX nr 47321). Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie nie wyjaśnił dlaczego uznał, iż zgromadzone w toku postępowania przed Komisją I instancji dokumenty oraz przeprowadzone dla potrzeb orzeczniczych przez tę Komisję badania skarżącego przez lekarza specjalistę ortopedę, neurologa i okulistę wykazały, że skrzywienie kręgosłupa piersiowo – lędźwiowego nie upośledza lub nieznacznie upośledza sprawność ustroju skarżącego, w stopniu uzasadniającym uznanie skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej. Organ ten nie wyjaśnił nadto z jakich względów zespoły bólowe kręgosłupa kwalifikują skarżącego do kategorii A - zdolny do czynnej służby wojskowej. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił nadto z jakich względów uznał, że złożona przez skarżącego wraz z odwołaniem dokumentacja medyczna obejmująca historię choroby oraz wyniki badań z Medycznego Centrum [...] nie budzi uzasadnionych wątpliwości co do oceny aktualnego stanu i stopnia nasilenia zaburzeń ze strony kręgosłupa. Tym samym organ ten naruszył wspomniany art. 107 § 3 kpa, gdyż nie wykazał dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedłożonym dokumentom. Organ II instancji w żaden sposób nie ustosunkował się do dolegliwości zgłaszanych przez skarżącego w odwołaniu tj. lumbalizacji kręgu S1 oraz skrzywienia kręgosłupa piersiowego, bólów kręgosłupa i niemożności wykonania niektórych czynności typu bieganie, dłuższe chodzenie i stanie, a także przebytego Zespołu Reja, który powoduje, iż nie może zażywać leków zawierających salicylany. Lumbalizację kręgu S1 potwierdza opinia lekarza neurologa N. K. z dnia 20 kwietnia 2007 r. i znajdująca się w historii choroby adnotacja tego lekarza z wizyty z dnia 23 kwietnia 2007 r. oraz badanie radiologiczne z dnia 11 grudnia 2006 r. i z dnia 9 marca 2007 r. Tym samym organ ten nie wyjaśnił jaki wpływ na ocenę zdolności skarżącego do służby wojskowej mają powyższe schorzenia i przedłożone przez skarżącego dokumenty medyczne, czym naruszył art. 7, 77 i 80 kpa. Zatem bezzasadne jest twierdzenie organu odwoławczego, że historia choroby nie zawiera danych dotyczących aktualnego stanu zdrowia skarżącego. Powyższe oznacza, iż organ ten nie ustosunkował się do wizyt lekarskich skarżącego w dniach: 15 marca, 2 i 23 kwietnia, 4 maja 2007 r. oraz badań radiologicznych kręgosłupa, a więc nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, czym naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz § 23 ust. 2 rozporządzenia. Organ odwoławczy nie wyjaśnił również z jakich powodów nie przeprowadził ponownych badań lekarskich, mimo iż skarżący w odwołaniu wniósł o ponowne badanie w celu ustalenia zdolności do służby wojskowej, czym naruszył wspomniany § 23 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie bowiem z tym przepisem wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatruje odwołanie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i tylko w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną i badania specjalistyczne, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów w sprawie. Z akt sprawy wynika nadto, iż po wydaniu zaskarżonej decyzji leczenie skarżącego jest kontynuowane, o czym świadczą złożone wraz ze skargą dokumenty obejmujące opinię lekarza neurologa z dnia 6 sierpnia 2007 r. (k-3), z której wynika, iż lumbalizacja kręgu jest wadą wrodzoną kręgosłupa. Z opinii tej wynika także, że u skarżącego występują dolegliwości bólowe kręgosłupa przy dźwiganiu, dłuższym staniu i chodzeniu i cechy zespołu korzeniowo-lędźwiowego bez ubytków, które stanowią przeciwwskazania do odbycia służby wojskowej i uzasadniają zmianę kategorii A na kategorię D. Do skargi dołączono również opinię lekarza specjalisty rehabilitacji medycznej A. W. (k-7), sporządzoną dnia 28 czerwca 2007 r., czyli po wniesieniu odwołania od decyzji Komisji I instancji, potwierdzającą lumbalizację kręgu S1 i skrzywienie kręgosłupa. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę powinien odnieść się do argumentów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od zaskarżonej decyzji dotyczących schorzeń obejmujących lumbalizację kręgu S1 i Zespół Reja oraz przeprowadzić dowód z załączonej dokumentacji lekarskiej . W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.