IV SA/Wr 485/25

WyrokWSA we Wrocławiu2026-01-20

Skład orzekający: Andrzej Nikiforów, Daria Gawlak-Nowakowska, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego, gdy procentowe uszkodzenie budynku wyniosło 1,5%, a pomoc przysługuje przy uszkodzeniu co najmniej 5%?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego, ponieważ oszacowany procent uszkodzeń (1,5%) był niższy niż wymagane minimum 5%. Organy były związane opinią komisji ds. szacowania strat, która posiadała odpowiednie kwalifikacje, a przedstawione przez skarżącego dowody nie dyskwalifikowały ustaleń organów ani nie wykazywały uszkodzeń innych elementów konstrukcyjnych budynku.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego uszkodzonego w wyniku powodzi. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że uszkodzenia wyniosły 1,5%, a pomoc przysługuje przy co najmniej 5% uszkodzeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, podtrzymując argumentację o konieczności przekroczenia progu 5% uszkodzeń. Skarżący w skardze zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując ustalenia komisji szacującej szkody.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: Referent Małgorzata Balowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 1 lipca 2025 r. nr SKO 4101/694/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z 1 lipca 2025 r., nr SKO 4101/694/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Nowa Ruda (dalej: Wójt, organ I instancji) z 18 lutego 2025 r., nr GOPS-PS.190074.80.25.001.2025.SSz odmawiającą przyznania L. J. (dalej: strona, skarżący) zasiłku celowego na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika m.in., że strona w dniu 10 stycznia 2025 r. złożyła wniosek o przyznanie ww. pomocy. Po jego rozpatrzeniu Wójt decyzją z 18 lutego 2025 r. odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał m.in. przepisy art. 3 ust. 3 i 4, art. 7 pkt 15, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1 i art. 110 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, ze zm.; dalej: uops). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał również na Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., zatwierdzone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Zasady). Wyjaśnił, że powodem odmownej decyzji było ustalenie, że nie zaistniały przesłanki do przyznania zasiłku, ponieważ komisja do spraw szacowania strat ustaliła procentowy udział uszkodzeń budynku mieszkalnego objętego wnioskiem na poziomie 1,5 %, a pomoc remontowo-budowlana, przyznawana jest w przypadku procentu zniszczeń/uszkodzeń na poziomie co najmniej 5%. W odwołaniu strona wskazała, że łączne koszty remontu piwnicy, kuchni, salonu gier, łazienki i podłóg wyniosą 53.000,00 zł. Wskazała również na swój zaawansowany wiek. W jej ocenie – biorąc wskazaną przez ubezpieczyciela wartość budynku objętego wnioskiem pomocowym (340.896,00 zł) – wskaźnik jego zniszczenia powinien wynieść 12%. SKO decyzją z 1 lipca 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało m.in., że z protokołu oceny uszkodzeń, sporządzonej przez komisję do spraw szacowania strat, powołaną przez Wójta Gminy Nowa Ruda, której przewodniczyła osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe wynika, iż uszkodzeniu uległy tylko fundamenty ze ścianami piwnic budynku mieszkalnego w 10 %, pozostałe zaś elementy konstrukcyjne nie zostały dotknięte skutkami powodzi. W oparciu o powyższe ustalenia wyliczono, stosując wzór określony w załączniku nr 8 i 8a do Zasad, iż procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynku mieszkalnego wynosi 1,5 %. Organ II instancji wyjaśnił, że okoliczność ta wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego zasiłku, ponieważ zgodnie z Zasadami, pomoc remontowo-budowlana w formie zasiłku na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, przyznawana jest w przypadku oszacowania procentu zniszczeń/uszkodzeń na poziomie co najmniej 5%. Dalej SKO argumentowało, że celem wnioskowanego zasiłku nie jest zapewnianie wszystkim poszkodowanym w wyniku powodzi środków na pokrycie w całości wszystkich szkód spowodowanych w wyniku klęski żywiołowej ani wszelkich wydatków związanych z remontem czy odbudową uszkodzonej przez powódź nieruchomości, ale przysługuje