IV SA/Wr 478/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, M. B. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [..] z dnia [...] [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 360 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 82,80 zł, czyli ogółem 442,80 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r. oddalił w całości skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2016 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego (pkt I sentencji). Dnia 9 maja 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego M. B. Pismem z dnia 10 czerwca 2016 r. pełnomocnik z urzędu sporządziła skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu, a odrębnym pismem, opatrzonym ta samą datą sporządziła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, który został uwzględniony postanowieniem Sądu z dnia 22 czerwca 2016 r. W skardze kasacyjnej pełnomocnik z urzędu złożyła również wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w jakiejkolwiek części. W treści skargi kasacyjnej pełnomocnik dodatkowo wskazała, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 2907 zł, co wynika z przemnożenia spornych 19 miesięcy (za okres od 1 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2015 r.) przez kwotę miesięcznego zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł tj. 19 x 153 = 2907 zł. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1863/16 uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję. W wyroku tym NSA wskazał ponadto, że zgodnie z art. 254 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z protokołu rozprawy przed NSA z dnia 25 sierpnia 2017 r. wynika, że nikt się na niej nie stawił. Następnie pismem z dnia 15 listopada 2017 r., pełnomocnik ustanowiona z urzędu, wskazała, że na podstawie art. 254 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powołanej ustawy oraz zgodnie z powyższym wyrokiem NSA z dnia 25 sierpnia 2017 r. wnosi o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych i jednocześnie oświadczyła, że koszty te (opłaty) nie zostały opłacone w całości ani w części. Ponownie wskazała, że wartość przedmiotu zaskarżenia ustalona została na kwotę 2907 zł. Pismem Sądu z dnia 23 listopada 2017 r. poinformowano pełnomocnika z urzędu, że powyższy wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zostanie rozpoznany po zwrocie akt przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty w powyższym piśmie z dnia 23 listopada 2017 r. i w skardze kasacyjnej, który został zakwalifikowany jako wniosek o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenia z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715). Skoro ustawodawca w § 22 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 26 stycznia 2016 r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej II instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku, aż do czasu zakończenia postępowania w tej kolejnej (drugiej) instancji przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 1805), które na podstawie przepisu § 23 wspomnianego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r. W myśl § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" dotychczasowego rozporządzenia z dnia z dnia 22 października 2015 r. opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Opłata maksymalna, o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, wszczętego po wejściu w życie nowego rozporządzenia do którego nawiązuje § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi zgodnie z pkt 1 lit "c" 480 zł. Natomiast w myśl § 4. ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Rozdział IV, czyli § 21, reguluje opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W rozpoznawanej sprawie skoro skarga kasacyjna została uwzględniona wspomnianym wyrokiem NSA z dnia 25 sierpnia 2017 r. uchylającym, na podstawie art. 188 powołanej ustawy, zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję, należało zgodnie z § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, ustalić opłatę w wysokości opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "c", czyli w kwocie 360 zł, która stanowi opłatę maksymalną obliczoną jako 75 % opłaty obowiązującej w postępowaniu przed sądem I instancji wynoszącej w niniejszej sprawie zgodnie § 21 ust. 1 pkt 1 lit "c" kwotę 480 zł (480x75%=360). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 442,80 zł (wynagrodzenie: 360 zł + podatek VAT: 82,80= 442,80 zł). W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały natomiast przesłanki do przyznania wynagrodzenia na podstawie przepisów rozporządzenia regulujących wysokość opłat w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia jest wyłącznie należność pieniężna, tj. przepisu § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "a", który to przepis § 21 ust. 1 pkt 1 lit "a", stanowi, że opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8, natomiast przepis § 8 pkt 3 stanowi, że opłaty maksymalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 1500 zł do 5000 zł - 1200 zł. Przedmiotem zaskarżenia nie jest bowiem decyzja ustalająca wysokość należności pieniężnej, lecz decyzja dotycząca spełnienia przesłanek regulujących nabycie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Poza tym należy podkreślić, iż niniejsza sprawa należy do kategorii spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej, na co zresztą także zwróciła uwagę pełnomocnik w skardze kasacyjnej k- 70 i nie ma w niej obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co wynika z treści art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy i tym samym przedmiot zaskarżenia nie stanowi należności pieniężnej. W związku z powyższym wynagrodzenie pełnomocnika nie jest obliczane od należności pieniężnej. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i pkt 1lit "c" oraz § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, orzeczono jak w sentencji.