IV SA/Wr 486/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi N. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 sierpnia 2024 r., nr 010070/680/4417377/2022 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 sierpnia 2024 r., nr 010070/680/4417377/2022 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421, dalej: ustawa), po rozpoznaniu odwołania N. S. (dalej: Strona, Skarżąca) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 17 stycznia 2024 r., nr 010070/680/4417377/2022 o uchyleniu Stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. S., uchylił zaskarżoną decyzję i przyznał Stronie świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. oraz od 1 kwietnia 2023 r. do 31 maja 2023r. - w kwocie 500 zł miesięcznie oraz odmówił przyznania Stronie świadczenia na okres od 1 września 2022 r. do 31 marca 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Strona w dniu 26 marca 2022 r. złożyła do ZUS wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2022/2023 na dziecko K. S. (dalej: dziecko Strony, syn), który został rozpatrzony w postępowaniu automatycznym. Informacją z dnia 11 maja 2022 r. Strona została powiadomiona o przyznaniu świadczenia. Na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że Strona oraz jej dziecko utracili legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem z Polski. W związku z tym w dniu 25 stycznia 2023 r. wysłano wezwanie z prośbą o doręczenie skanów pierwszej strony dokumentu podróży i stron z pieczęciami Straży Granicznej potwierdzającymi daty wyjazdu z Polski i wjazdu powrotnego do Polski oraz dołączenie potwierdzenia ponownego nadania Stronie i jej dziecku statusu UKR. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Strona w dniu 26 stycznia 2023 r. dosłała dokumenty, m.in. zawiadomienie o sprawdzeniu danych i ewentualnym usunięciu niezgodności w rejestrze SG, stronę z paszportu, w której umieszczono pieczątki dot. wjazdu i wyjazdu z Polski, pierwszą stronę z paszportu swojego oraz dziecka. W dniu 30 marca 2023 r. dokonano odczytu rejestru Straży z którego wynikało, że Strona oraz jej dziecko nadal nie posiadają odnotowanego w rejestrze całego okresu legalnego prawa do pobytu w Polsce. Okres odnotowany w rejestrach Straży Granicznej jako legalny pobyt w Polsce w związku z działaniami wojennymi dla Strony i jej dziecka to 24 luty 2022 r. – 18 sierpień 2022 r. W dniu 30 marca 2023 r. ponownie wysłało do Strony wezwanie z prośbą o wyjaśnienie niezgodności w Urzędzie Miejskim lub Urzędzie Gminy. Jednocześnie poinformowano Stronę, że ponowny przyjazd ich do Polski w dniu 23 sierpnia 2022 r. nie został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku działaniami wojennymi. Poproszono o wyjaśnienie tej rozbieżności. Następnie w dniach 1 kwietnia 2023 r., 9 maja 2023 r., 11 maja 2023 r., 22 maja 2023 r., 24 maja 2023 r. oraz 5 czerwca 2023 r. Strona złożyła szereg dodatkowych dokumentów, m.in. stronę z paszportu dziecka wraz z pieczęcią przedłużającą ważność dokumentu, odpowiedź ze straży granicznej, zawiadomienie o sprawdzeniu danych i ewentualnym usunięciu niezgodności w rejestrze, pierwszą stronę z paszportu swojego oraz dziecka, umowę o pracę z 4 kwietnia 2022 r., zaświadczenie z rejestru PESEL, strony paszportu ze stemplami wjazdów i wyjazdów. Po analizie złożonych dokumentów oraz po dokonaniu ponownego odczytu rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że nadal widnieją w nim ww. nieprawidłowości w zakresie legalności pobytu. W związku tym w dniu 10 lipca 2023 r. wezwanie do Strony o ich wyjaśnienie. Strona w odpowiedzi na powyższe wezwanie, za pośrednictwem POG w dniu 10 lipca 2023 r. oraz 25 sierpnia 2023 r. dołączyła dokumenty, tj. wniosek do Straży Granicznej o zaktualizowanie danych, odpowiedź Straży Granicznej z dnia 28 lipca 2023 r., decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 26 lipca 2023 r. o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 26 lipca 2026 r. oraz dokumenty, będące już w posiadaniu ZUS. W dniu 17 listopada 2023 r. dokonano ponownego odczytu rejestru SG, z którego wynikało, że przyjazd Strony i jej dziecka do Polski w dniu 23 sierpnia 2022 r. odnotowany jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku działaniami wojennymi, ale nie został on uwzględniony w okresie legalności pobytu w Polsce. Ostatni okres legalności pobytu Strony i jej dziecka w Polsce zarejestrowany przez Straż Graniczną jest od 24 lutego 2022 r. do 18 sierpnia 2022 r. W związku z czym, w dniu 17 listopada 2023 r. poproszono Stronę o skontaktowanie się za pośrednictwem platformy EPUAP lub listownie z Komendantem Przejścia Granicznego, gdzie miało miejsce przekroczenie granicy i zaktualizowanie rejestru prowadzonego