tylko tym osobom/rodzinom, których dom uległ zniszczeniu/uszkodzenia na poziomie przekraczającym 5%. SKO podkreśliło, że jest związane oceną uszkodzeń budynku mieszkalnego sporządzoną przez powołaną w tym celu komisję. Protokół oceny uszkodzeń budynku mieszkalnego strony nie zawiera wad ani braków, które dyskwalifikowałyby jego wartość dowodową. Wynika z niego, że szacowania uszkodzeń/zniszczeń budynku mieszkalnego dokonała osoba posiadająca odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, stwierdzoną uprawnieniami budowlanymi, a tym samym odpowiednie kwalifikacje w zakresie budownictwa, posiadająca uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń nr 676/01/DUW. Organ nie mógł zatem wkraczać w merytoryczną zasadność zawartych w nim szacunków, gdyż nie dysponuje wiadomościami specjalnymi. SKO podkreśliło wreszcie, że nie jest rolą pomocy społecznej rekompensowanie ze środków budżetowych państwa wszelkich strat poniesionych przez wnioskodawcę w jego mieniu w wyniku zdarzenia klęskowego. Żaden z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie zobowiązuje organów pomocy społecznej do całkowitego i pełnego pokrycia wszystkich szkód wyrządzonych klęską żywiołowa. Jednocześnie organ II instancji zauważył, że zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych strona otrzymała, na podstawie odrębnych decyzji, pomoc w formie: zasiłku powodziowego wraz z dodatkiem w wysokości 3.000,00 zł oraz zasiłek celowy na pomoc doraźną w wysokości 8.000,00 zł. Reasumując, SKO stwierdziło zatem, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. W skardze do WSA strona zarzuciła: 1. Naruszenie prawa proceduralnego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 K.p.a. przez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które miały wpływ na wynik, a w szczególności, jaki wpływ miały szkody powodziowe na dalsze funkcjonowanie strony w życiu codziennym oraz przyjęcie jako podstawy prawnej Zasad stanowiących, że mniejszy niż 5% procentowy stopień zniszczeń wyklucza możliwość przyznania zasiłku, co przecież nie było kryterium ustawowym. 2. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 40 ust. 2 uops, który wprost stanowi, że w przypadku klęski żywiołowej zasiłek celowy może być przyznany i co do zasady nie uzależnia prawa do jego otrzymania od rozmiaru szkody, a uznaniowość organu nie znaczy dowolność. 3. Naruszenie art. 22 pkt 1, w zw. z art. 110 ust. 2 uops przez naruszenie zasady praworządności, z której wynika, że organy działają na podstawie obowiązującego prawa, gdy tymczasem organ swoją decyzję opiera na Zasadach, które nie są źródłem prawa, a nadto wytyczne te bezpodstawnie ustalają dolne progi procentowe poniesionych szkód, które uprawniają do zasiłku. Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do SKO do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie. Na rozprawie skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Okazał zdjęcia zalanego budynku oraz rysunek obrazujący układ jego pomieszczeń jak i zagospodarowanie terenu. Odczytał pismo z 5 stycznia 2026 r., które przedłożył jako załącznik do protokołu. Dołączył również dokumenty obrazujące zniszczenie sprzętów domowych (pralka, sprzęt muzyczny – pianino). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego, odpowiadają prawu. Na samym wstępie - przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi - wypada zaakcentować, że wspomniany wyżej brak związania zarzutami skargi nakłada na Sąd – przede wszystkim - obowiązek zrekonstruowania materialnoprawnego wzorca przyznania wnioskowanej pomocy. Sąd zatem wskazuje, że na podstawie art. 40 ust. 2 uops, zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 uops, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 uops, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Wniosek skarżącego o przyznanie pomocy w formie ww. zasiłku związany był z wystąpieniem powodzi i objęcia obszaru Gminy Nowa Ruda stanem klęski żywiołowej. Gmina ta została objęta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1371). Zauważyć następnie należy, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzono kolejno: 1) ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.; dalej: ustawa zmieniająca); 2) ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1717; dalej: ustawa z dnia 21 listopada 2024 r.). W szczególności należy podkreślić – co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy – że mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany do ustawy zmieniającej, dodając do niej art. 69b. Przy tym przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. weszły, co do zasady, w życie w dniu 26 listopada 2024 r. Czyli podkreślić należy, co ma istotne znaczenie dla kierunku rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy, że omawiane zmiany obowiązywały już zarówno w dacie wydania zaskarżonej decyzji SKO, jak i poprzedzającej ją decyzji Wójta. Zgodnie z dodanym art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r., zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 uops, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, wypłaca się w kwocie 50 tys. zł przed wydaniem decyzji o ustaleniu prawa do tego zasiłku, na podstawie wniosku złożonego przez osobę poszkodowaną w terminie 4 dni od dnia złożenia wniosku (art. 69b ust. 3 ustawy zmieniającej). W przypadku nieustalenia prawa do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, albo ustalenia kwoty tego zasiłku w wysokości niższej niż określona w art. 69b ust. 3 albo 4 ustawy zmieniającej, wypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą a kwotą zasiłku ustaloną zgodnie z art. 69b ust. 4 i 5 ustawy zmieniającej (art. 69b ust. 6 ustawy zmieniającej). Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, podlegającą zwrotowi, uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 6 pkt 16 uops (art. 69b ust. 7 ustawy zmieniającej). W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69b ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy. W art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. unormowano, że przepisy art. 69b ustawy zmieniającej stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu. Podsumowując dokonaną analizę obowiązującego stanu prawnego wypada zatem zauważyć, że w przepisach art. 69b ustawy zmieniającej prawodawca ustanowił szczególną podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w stosunku do ogólnej podstawy prawnej określonej w art. 40 ust. 2 uops. Chociaż wspomniany przepis nawiązuje do treści art. 40 ust. 2 uops, to w istocie ustanawia nową formę świadczenia w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Co jest jednak najistotniejsze w świetle jednoznacznego brzmienia art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 uops. Oznacza to, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego, lecz pozostaje decyzją związaną. Przyznanie pomocy jest więc obligatoryjne, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). Pomoc udzielana na podstawie omówionych wyżej regulacji stanowi wykonywanie przez gminę zadania zleconego z zakresu administracji rządowej (art. 18 ust. 1 pkt 4 uops). Sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustala wojewoda (art. 22 pkt 1 uops), zaś gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 uops). Choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 uops wytyczne wojewody nie mają charakteru aktu prawa miejscowego, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych na podstawie art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 uops, to jednak wiążą gminę na podstawie art. 110 ust. 2 uops i powinny być respektowane przez gminę przy wypłacie zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych gminie z budżetu państwa na ten cel (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II GSK 3501/16). Dodatkowo nie można stracić z pola widzenia, że celem art. 110 ust. 2 uops jest ujednolicenie zasad postępowania, aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej (wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II GSK 2985/16). W uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć organy obu instancji powołały zatwierdzone 18 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. W postanowieniach ogólnych Zasad podano, że pomoc jest udzielana między innymi w formie pomocy remontowo-budowlanej, przyznawanej na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 uops, na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku mieszkalnego"; b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku gospodarczego", obydwa przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, co koresponduje z art. 110 ust. 7 uops, na mocy którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Konsekwentnie, pkt 6 części I Zasad stanowi, że zasiłki remontowo-budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, zwanymi dalej "osobami uprawnionymi", jeśli w dniu wystąpienia powodzi: 1) prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym lub; 2) posiadały i stale użytkowały budynek gospodarczy – które zostały zniszczone lub uszkodzone w wyniku tego zdarzenia. O ile Zasady nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, to jednak tego rodzaju wytyczne odzwierciedlają założenia, na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa w celu realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Wiąże się to jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej, organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego. Dlatego też organ pomocowy powinien dokonać oceny określonych okoliczności występujących w danej sprawie nie tylko w świetle norm prawa materialnego powszechnie obowiązujących zawartych w uops, lecz także z uwzględnieniem Zasad (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). W świetle przywołanych przepisów można zatem przyjąć, że podstawową materialnoprawną przesłanką przyznania pomocy w oparciu o art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, w zw. z art. 40 ust. 2 uops jest powstanie "straty/szkody w wyniku/na skutek powodzi" oraz to, że strata/szkoda dotyczy "budynku mieszkalnego", "lokalu mieszkalnego", "budynku gospodarczego". Przenosząc przytoczone rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy dostrzec, że organy obu instancji zgodnie przyjęły, że oszacowane przez Komisję uszkodzenia/zniszczenia budynku mieszkalnego skarżącego w wyniku powodzi wyniosły 1,50 %, co wykluczało przyznanie wnioskowanej pomocy. Przy tym wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego - w ocenie Sądu - oszacowanie zniszczeń objętego wnioskiem budynku mieszkalnego nastąpiło z poszanowaniem przepisów prawa. Wypada zauważyć, że Punkt III Zasad stanowi, iż kwota zasiłku na odbudowę w jednym budynku mieszkalnym wynosi do 200 tys. zł. Kwoty pomocy finansowej przyznawane w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń (1% zniszczenia = 2 tys. zł) określa załącznik nr 1 do Zasad. Kwoty zasiłków składających się na pomoc remontowo-budowlaną, przyznawane są w przypadku oszacowania procentu zniszczeń/uszkodzeń na poziomie co najmniej 5% budynku lub lokalu. Stosownie do pkt VI Zasad, oszacowania szkód dokonuje osoba posiadająca uprawniania zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, powołana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe. Jednocześnie w uzasadnionych przypadkach, w tym stosownie do potrzeb oraz w sposób wykluczający konflikt interesów, zamiast pracownika organu nadzoru budowlanego, o którym stanowi ust. 1, w pracach komisji do spraw szacowania strat może wziąć udział inna osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, zwłaszcza z uwzględnieniem uprawnień do pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie stosownie do art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, ze zm.). Sąd podkreśla w tym miejscu, że powierzenie czynności szacowania uszkodzeń osobie posiadającej wiedzę i doświadczenie w szacowaniu szkód daje gwarancję rzetelnego ustalenia procentowego stopienia zniszczenia/uszkodzenia całego budynku, zgodnie z ustalonymi ww. Zasadami. Jak natomiast wynika z akt sprawy - oceny uszkodzeń budynku mieszkalnego dokonała osoba posiadająca uprawnienia w zakresie, o których mowa w Zasadach, tj. posiadająca uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń nr 676/01/DUW. Wypada następnie nadmienić, że do oceny uszkodzeń budynku podmioty, dokonujące szacowania strat mogą pomocniczo wykorzystać załączniki nr 8 i 8a do Zasad. Jak wynika z przekazanych akt administracyjnych, ocenę uszkodzeń budynku mieszkalnego skarżącego przeprowadzono w oparciu o wspomniane załączniki, które określają wzór obliczenia procentowego stopnia zniszczeń budynku przy uwzględnieniu procentowego udziału zniszczeń w poszczególnych