IV SA/Wr 487/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant Asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie i orzeczenie je poprzedzające, II. orzeka, iż zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...], nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P., na podstawie art. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. nr 141, poz. 892 ze zm.), ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r., nr 15, poz. 80), dalej: rozporządzenie, uznała Z. C. niezdolnym do zawodowej służby wojskowej – kat. "N", rozpoznając u niego: nadciśnienie tętnicze do obserwacji i leczenia (§ 39 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia stanowiącego wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, zwanego dalej. zał. do rozporządzenia). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznanie powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu od tej decyzji Z. C. zarzucił organowi I instancji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i wniósł o uchylenie wydanej decyzji. W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. orzeczeniem z dnia [...] nr [...] uznała go niezdolnym do zawodowej służby wojskowej po rozpoznaniu nadciśnienia tętniczego I stopnia (§ 39 pkt 1 zał. do rozporządzenia) - dna oka. Orzeczenie to zostało uchylone w postępowaniu odwoławczym przez organ II instancji (orzeczenie z dnia [...], nr [...]). Dalej odwołujący się wskazał, że TWKL w P. ponownie rozpoznając sprawę wydała orzeczenie z dnia [...] którym uznała jego niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Podczas ponownego rozpoznania sprawy, badanie okulistyczne dna oka przeprowadzone przez ordynatora oddziału okulistycznego wykluczyło nadciśnienie tętnicze I stopnia. Zdaniem odwołującego się podstawą rozstrzygnięcia wydanego orzeczenia był jednorazowy pomiar ciśnienia tętniczego – 160/100 przeprowadzonego przez lekarza kardiologa, który nie upoważnia jeszcze do stwierdzenia nadciśnienia. Nadciśnienie tętnicze diagnozuje się dopiero wtedy, gdy po kilku wizytach u lekarza pomiary ciśnienia tętniczego wskazują podwyższone wartości. Zdaniem odwołującego się stwierdzone rozpoznanie nie daje podstaw do uznania go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, a uzasadnienie kwestionowanego orzeczenia nie spełnia wymogów postepowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...], nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., w oparciu o art. 127 § 1 i art. 138 kpa w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia, utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż po rozpatrzeniu odwołania i analizie całości badań diagnostyczno-specjalistycznych wykonanych dla potrzeb orzeczniczych, nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań diagnostyczno-specjalistycznych w 111 Szpitalu Wojskowym z Przychodnią w P., stwierdzono istotnie podwyższone wartości ciśnienia tętniczego w dniu 11 lutego 2010 r. z angiopatią nadciśnieniową na dnie oczu, a w kontrolnym badaniu kardiologicznym w dniu 6 maja 2010 r. ciśnienie wynosiło 180/100 mmHg przy niestwierdzeniu zmian na dnie oczu. Badania te mimo braku ewidentnych zmian narządowych jednoznacznie przemawiają, iż wojskowa komisja lekarska I instancji prawidłowo rozpoznała nadciśnienie tętnicze do obserwacji i leczenia mieszczące się w zakresie pojęciowym § 39 pkt 1 z zał. nr 1 do rozporządzenia, co w grupie I osób badanych (kandydatów do zawodowej służby wojskowej) kwalifikuje do kategorii "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Z. C. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. Powtórzył zarzuty odwołania. Zdaniem skarżącego rozpoznane u niego nadciśnienie tętnicze do obserwacji i leczenia nie mieści się w granicach § 39 pkt 1 zał. do rozporządzenia. Z przepisu tego wynika, że jednostką chorobową jest nadciśnienie tętnicze I stopnia (łagodne), a nie nadciśnienie tętnicze do obserwacji i leczenia. Skarżący podniósł, że organ I instancji błędnie zakwalifikował go do grupy I z zał. nr 1 do rozporządzenia gdyż grupa ta dotyczy kandydatów na pilotów i pilotów samolotów oraz skoczków spadochronowych zawodowych. Zarzucił wydanym orzeczeniom brak uzasadnienia zgodnie z regułami wyrażonymi w art. 107 § 3 kpa, naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej gdyż szczegółowe badanie jednoznacznie potwierdziło występowanie u niego nadciśnienia tętniczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego, pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy powołanego wyżej rozporządzenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy kpa (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r., SA/Gd 1655/95 - OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Według przepisu § 24 ust. 5 rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). Negatywne dla skarżącego orzeczenie wydano na podstawie § 39 pkt 1 zał. do rozporządzenia rozpoznając u badanego nadciśnienie tętnicze do obserwacji i leczenia. Należy jednak wskazać, że § 39 pkt 1 kwalifikujący