IV SA/Wr 48/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa postanawia: odrzucić skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] wydane na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 5 pkt 1, § 30 ust. 1 i 2, § 31 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75) utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa, obejmujące stwierdzenie trwałej niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, trwałą i całkowitą niezdolność do czynnej służby wojskowej oraz zaliczenie go do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, przy jednoczesnym stwierdzeniu braku związku schorzeń i inwalidztwa z zawodową służbą wojskową. W skardze na decyzję ostateczną skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej oraz uznania, że inwalidztwo powstało w związku ze służbą wojskową od dnia 12 grudnia 2002 r. W motywach skargi wskazał, że wszystkie wymienione w kwestionowanych orzeczeniach schorzenia są skutkami wypadków do których doszło w trakcie pełnienia służby. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podnosząc, że z należytą starannością uwzględniono w orzeczeniu wszystkie schorzenia skarżącego, a w postępowaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, skarżący sprecyzował zakres skargi wskazując, że kwestionuje ustalenia stwierdzające brak związku schorzeń z wypadkami zaistniałymi w czasie służby wojskowej i termin ich zaistnienia. Natomiast nie podważał orzeczenia w części dotyczącej kategorii zdrowia i niezdolności do służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi zawsze poprzedza sprawdzenie jej wymagań formalnych, w tym dopuszczalności wniesienia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 2 wskazanej wyżej ustawy sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowo-administracyjnych. Ustawa ta w art. 3 § przewiduje, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 i w § 3, a także na bezczynności organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 omawianej ustawy. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że sądy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania spraw innych niż sądowo-administracyjne, w szczególności do rozpoznawania spraw, których rozpoznanie należy do właściwości sądów powszechnych. Według art. 184 Konstytucji RP kontrolę sądową działalności administracji publicznej sprawuje Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne oraz - w ograniczonym zakresie na ściśle określonych zasadach- sądy powszechne. W systemie bezpośredniej kontroli administracji publicznej wykonywanej przez sądy powszechne znaczenie ma rozpatrywanie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych przez sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Podstawą materialno-prawną orzeczenia w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa są przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75). Powołane rozporządzenie wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 21 b ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. Nr 12 poz. 75). Przepisy art. 21b zawarte w rozdziale 2 wymienionej wyżej ustawy zatytułowanym - renta rodzinna - wyraźnie wskazują na to , że rozstrzygnięcie w sprawie inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową ma charakter zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla ustalenia prawa do szeroko rozumianego zaopatrzenia emerytalnego określonego w cytowanej ustawie. Przemawia za tym również brzmienie przepisu art. 21 ust. 1 tejże ustawy, zgodnie z którym wojskowe komisje lekarskie orzekają o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów, związku albo braku związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową oraz o związku albo braku związku chorób i ułomności oraz śmierci z czynną służbą wojskową. Natomiast zgodnie z art. 21 b cytowanej ustawy Minister Obrony Narodowej określi, w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw zabezpieczenia społecznego i zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia: 1) właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w sprawach, o których mowa w art. 21 ust. 1 i 4 oraz art. 21a ust. 1 i 5; 2) tryb kierowania do wojskowych komisji lekarskich żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów; 3) szczegółowe warunki orzekania w sprawach, o których mowa w art. 21 ust. 1 i 4 oraz art. 21a ust. 1 i 5; 4) właściwość organów i tryb uchylania orzeczeń w ramach nadzoru(ust. 1). W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, należy w szczególności uwzględnić niezbędną dokumentację medyczną i inne dokumenty mogące stanowić podstawę orzeczenia, niezbędne elementy orzeczeń i wzory orzeczeń, możliwość składania sprzeciwów przez członków wojskowych komisji lekarskich, a także zatwierdzania orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie wyższego szczebla (ust.2). Wskazać w tym miejscu należy, że zawarta w tym przepisie kompetencja dla Ministra Obrony Narodowej dotyczy wyłącznie określenia trybu postępowania instancyjnego oraz trybu nadzoru, natomiast nie ma w niej mowy o określeniu trybu kontroli sądowej orzeczeń w sprawie inwalidztwa żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów, związku albo braku związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową oraz o związku albo braku związku chorób i ułomności oraz śmierci z czynną służbą wojskową. Prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w części dotyczącej związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową. może zostać skontrolowana na poziomie postępowania mającego na celu ustalenia świadczeń należących do regulowanego ustawą zaopatrzenia emerytalnego, na które mogą składać się zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin tekst jednolity Dz. U. z 2004r.Nr 8 , poz.66 ) : 1) świadczenia pieniężne: a) emerytura wojskowa, b) wojskowa renta inwalidzka, c) wojskowa renta rodzinna, d) dodatki do emerytury lub renty, e) zasiłek pogrzebowy; 2) inne świadczenia i uprawnienia: a) świadczenia lecznicze, b) świadczenia socjalne, c) prawo do umieszczenia w domu emeryta wojskowego. Dodatkowo argumentacje tę wspiera sformułowanie przepisu art. 31 cytowanej ustawy, dopuszczającego kontrolę sądową decyzji ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, sprawowaną przez sąd ubezpieczeń społecznych i pracy. Zgodnie z tym przepisem prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Natomiast zgodnie z ust. 4 art. 31 powołanej ustawy od decyzji organów w tych sprawach przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy art. 4778 - 47716 k.p.c. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego analiza obowiązującego stanu prawnego prowadzi do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci skargi do sądu administracyjnego. Odmienna interpretacja prowadziłby w konsekwencji do pośredniego wkraczania w sferę kompetencji sądów powszechnych. Tym bardziej, że ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiotowym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie musi być respektowane w późniejszym, ewentualnym procesie w sprawie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Wypada w tym miejscu przypomnieć ,że kwestią dopuszczalności skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby ( inwalidztwa) ze służbą wojskową zajmował się Sąd Najwyższy , który w uchwale z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99 (OSNAPiUS Nr 5, poz. 167 z 2000 r.) stwierdził, że "Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową". Wprawdzie powyższa uchwała wydana została na gruncie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 268 z póź. zm.), jednakże zachowuje swą aktualność pod rządami nowej ustawy procesowej obowiązującej od 1 stycznia 2004 r. Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niedopuszczalną odrzucić.