elementach budynku, składających się na jego całość: a) Fundamenty oraz fundamenty ze ścianami piwnic - 15% (współczynnik do wzoru: 0,15), b) Ściany nośne - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25), c) Stropy - 20% (współczynnik do wzoru: 0,20), d) Dach -15% (współczynnik do wzoru: 0,15), e) Inne elementy - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25). W oparciu o ustalony stan faktyczny sprawy obliczono procentowy stopień zniszczenia/uszkodzenia całego budynku, według wzoru: "a x (procentowy zakres uszkodzeń/zniszczeń) + b x (procentowy zakres uszkodzeń/zniszczeń) + c x (procentowy zakres uszkodzeń/zniszczeń) + d x (procentowy zakres uszkodzeń/ zniszczeń) + e x (procentowy zakres uszkodzeń/zniszczeń) = procentowy udział uszkodzenia/zniszczenia". Tak jak wyżej wspomniano, w niniejszej sprawie ustalono, że procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynku mieszalnego skarżącego spowodowany powodzią wyniósł 1,5 %. Taki szacunek uszkodzenia wynikał z przyjęcia przez komisję do spraw szacowania strat, że procentowy zakres uszkodzeń wynosił: fundamentów oraz fundamentów ze ścianami piwnic - 10%, ścian - 0%, stropów - 0%, dachu - 0% oraz innych elementów - 0% i zastosowania do tych procentowych uszkodzeń wyżej wskazanych współczynników. Przy tym jak wynikało z akt administracyjnych obejmujących m.in. sporządzone w dniu 13 lutego 2025 r.: ocenę uszkodzeń oraz protokół Komisji, stwierdzone szkody wynikały wyłącznie z zalania piwnicy wodami gruntowymi. Na skutek zalania uszkodzeniu uległy fundamenty oraz ściany piwnic. A zatem rację miały organy obu instancji, że ustalony zakres uszkodzeń, niższy niż 5%, wprost wykluczał przyznanie wnioskowanej pomocy. Sąd stwierdza przy tym, że organy związane były szacunkiem w tym zakresie, dokonanym przez osobę uprawnioną i mającą stosowną wiedzę w tym zakresie. Zarzuty odwołania a następnie skargi nosiły w istocie znamiona gołosłownej polemiki z ustaleniami komisji. Przede wszystkim niezasadny był – sformułowany w skardze zarzut braku normatywnego charakteru zastosowanych w niniejszej sprawie dyrektyw Zasad. Wyjaśniono bowiem wyżej, że ich normatywny charakter w świetle aktualnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie budzi wątpliwości. Wynika on bowiem wprost z dyspozycji art. 110 ust. 2 uops i służy – przede wszystkim - ujednoliceniu zasad postępowania organów pomocowych wobec poszkodowanych, czyli równemu i sprawiedliwemu dystrybuowaniu pomocy. Skarżący ani w toku postępowania administracyjnego ani też w postępowaniu sądowoadmnistracyjnym nie przedstawił żadnych dokumentów, które dyskwalifikowałyby ustalenia organów administracyjnych w zakresie faktycznego zakresu oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń budynku mieszkalnego objętego wnioskiem pomocowym. Dotyczy to w szczególności dokumentów przedłożonych na rozprawie. Zawierały one bowiem same oświadczenia skarżącego (np. co do stopnia zawilgocenia ścian piwnicy). Ponadto dotyczyły one m.in. zniszczonych rzeczy ruchomych, które nie są objęte zakresem wnioskowanej pomocy. W tym kontekście Sąd również wyjaśnia, że pomoc, o którą ubiegał się skarżący nie ma charakteru odszkodowania. A zatem na jej wysokość nie mają wpływu postulowane przez niego koszty prac remontowych czy też szacowany stopień zniszczeń odnoszący się do wartości ubezpieczeniowej budynku. Istotny jest tutaj wyłącznie procentowy stopień zniszczenia budynku przy uwzględnieniu jego poszczególnych elementów konstrukcyjnych. Tymczasem stwierdzone uszkodzenia obejmowały jedynie fundamenty oraz piwnicę. Sam skarżący – o czym była mowa wyżej – nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów wskazujących, że zniszczeniu uległy także inne elementy konstrukcji budynku. Reasumując, stwierdzić przyjdzie, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami, wynikającymi w szczególności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd miał również na uwadze, że organy wskazały - stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. W sprawie prawidłowo zastosowano opisane wyżej normy prawa materialnego oraz dyrektywy Zasad mające zastosowanie w związku z odesłaniem art. 110 ust. 2 uops. Nadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło