IV SA/Wr 481/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnego, ustanowionego z urzędu, T. S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...]., nr [....] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnemu, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 240 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 55,20 zł, czyli ogółem 295,20 zł. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt IV SO/Wr 23/15 przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego przed wszczęciem postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Dnia 1 lipca 2015 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego T. S. W związku z uprawomocnienie się postanowienia w przedmiocie prawa pomocy zarządzeniem Sądu z dnia 21 lipca 2015 r. zakreślono numer sprawy w repertorium SO. Sprawie została nadana nowa sygnatura, tj. IV SA/Wr 481/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 13 stycznia 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W wyroku tym zasądzono na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenie wraz z podatkiem VAT za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł. Wynagrodzenie to zostało wypłacone pełnomocnikowi z urzędu na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 kwietnia 2016 r. (k-126). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ pismem z dnia 10 marca 2016 r. W skardze tej organ wskazał, że zaskarża w całości wyrok uchylający - na podstawie art. 145 pkt 1 lit "a" ppsa - decyzje organów I i II instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł również, pismem z dnia 21 marca 2016 r., pełnomocnik z urzędu (k-109). W skardze tej pełnomocnik zaskarżył pkt I tego wyroku wskazując, że uchylenie przez Sąd I instancji również decyzji organu I instancji oznacza wydanie wyroku na niekorzyść strony. Odrębnym pismem z dnia 30 marca 2016 r. (k-116) pełnomocnik z urzędu złożył również wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, tj. za sporządzenie i wniesienie skargi . Wniosek ten zawiera oświadczenie, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w jakiejkolwiek części. W piśmie tym pełnomocnik zawarł także wniosek o zarządzenie wypłaty kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym w I instancji i oświadczenie, że pomoc prawna została udzielona w ramach działalności gospodarczej. Do pisma tego przedłożył fakturę na kwotę 295,20 zł z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu - pkt II wyroku Sądu z dnia 13 stycznia 2016 r. Pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. organ sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną pełnomocnika z urzędu i podtrzymał argumentację zawartą we własnej skardze kasacyjnej. Ponadto pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. pełnomocnik z urzędu sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną organu, w której wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej w części w której organ zaskarżył rozstrzygnięcie dotyczące wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu oraz wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w pozostałej części i doręczenie odpisów załączników wymienionych w skardze kasacyjnej organu. W jej uzasadnieniu wskazał m. in. że wyrok Sądu I instancji składa się z orzeczenia co do istoty sprawy oraz postanowienia o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu. Zatem niedopuszczalne jest zaskarżenie przez organ tej części wyroku, która dotyczy postanowienia o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, które przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny z własnych środków niezależnie od wyniku sprawy. Na skutek zmiany lub uchylenia zaskarżonego wyroku, tj. jego części merytorycznej nie może dojść do zmiany orzeczenia dotyczącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie art. 250 ppsa. Stroną wydanego postanowienia nie jest ani skarżący ani organ, lecz jedynie radca prawny, któremu Sąd przyznał wynagrodzenie. Powyższa odpowiedź pełnomocnika z urzędu na skargę kasacyjną organu nie zawiera wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia 12 czerwca 2016 r. pełnomocnik wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy przez NSA. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt I OSK 1092/16 wydanym na rozprawie, rozpoznał skargę kasacyjną organu i skargę kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika z urzędu. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze zasadność drugiego zarzutu skargi kasacyjnej pełnomocnika z urzędu dotyczącego wydania orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej uwzględnił skargę kasacyjną tego pełnomocnika i w związku z tym w pkt I sentencji uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił natomiast skargi kasacyjnej organu i w związku z tym w pkt II sentencji oddalił skargę kasacyjną tego organu. W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że pełnomocnik z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt I i rozpoznanie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji (k-170), natomiast skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zarzucił powołanemu wyrokowi naruszenia prawa materialnego (k-170). Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku nie odniósł się do kwestii kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z protokołu rozprawy przed NSA z dnia 26 października 2016 r. wynika, że nikt się na niej nie stawił. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega opisany wyżej wniosek pełnomocnika z urzędu (k-116) z dnia 30 marca 2016 r. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnymj, przy czym w tym wniosku, pełnomocnik sprecyzował, że wnosi o zasądzenie tych kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718.) wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715). Skoro ustawodawca w § 22 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 13 stycznia 2016 r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej II instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku, aż do czasu zakończenia postępowania w tej kolejnej (drugiej) instancji przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 1805), które na podstawie przepisu § 23 wspomnianego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r. W myśl § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" dotychczasowego rozporządzenia z dnia z dnia 22 października 2015 r. opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Opłata maksymalna, o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, wszczętego po wejściu w życie nowego rozporządzenia do którego nawiązuje § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi zgodnie z pkt 1 lit "c" 480 zł. Natomiast w myśl § 4. ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Rozdział IV, czyli § 21, reguluje opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Mając na uwadze treść przepisu § 4 ust. 2 rozporządzenia określającego przesłanki pozwalające na ustalenie opłaty wyższej niż wskazana w ust. 1 tego przepisu i fakt, że skarga kasacyjna pełnomocnika z urzędu została uwzględniona oraz okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik ten prowadził również sprawę w postępowaniu sądowym w I instancji, należało zgodnie z § 4 ust. 2 przepisu rozporządzenia, ustalić opłatę maksymalną w kwocie 240 zł, wskazaną w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b", która zgodnie z tym przepisem, wynosi 50% opłaty maksymalnej, uregulowanej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit "c" tego rozporządzenia, obowiązującej w postępowaniu w sądowym w I instancji (480 x 50%). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie: 240 zł + podatek VAT: 55,20 zł =295,20 zł). Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, orzeczono jak w sentencji.