przez Straż Graniczną. W dniu 20 listopada 2023 r. Strona dostarczyła pismo z dnia 17 listopada 2023r. które skierowała do placówki Straży Granicznej Warszawa-Modlin i odpowiedź na nie z informującą, iż w systemach teleinformatycznych Straży Granicznej zostały zarejestrowane dane z oznaczeniem kategorii właściwej dla osoby, która przyjechała do Polski w związku z działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy. Organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia 17 stycznia 2024 r. uchylił przyznane Stronie w Informacji z dnia 11 maja 2022 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko od 1 września 2022 r. do 31 maja 2023 r., W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie ponownego odczytu rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że Strona i jej dziecko utracili legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem na Ukrainę w dniu 18 sierpnia 2022 r. Organ I instancji podkreślił, że prawa do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom Ukrainy lub ich małżonkom, przebywającym w Polsce z dziećmi, których pobyt na terytorium Polski jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 11 ustawy, wyjazd obywatela Ukrainy albo jego małżonka z terytorium Polski na okres powyżej 30 dni pozbawia go prawa do legalnego pobytu w Polsce, które uzyskał na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy. Prawo do świadczenia wychowawczego w takiej sytuacji nie przysługuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba wyjechała z Polski. Osobom, które utraciły status "UKR", w wyniku wyjazdu z Polski, status ten może zostać ponownie nadany po ponownym przybyciu do Polski z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. W celu ponownego uzyskania statusu "UKR" należy zgłosić się do organu gminy. Ponadto poinformował Stronę, że w przypadku ponownego przyjazdu do Polski i i ponownego uzyskania statusu "UKR" w celu uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego, należy złożyć nowy wniosek SW-U. Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W związku z dostarczeniem przez Stronę w dniu 25 stycznia 2024 r. pisma Straży Granicznej informującego, że dane w rejestrze są poprawione, w dniu 7 lutego 2024 r. wysłano do Strony informację, że na podstawie rejestru prowadzonego przez Straż Graniczną, który ostatni raz został aktualizowany w dniu 18 listopada 2022 r. ustalono, że Strona i jej dziecko utracili legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem z terytorium Polski w dniu 18 sierpnia 2022 r. Przyjazd Strony i dziecka do Polski w dniu 23 sierpnia 2022 r. nie został odnotowany prawidłowo przez Urząd Miasta/Gminy i nie nadaje okresu legalności pobytu . Strona w dniu 9 lutego 2024 r. dołączyła do sprawy dokumenty składane wcześniej. Organ w dniu 24 marca 2024 r. poinformował Stronę, że na podstawie rejestru prowadzonego przez Straż Graniczną, który ostatni raz został zaktualizowany w dniu 18 listopada 2022 r., ustalono, że Strona wraz z dzieckiem utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem z terytorium Polski w dniu 18 sierpnia 2022 r. Wezwano Stronę o wyjaśnienie niezgodności w najbliższym Urzędzie Miejskim/ Urzędzie Gminy w sprawi statusu "UKR", jednocześnie wyjaśniając, że w przypadku wjazdu do Polski obywatela Ukrainy w ramach granic wewnętrznych Polski z państwami strefy Schengen, obywatel ten powinien udać się do organu gminy/miasta w celu zarejestrowania wjazdu poprzez złożenie wniosku o ponowne nadanie UKR. W tym wniosku obywatel Ukrainy powinien wskazać datę wjazdu na terytorium Polski oraz datę i miejsce przekroczenia granicy zewnętrznej strefy Schengen niebędącej granicą Polski. Dane te urząd gminy/miasta przekazuje do Rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i na tej podstawie Komendant w ciągu 30 dniu umieszcza dane w prowadzonym rejestrze Straży Granicznej. Oznacza to, że na podstawie zarejestrowanego w urzędzie gminy/miasta wjazdu poprzez granicę, na której nie jest prowadzona kontrola graniczna, Komendant dokonuje aktualizacji zapisów w rejestrze. Za legalny pobyt uznaje się obywatela Ukrainy, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. jeśli: został mu nadany numer PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca "UKR", został umieszczony w rejestrze pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Strona 11 lutego 2024 r. złożyła pismo z załącznikami. W wyniku ponownego odczytu rejestru ustalono, że dane nie zostały poprawione, więc w dniu 18 marca 2024 r. skierowano do Strony wezwanie informujące ją o tym fakcie. W dniu 5 kwietnia 2024 r. oraz w dniu 25 kwietnia 2024 r. skierowano do Strony wezwanie z prośbą o uzupełnienie złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze na dziecko, ponieważ na podstawie rejestru Straży Granicznej ustalono, że Strona utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem z terytorium Polski w dniu 18 sierpnia 2022 r. Przyjazd do Polski w dniu 23 sierpnia 2022 r. i w dniu 21 stycznia 2024 r. nie został odnotowany jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku działaniami wojennymi. Wskazano, że z uwagi na powyższe należy skontaktować się za pośrednictwem platformy; EPUAP lub listownie (adresy dostępne na stronie Straży Granicznej) z Komendantem Przejścia Granicznego, gdzie miało miejsce przekroczenie granicy i zaktualizowanie rejestru prowadzonego przez Straż Graniczną. W dniu 15 października 2024 r. dokonano odczytu Rejestru SG, w którym dane zaewidencjonowane nie zostały zmienione Prezes ZUS zaskarżoną decyzją z dnia 30 sierpnia 2024 r., po rozpatrzeniu odwołania Strony, uchylił decyzję organu I instancji z dnia 17 stycznia 2024 r. i przyznał Stronie świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. oraz od 1 kwietnia 2023 r. do 31 maja 2023 r. oraz odmówił przyznania Stronie świadczenia na okres od 1 września 2022 r. do 31 marca 2023 r. W uzasadnieniu Prezes ZUS wskazał, że na podstawie ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom spełniającym warunki legalnego pobytu w Polsce oraz posiadania dostępu do rynku pracy. Prawo do świadczenia wychowawczego realizowanego z zastosowaniem art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przysługuje obywatelom Ukrainy lub ich małżonkom, przebywającym w Polsce, których pobyt na terytorium Polski jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ww. ustawy. Za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ww. ustawy uznaje się pobyt obywatela Ukrainy albo jego małżonka, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. jeśli: został mu nadany numer PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca "UKR" tzw. rejestr SPEC PESEL, został umieszczony w rejestrze pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 t w związku z działaniami wojennymi - rejestr prowadzony przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, o którym mowa w art. 3 ust 3 ww. ustawy. Na podstawie art. 26 ust. 3 ww. ustawy w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - również dziecko musi zostać wpisane do tego rejestru. Prezes ZUS wskazał, że z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej, o którym mowa w art. 3 ust 3 ww. ustawy wynika, że pobyt Strony i na terytorium Polski jest uznany za legalny w okresie świadczeniowym od 1 czerwca 2022 r. do 18 sierpnia 2022 r. Przyjazd Strony do Polski w dniu 23 sierpnia 2022 r. mimo, że został odnotowany jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku działaniami wojennymi nie został uwzględniony przez straż graniczną jako okres legalnego pobytu w Polsce uprawniający do świadczenia wychowawczego. Mimo przekazanych Stronie informacji, w związku z postępowaniem o świadczenie wychowawcze, o nieuwzględnieniu w rejestrze przyjazdu w okresie legalności pobytu wraz z wezwaniem z 17 listopada 2023 r. o podjęcie działań w celu wyjaśnienia niezgodności, rejestr straży granicznej nie został zaktualizowany. Następnie, w wyniku analizy przekazanej przez Stronę dokumentacji ustalono, że w dniu 18 kwietnia 2023 r. Strona wystąpiła do Wojewody Dolnośląskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy otrzymując je w dniu 26 lipca 2023 r. zezwolenie na pobyt czasowy i pracę do dnia 26 lipca 2026 r., stąd pobyt Strony na terytorium Polski jest uznany za legalny od dnia złożenia ww. wniosku tzn. od 18 kwietnia 2023 r. Prezes ZUS uznał, że od kwietnia 2023 r. w przypadku Strony zastosowanie znajdują przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 1 ww. ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcowi o ile jego pobyt na terytorium Polski jest legalny i posiada on zezwolenie na dostęp do rynku pracy w Polsce. Dokumentem potwierdzającym legalny pobyt i dostęp do rynku pracy jest m.in. karta pobytu zawierająca adnotację "dostęp do wyniku pracy", a prawo do świadczenia przysługuje od daty wydania tego dokumentu. Prawo do świadczenia może zostać przyznane od daty wcześniejszej o ile wnioskodawca dostarczy do ZUS potwierdzenia przedłożenia wniosku do Wojewody (w przypadku Strony data złożenia wniosku zawarta jest w decyzji Wojewody), a dodatkowo przedstawi dokument potwierdzający udzielenie mu zezwolenia na pracę, wskazując przy tym, że obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. posiadają zezwolenie na pracę na podstawie nadanego im statusu UKR. Dlatego też prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. przyznano w oparciu o zapisy w rejestrze straży granicznej, potwierdzające że w ww. okresie Strona posiada legalny pobyt w Polsce. Natomiast świadczenie za okres od 1 kwietnia 2023 r. do 31 maja 2023 r. przyznano w oparciu o przedłożoną przez Stronę decyzję Wojewody Dolnośląskiego, z której wynika, że w dniu 18 kwietnia 2023 r. Strona wystąpiła z wnioskiem o zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce. Jednocześnie Prezes ZUS stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania Stronie prawa do świadczenia za okres od 1 września 2022 r. do 31 marca 2023 r. z uwagi na błędne zapisy w rejestrze Straży Granicznej, z których wynika, że Strona utraciła uprawnienia pobytowe w Polsce z dniem 18 sierpnia 2022 r. Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o wznowienie postępowania i odnowienie wypłat na dziecko. W uzasadnieniu skargi wniosła o ponowną weryfikację danych legalności pobytu zgodnie z dołączonymi do skargi pismami od Straży Granicznej, Ministerstwa Cyfryzacji oraz wyciągu z rejestru PESEL jej oraz syna, które to kilkakrotnie załączała do wniosku o świadczenie wychowawcze. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyższej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W takim przypadku, w myśl art. 145 § 3 p.p.s.a. sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych na gruncie rozpatrywanej sprawy rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 167, dalej: ustawa pomocowa) oraz ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 421, dalej: ustawa). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy pomocowej, ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kwestie legalności pobytu obywatela Ukrainy na terytorium RP normuje art. 2 ustawy pomocowej, który w ust. 1 stanowi, że jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 czerwca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki. Jak wynika z art. 3 ust. 3 ustawy pomocowej, Komendant Główny Straży Granicznej prowadzi w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy oraz którzy złożyli wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1. W rejestrze zgodnie z art. 3 ust. 4 pkt 2, 2a i 3 przechowuje się informację o dacie: przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej w kierunku wjazdowym, przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej w kierunku wyjazdowym, złożenia wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1; informacje o dacie i miejscu przekroczenia granicy zewnętrznej, w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, z późn. zm.), niebędącej granicą Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie nastąpił bezpośrednio z terytorium Ukrainy; informację o dacie końcowej okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznawanego za legalny na podstawie art. 2 ust. 1. W przypadku gdy wjazd obywatela Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie został zarejestrowany przez komendanta placówki Straży Granicznej podczas kontroli granicznej lub nastąpił przez granicę, na której nie jest prowadzona kontrola graniczna osób przekraczających tę granicę, Komendant Główny Straży Granicznej rejestruje pobyt obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na jego wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1 (art. 3 ust. 1 ustawy pomocowej). Zarejestrowanie pobytu obywatela Ukrainy, o którym mowa w ust. 1, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej następuje na jego wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1 (art. 3 ust. 2 ustawy pomocowej). Jak stanowi art. 4 ust. 1 ustawy pomocowej, obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadaje się numer PESEL, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 oraz z 2023 r., poz. 497, 1394 i 1941). Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy pomocowej, obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r., poz. 810 i 1565), jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym obywatel ten został wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - również dziecko zostało wpisane do tego rejestru. Wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w ust. 1, zawiera numer PESEL wnioskodawcy oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - numer PESEL dziecka oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy. Komendant Główny Straży Granicznej udostępnia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, oraz dofinansowania, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, oraz, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny, organowi właściwemu w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1, informację o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2. W kontrolowanej sprawie niespornym jest, że Skarżąca wraz