IV SA/Wr 473/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które po rozpatrzeniu odwołania A. Ż. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta W., Starszego Administratora ds. Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] o uznaniu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2010 r. do 31 października 2010 r. za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu w kwocie 500 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] A. Ż. otrzymała na dziecko – E. D., świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca została pouczona o obowiązku poinformowania organu o każdym przypadku wystąpienia zmiany liczby członków rodziny lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza uzyskania dochodu lub utraty dochodu, zmiany wysokości zasądzonych alimentów lub uchylenia obowiązku alimentacyjnego, skuteczności egzekucji, wyjazdu członka rodziny poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej w celu pracy zarobkowej albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z kolei decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. ([...]), w wyniku wznowienia postępowania powyższa decyzja została uchylona i jednocześnie odmówiono skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ wskazał, że w dniu 28 października 2010 r. otrzymał od Komornika Sądowego postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego – A. D., w związku z jego zgonem w dniu 20 lutego 2010 r. W dniu 12 stycznia 2011 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. ([...]), organ pierwszej instancji uznał świadczenie wypłacone z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, za okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 października 2010 r., za nienależnie pobrane i zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty 500 zł łącznie z ustawowymi odsetkami, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca zapoznała się z zasadami przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i winna wiedzieć, że z powodu zgonu dłużnika alimentacyjnego świadczenie to nie przysługuje. W konsekwencji organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie mamy do czynienia z nienależnie pobranymi świadczeniami, o których mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. nr 1, poz. 7 ze zm.) dalej ustawa, ponieważ wypłata świadczeń za okres od 1 października 2010 r. do 31 października 2010 r. nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodujących brak podstaw prawnych do wypłaty świadczenia. Od decyzji tej A. Ż. złożył odwołanie podnosząc, że o zgonie dłużnika alimentacyjnego dowiedziała się dopiero w dniu 3 listopada 2010 r., ponieważ wraz z córką nie utrzymywały z nim, ani z jego rodziną kontaktów. Niezwłocznie, tj. w dniu 4 listopada 2010 r. zawiadomiła MOPS o tym fakcie i przedstawiła akt zgonu. Wskazała, że o jej niewiedzy świadczy fakt, że składając w sierpniu 2010 r. wniosek otrzymała od Komornika zaświadczenie o prowadzeniu przeciwko dłużnikowi egzekucji należności alimentacyjnych i zaświadczenie o jej bezskuteczności, oba z dnia 2 sierpnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zasady zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu wypłaconych świadczeń oraz świadczeń nienależnie pobranych określa ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy, nienależnie pobrane świadczenie - oznacza świadczenie z funduszu alimentacyjnego: a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa doświadczenia, d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty, e) wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 17 ust. 5 ustawy, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, chyba, że zostały zwrócone zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. W przedmiotowej sprawie strona nienależnie pobrała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, pomimo ich wcześniejszego przyznania decyzją z dnia 25 sierpnia 2010 r., na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. Jednakże decyzją z dnia 3 grudnia 2010 r., po wznowieniu postępowania organ zmuszony był uchylić powyższą decyzję i jednocześnie odmówić stronie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powodem zastosowanej procedury była śmierć dłużnika alimentacyjnego w dniu 20 lutego 2010 r. i tym samym brak ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie doszło do nienależnie pobranych świadczeń, w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit.c) ustawy, albowiem świadczenie z funduszu alimentacyjnego, w okresie od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 października 2010 r., było wypłacone w sytuacji gdy w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do tego świadczenia. Wobec tego zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Określenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla skarżącej za wskazany okres, jest więc zasadne. Na rozstrzygnięcie takie nie mogą mieć wpływu okoliczności podnoszone przez skarżącą w odwołaniu, ponieważ zaistniały przesłanki uniemożliwiające pobieranie przez nią na córkę świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Ż. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 9 lutego 2011 r. organu I instancji, nie naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd podziela ustalenia faktyczne organów obu instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji. Ustalenia te znajdują oparcie w należycie zebranym i ocenionym przez organy obu instancji materiale dowodowym. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. skarżąca otrzymała na dziecko – E. D., świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Została ona pouczona o obowiązku poinformowania organu o każdym przypadku wystąpienia zmiany liczby członków rodziny lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza uzyskania dochodu lub utraty dochodu, zmiany wysokości zasądzonych alimentów lub uchylenia obowiązku alimentacyjnego, skuteczności egzekucji, wyjazdu członka rodziny poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej w celu pracy zarobkowej albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Następnie decyzją z dnia 3 grudnia 2010 r. w wyniku wznowienia postępowania powyższa decyzja została uchylona i jednocześnie odmówiono skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, albowiem organ I instancji wskazał, że w dniu 28 października 2010 r. otrzymał od Komornika Sądowego postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego – A. D., w związku z jego zgonem w dniu 20 lutego 2010 r. W dniu 12 stycznia 2011 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. i decyzją z dnia 9 lutego 2011 r. uznał świadczenie wypłacone z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, za okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 października 2010 r., za nienależnie pobrane i zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty 500 zł łącznie z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca zapoznała się z zasadami przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i winna wiedzieć, że z powodu zgonu dłużnika alimentacyjnego świadczenie to nie przysługuje. Z tej racji wypłata świadczeń za okres od 1 października 2010 r. do 31 października 2010 r. nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodujących brak podstaw prawnych do wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego jako nienależnie pobrane świadczenie stosownie do art. 2 pkt 7 lit c ustawy. Z tej racji skarżąca, która pobrała nienależnie świadczenie alimentacyjne, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy. Brak podstaw do prawa do świadczenia alimentacyjnego miał charakter obiektywny i nie był uzależniony od wiedzy skarżącej po uprzedniej śmierci dłużnika alimentacyjnego z powodu wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego W tej sytuacji należy uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.