do kategorii zdrowia "N" ma brzmienie: "nadciśnienie tętnicze I stopnia (łagodne)". Wskazać należy, że w materiale aktowym niniejszej sprawy znajduje się orzeczenie z dnia [...], nr [...] (na które powołuje się skarżący), którym uchylono orzeczenie TWKL w P. z dnia [...], nr [...] z powodu stwierdzenia rozbieżności w wykonanych badaniach w Szpitalu Wojskowym w P. z dnia 11 lutego 2010 r. i przedstawionym przez Z. C. badaniem okulistycznym dna oka z dnia 9 marca 2010 r. Zdaniem organu odwoławczego jednorazowy pomiar ciśnienia tętniczego (140/80) nie dawał jednoznacznych podstaw do rozpoznania nadciśnienia tętniczego. Omawiane zaświadczenie z dnia 9 marca 2010 r. wystawione przez lekarza okulistę stwierdzało: "dno oka w granicach normy odpowiednie do wieku. Bez cech nadciśnienia". W wyniku powyższej decyzji z dnia 26 marca 2010 r. wydano decyzję z dnia [...] poprzedzoną badaniem przeprowadzonym dla potrzeb RWKL. W sporządzonej notatce lekarz kardiolog stwierdził, że skarżący jest nieleczony z powodu nadciśnienia tętniczego, leków nie przyjmuje, dokumentacji medycznej nie przedstawił, ciśnienie oka prawego i lewego 180/100. Przeprowadzone badanie było podstawą stwierdzenia niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, co potwierdzono w decyzji organu odwoławczego. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w kontekście przywołanych uregulowań a także w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nasuwa uzasadnione wątpliwości. Przedstawiona przez skarżącego dokumentacja lekarska, tj. zaświadczenie lekarza okulisty z dnia 9 marca 2010 r. poparte twierdzeniami skarżącego, że nigdy nie leczył się na nadciśnienie, wzbudza wątpliwości co do prawidłowości ustalenia u skarżącego schorzenia wymienionego w orzeczeniach komisji lekarskich. Organy orzekające nie wyjaśniły bowiem w żaden sposób istniejących rozbieżności. Z uzasadnienia kwestionowanych orzeczeń nie wynika również najistotniejsza okoliczność, dlaczego schorzenie w postaci "nadciśnienia tętniczego do obserwacji i leczenia" zakwalifikowano w oparciu o § 39 pkt 1 zał. do rozporządzenia, który wymienia "nadciśnienie tętnicze I stopnia (łagodne)". Jak się w szczególności ma takie rozpoznanie do sformułowania zawartego w § 39 pkt 1 zał. do rozporządzenia, co wymaga szczegółowego wyjaśnienia. Czy jednorazowy pomiar ciśnienia tętniczego, który przekracza wartości prawidłowe upoważnia do rozpoznania nadciśnienia, czy też jest tak, jak twierdzi skarżący, że nadciśnienie tętnicze diagnozuje się dopiero wtedy gdy po kilku wizytach u lekarza pomiary ciśnienia tętniczego wskazują podwyższone wartości. I wreszcie skoro stwierdzono nadciśnienie tętnicze do obserwacji, czy obserwacja schorzenia nie wyklucza leczenia tego schorzenia. Zdaniem Sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego nie mieści się w regułach określonych przez zasadę swobodnej oceny dowodów, wynikającą z art. 80 kpa, do których należy ocena znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. W ramach tej oceny organ ma obowiązek ustosunkować się do istotnych różnic wynikających z poszczególnych dowodów zgromadzonych w sprawie i ma obowiązek dać temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. Taki stan sprawy rzutuje na ocenę orzeczeń w niej wydanych i powoduje konieczność stwierdzenia, że organy obu instancji nie zgromadziły kompletnego materiału dowodowego w sprawie, a zgromadzony materiał oceniły z naruszeniem przepisu art. 80 kpa i co za tym idzie poczyniły ustalenia faktyczne z naruszeniem zasad i przepisów postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania w sprawie, jak wymagają tego powołane przepisy prawa, winny wydane przez siebie orzeczenia uzasadnić zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 kpa i wskazać z jakich przyczyn zaliczyły skarżącego do określonej kategorii stanu zdrowia w myśl odpowiedniego paragrafu załącznika do rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących błędnego zakwalifikowania skarżącego do właściwej grupy badanych wskazać należy, że organy orzekające prawidłowo zaliczyły skarżącego – kandydata do zawodowej służby wojskowej do grupy I badanych z zał. nr 1 do rozporządzenia. Jak wynika bowiem z objaśnień szczegółowych do tego załącznika grupa I obejmuje m. in. żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, podchorążych odbywających przeszkolenie wojskowe oraz żołnierzy rezerwy ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej. Informacyjnie Sąd wskazuje, że przepisy zał. nr 2 do rozporządzenia nie mają zastosowania w sytuacji skarżącego gdyż załącznik ten stanowi wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej w powietrzu, służbie naziemnego zabezpieczenia lotów i służbie inżynieryjno-lotniczej oraz na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających marynarki wojennej, a także w charakterze nurków i płetwonurków. Reasumując, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu. Punkt II orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a.