synem są obywatelami Ukrainy, którzy w związku z wjazdem do Polski 24 lutego 2022 r., odnotowanym w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, uzyskali status uchodźcy UKR i został im nadany numer PESEL zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy pomocowej. Pobyt Skarżącej oraz jej syna od 24 lutego 2022 r. miał więc charakter legalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. Wnioskiem z 26 marca 2022 r. Strona zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. (art. 26 ust. 1 pkt 2, ust. 3 ustawy pomocowej). Informacją z dnia 11 maja 2022 r. Strona została powiadomiona o przyznaniu wnioskowanego świadczenia. Następnie zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia na okres od 1 września 2022 r. do 31 marca 2023 r. z uwagi na ustalenie, że Skarżąca wraz z dzieckiem opuściła teren RP 18 lutego 2022 r., a ich powrót na teren Polski w dniu 23 sierpnia 2022 r. nie został odnotowany w rejestrze Straży Granicznej. Wskazać wobec tego trzeba, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy pomocowej, wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Jak wynika z dyspozycji art. 4 ust. 17a ustawy pomocowej, status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zwany dalej "statusem UKR", jest automatycznie zmieniany na status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. c tej ustawy (czyli na status NUE), po przekazaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, informacji o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2 (czyli po przekazaniu informacji o wyjeździe na okres powyżej 30 dni). Nadto, zgodnie z art. 26 ust. 3g ustawy pomocowej wypłata świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz dofinansowania, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, podlega wstrzymaniu, jeżeli otrzymujący te świadczenia lub to dofinansowanie obywatel Ukrainy przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, lub dziecko, na które przysługuje świadczenie lub dofinansowanie, wyjedzie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Innymi słowy, wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Polski na okres powyżej 30 dni pozbawia go uprawnienia, o którym mowa stanowi art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. Skutkuje zatem utratą legalności pobytu oraz utratą statusu UKR, czyli statusu osoby, której nadano numer PESEL w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy pomocowej, a nadto wstrzymaniem wypłaty świadczeń, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 1-4, w tym wypłaty świadczenia wychowawczego. A contrario, z powyższych przepisów wynika, że w przypadku gdy pobyt obywatela Ukrainy poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie trwał dłużej niż 30 dni, wówczas taki pobyt nie skutkuje pozbawieniem obywatela Ukrainy uprawnień wynikających z art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. W rozpatrywanej sprawie niespornym jest, że Skarżąca wraz z synem wyjechała z terytorium Polski 18 sierpnia 2022 r. Ich pobyt poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z tym wyjazdem, nie trwał dłużej niż 30 dni, ponieważ Skarżąca wraz z dzieckiem wróciła do Polski 23 sierpnia 2022 r. W toku postępowania administracyjnego Skarżąca na liczne wezwania organów składała do akt sprawy dokumenty o nadaniu numeru PESEL i posiadaniu statusu UKR, zaświadczenie z rejestru PESEL potwierdzające posiadanie przezeń statusu cudzoziemca UKR - czyli cudzoziemca, któremu nadano numer PESEL w związku z konfliktem na terytorium Ukrainy oraz pisma z placówki Straży Granicznej o zweryfikowaniu w systemach teleinformatycznych Straży Granicznej danych dotyczących przekroczenia granicy w dniu 23 sierpnia 2022 r. przez Stronę i jej syna, które to dane oznaczone są jako wjazd osób ewakuowanych do Polski. Dokumenty te dołączyła również do skargi. Powyższe okoliczności, co prawda nie zostały zakwestionowane przez organy orzekające w sprawie, nie mniej jednak ich zdaniem, pozostają one bez istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Straży Granicznej odnotowano wyłącznie datę utraty legalności pobytu z dniem wyjazdu – 18 sierpnia 2022 r., i dotychczas nie odnotowano daty ponownego nabycia uprawnień do legalnego pobytu w Polsce w związku z przyjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 23 sierpnia 2022 r. Organy orzekające obu instancji stoją bowiem na stanowisku, że dla ustalenia legalności pobytu obywatela Ukrainy zobowiązane są kierować się wyłącznie treścią rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. W tej konkretnej sprawie według historii wykreśleń z rejestru z powodu wyjazdu powyżej miesiąca - dokonano wykreślenia 18 sierpnia 2022 r. Zgodnie z danymi o okresach legalności pobytu - okres uprawniający trwał od 24 lutego 2022 r. do 18 sierpnia 2022 r., od 23 sierpnia 2022 r. do 28 kwietnia 2023 r., od 3 maja 2023 r. 12 stycznia 2024 r. i od 24 stycznia 2024 r. Zatem, jak przyjmuje Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonym rozstrzygnięciu, dopiero po zmianie danych w tym rejestrze prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i ponownym zarejestrowaniu pobytu obywatela Ukrainy na jego wniosek złożony w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i odnowieniu statusu UKR możliwe będzie przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego od daty ponownego uzyskania przez stronę statusu uprawniającego do otrzymania świadczenia wychowawczego. Zaprezentowane wyżej stanowisko jest - w przekonaniu Sądu - błędne i nie zasługuje na aprobatę w demokratycznym państwie prawnym. Zgodnie z art. 26 ust. 3i ustawy pomocowej Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz dofinansowania, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL. Z powyższych przepisów jasno wynika, że informacja przekazana ZUS przez Komendanta Głównego Straży Granicznej o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2, jest tylko jednym z dowodów uwzględnianych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy weryfikacji dalszego prawa do świadczenia wychowawczego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w powyższym unormowaniu sformułowanie "w szczególności". Oznacza to, że przekazana ZUS przez Komendanta Głównego Straży Granicznej informacja o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy pomocowej (a więc o wyjeździe z terytorium Polski na okres powyżej 30 dni), nie ma charakteru wiążącego dla organu w tym zakresie, że nie pozbawia strony prawnej możliwości dowodzenia za pomocą innych dowodów, że jej pobyt poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie przekraczał 30 dni i w konsekwencji, że stosownie do art. 11 ust. 2 nie skutkował utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. Przypomnieć bowiem trzeba, że powyższym zakresie zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 i 803), ponieważ ustawodawca wyraźnie wskazał przypadki wyłączenia jego stosowania, które nie obejmują przyznawania oraz uchylenia i zmiany świadczenia wychowawczego. Nie obejmują również wstrzymania wypłaty tego świadczenia, ani też prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Skoro więc w świetle przedłożonych przez Stronę dowodów, których organy w toku postępowania wyjaśniającego nie zdołały skutecznie zakwestionować, pobyt Skarżącej wraz z synem poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie trwał dłużej niż 30 dni, to ich pobyt nie powinien utracić charakteru legalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. Błędne jest wobec tego stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że weryfikując uprawnienie Skarżącej do świadczenia wychowawczego związany był treścią rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i dopiero po zmianie tych danych w rejestrze, a więc po ustaleniu daty ponownego uzyskania statusu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie, możliwe będzie przyznanie świadczenia od daty ponownego uzyskania przez stronę statusu uprawniającego do otrzymania świadczenia. Warto w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z art. 4 w przypadku automatycznej zmiany statusu, o której mowa w ust. 17a, jeżeli osoba, której nadano numer PESEL, potwierdzi, że jej pobyt poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie trwał dłużej niż okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2, status UKR może zostać przywrócony w trybie art. 11 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (ust. 17b). W przypadku wyjazdu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2, w ramach granic wewnętrznych Rzeczypospolitej Polskiej z państwami strefy Schengen, status UKR może zostać zmieniony na podstawie oświadczenia o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2, złożonego przez osobę, której nadano ten status, lub osobę ją reprezentującą (art. 17c). Osobom, którym zmieniono status UKR, w wyniku czynności, o których mowa w ust. 17a lub 17e, na inny, status ten może zostać ponownie nadany w wyniku przybycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Opuszczenie terytorium Ukrainy musi zostać udokumentowane lub zarejestrowane w rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3 (ust. 17f). W przypadku, o którym mowa w ust. 17f, jeżeli ponowny wjazd nastąpił przez granice Rzeczypospolitej Polskiej będące zewnętrznymi granicami strefy Schengen, ponowne nadanie statusu UKR następuje automatycznie w wyniku przekazania informacji z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, wraz ze wskazaniem daty wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 17g). W przypadku, o którym mowa w ust. 17f, status UKR może zostać ponownie nadany na skutek ponownego złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1. Danych obywatela Ukrainy nie wprowadza się ponownie do rejestru, o którym mowa w art. 6 ust. 1, z wyjątkiem odcisków palców, jeżeli nie pobrano ich przy nadaniu numeru PESEL, oraz fotografii, jeżeli wizerunek osoby uległ zmianie w sposób utrudniający ustalenie jej tożsamości (ust. 17h). Rejestracji danych, o której mowa w ust. 17b, 17c, 17e i 17f, dokonuje dowolny organ wykonawczy gminy. Organem rejestrującym dane na podstawie ust. 17a i 17g, o którym mowa w art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, jest Komendant Główny Straży Granicznej (ust. 17i). Z przywołanych wyżej unormowań jasno wynika, że utracony uprzednio status UKR może zostać przywrócony stronie, gdy podejmie ona prawem określone działania. W rozpatrywanej sprawie należy jednak zwrócić szczególną uwagę na aktywność jaką wykazała się Skarżąca w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego, celem przywrócenia uprawnień do świadczenia wychowawczego, o czym świadczą przedkładane do akt sprawy dokumenty czy też wizyty w urzędzie gminy celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Organy obu instancji ograniczyły natomiast swoją aktywność wyłącznie do sprawdzenia co jakiś czas rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i udzielania Skarżącej informacji do sytuacji w jakiej się znalazła. Organ wzywał Skarżącą do wyjaśnienia rozbieżności wynikających ze złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze z danymi zawartymi w rejestrze Straży Granicznej, poprzez wyjaśnienie niezgodności w najbliższym Urzędzie Miejskim/Urzędzie Gminy w sprawie statusu "UKR". Przedmiotowym wezwaniom Skarżąca uczyniła zadość,. Składając stosowne dokumenty oraz pisma z placówki Straży Granicznej. Także w świetle pouczeń organu zawartych w wezwaniach Skarżąca miała pełne prawo sądzić, że skoro jej wyjazd z terytorium Polski wraz z synem nie trwał dłużej niż 30 dni, to nie utraciła uprawnień z art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej i przysługuje je prawo do świadczenia wychowawczego. W przypadku zaś, gdy Skarżąca przedłożyła organowi wiarygodne dowody świadczące o tym, że jej pobyt poza terytorium Polski nie trwał dłużej niż 30 dni, organ winien skontaktować się z Komendantem Głównym Straży Granicznej celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji zwłaszcza, że Strona w toku postępowania przedkładała dokumenty potwierdzające posiadanie statusu UKR. Bierna postawa organów orzekających świadczy dobitnie o naruszeniu przezeń w stopniu rzutującym na wynik sprawy unormowanej w art. 9 k.p.a. zasady informowania stron. W myśl tej zasady organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W tej konkretnej sprawie Strona z powodu nieznajomości prawa utraciła prawo do świadczenia wychowawczego na syna, a organy nie uczyniły nic by temu zapobiec. Szczegółowa lektura zaskarżonej decyzji dowodzi również, że nie odpowiada one podstawowym wymogom przewidzianym w art. 107 § 1 pkt 4 - 6 k.p.a. i § 3 k.p.a. w zakresie elementów składowych decyzji, a konkretnie - powołania podstawy prawnej, rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia próżno poszukiwać rzeczowego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji i załączonych do niego dowodów. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Warunki te w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione. Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego - art. 7, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 § 1, art. 107 § 1 pkt 4-6 i § 3 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę dowodów prowadzącą do błędnych wniosków, a będącą konsekwencją błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 3i i art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. Wobec stwierdzonych uchybień rzutujących na wynik sprawy Sąd zobligowany był usunąć zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego. W świetle przedstawionych przez Skarżącą w toku postępowania wyjaśniającego dowodów Sąd w okolicznościach rozpatrywanej sprawy uznał, że skoro wyjazd Strony z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie przekraczał 30 dni, to nie utraciła ona uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej, co nie zostało podważone przez organ, posiadała prawo do świadczenia wychowawczego za cały okres świadczeniowy 2022/2023, co organ uwzględni kontynuując postępowanie. W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.