IV SA/Wr 489/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje adw. W. S. kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł w tym 22% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy, po rozpatrzeniu odwołania M. C. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] . nr [...] przyznającej pomoc społeczną w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej w okresie od 1 marca 2007r. do 31 października 2009r. w wysokości 324 zł miesięcznie - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że wnioskiem z dnia 23 marca 2007r. M.C. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przyznanie "świadczenia celowego w wysokości równowartości świadczenia stałego w kwocie 450zł". W czasie wywiadu środowiskowego z dnia 11 kwietnia 2007r. podał, że oczekuje przyznania zasiłku stałego od marca 2007r. Decyzją z dnia 22 maja 2007r. nr [...] organ I instancji przyznał M. C. prawo do zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej w okresie od 1 marca 2007r. do 31 października 2009r. w wysokości 324 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji powołał stosowne regulacje obowiązujące w zakresie przyznania prawa do zasiłku stałego. Podał, że wnioskodawca spełnia przesłanki do otrzymania tego świadczenia - jest osobą niepełnosprawną i utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł. Zasiłek przyznano od marca 2007r., ponieważ w tym miesiącu strona złożyła wniosek o przyznanie pomocy. M. C. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym nie zgodził się zarówno z okresem, na jaki przyznano świadczenie, jak i jego wysokością. Zakwestionował zasadność zaliczenia do jego dochodu comiesięcznego zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego w kwocie 152 zł. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze. zm.) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W myśl art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek stały ustala się w wysokości, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 ustawy). Określone w art. 8 ust. 1 pkt 1ustawy kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. W myśl art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Z art. 8 ust. 4 wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Ustalono, że M. C. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] Nr [...]został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31 października 2009r. Jedyny dochód M. C. stanowi zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie. Mając powyższe ustalenia faktyczne na względzie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wnioskodawcy przysługuje prawo do zasiłku stałego bowiem jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a jego dochód jest niższy od kwoty kryterium dochodowego. Wskazało, że zasiłek stały wynosi 324 zł miesięcznie (477 zł - 153 zł = 324 zł). Podało, że zasiłek pielęgnacyjny stanowi dochód strony w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej w związku z czym organ pomocy społecznej zobowiązany był ustalić zasiłek stały jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a kwotą tego zasiłku. Odnosząc się do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji prawidłowo ustalił datę początkową, od której stronie przysługuje zasiłek stały. Zgodnie bowiem z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zatem M. C. złożył wniosek o zasiłek stały w marcu 2007r., to świadczenie można było przyznać od początku tego miesiąca. Marginalnie skazano również, że M. C. posiadał prawo do zasiłku stałego na mocy decyzji Dyrektora MOPS w L. Nr [...] z dnia [...] Decyzja ta jednak została ostatecznie uchylona z dniem 31 stycznia 2007r. kolejną decyzją tego organu z dnia [...] . nr [...] z uwagi na uniemożliwianie przez stronę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W takiej sytuacji wniosek M. C. z dnia [...] wszczął nową sprawę administracyjną, w której zastosowanie znajduje powołany wyżej art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, M. C. złożył skargę na powyższą decyzję, w której podtrzymał twierdzenia zawarte w odwołaniu. Ponadto zarzucił, że zaskarżona decyzja winna być "bezwzględnie odrzucona" bowiem bezprawnie pozbawia go prawa do świadczenia w formie zasiłku stałego w maksymalnej ustawowo określonej kwocie, poprzez wliczenie do dochodu comiesięcznego zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd administracyjny nie może oprzeć tej kontroli o kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., określającym zakres kognicji sądu administracyjnego, przedmiotem zaskarżenia do sądu mogą być m. in. decyzje administracyjne. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.). Takie wady i uchybienia nie wystąpiły w niniejszej sprawie w związku z czym skarga nie mogła być uwzględniona. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] przyznającą skarżącemu pomoc społeczną w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej w okresie od 1 marca 2007r. do 31 października 2009r. w wysokości 324 zł miesięcznie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 37 ust.1 pkt 1, ust.2 pkt 1 i ust.3 w związku z art. 8 ust.1 i ust.3, art. 7 pkt 5, art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit.a, art. 102 ust.1, art. 109 i art. 106 ust.1 i ust.3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej. Przepis art. 37 ustawy określa, obok art. 7 pkt 5, art. 8 ust.1 i ust.3 ustawy, materialno-prawne przesłanki prawa do zasiłku stałego, których spełnienie daje podstawę do otrzymania tego świadczenia, mającego charakter świadczenia obowiązkowego realizowanego przez gminę w ramach zleconych gminie zadań z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z przepisem art. 37 ust.1 ustawy zasiłek z pomocy społecznej przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przyznanie prawa do zasiłku stałego wymaga zatem spełnienia, obok innych przesłanek wymienionych w art. 37 ust. 1 ustawy, przesłanki kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust.1. Przepis art. 8 ust. 3 tej ustawy zawiera legalną definicję dochodu. Zgodnie z jego treścią: za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i składką na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis art. 8 ust.4 ustawy określa, jakich świadczeń do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 art. 8 się nie wlicza. Nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007r. Zgodnie z art. art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy wysokość zasiłku ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Przy czym kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł i niższa niż 30 zł ( art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3). Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy decyzyjne wynika, że skarżący jest osobą pełnoletnią, samotnie gospodarującą, niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności i utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną przez Powiatowy Zespół do Spraw orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. skarżący został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności i nabył uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2007r. do 31 października 2009r., w kwocie 153 zł miesięcznie. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, wyżej powołane decyzje w niczym nie naruszają prawa, a poczynione przez organy decyzyjne przytoczone ustalenia faktyczne znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie w sposób wyczerpujący materiale dowodowym. Wskazać należy, że zgodnie z treścią obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) kryterium dochodowe, o którym mowa w powołanym art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 477zł, zaś maksymalna kwota zasiłku stałego wynosiła 444 zł. Skoro zatem w okresie objętym zaskarżoną decyzją jedynym dochodem osiąganym przez skarżącego był zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł otrzymywany przez niego od 1 stycznia 2007r., trafnie organy uznały, mając na względzie treść art. 37 ust. 2 pkt 1, że należy skarżącemu przyznać zasiłek stały w kwocie 324 zł, stanowiącej różnicę miedzy wskazanym kryterium dochodowym a uzyskiwanym dochodem. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, pobierany przez niego zasiłek pielęgnacyjny podlegał zaliczeniu do dochodu, co w sposób jednoznaczny wynika z treści wyżej cytowanego art. 8 ust. 3 ustawy. Zasiłek pielęgnacyjny, jak trafnie wskazał organ II instancji, nie jest wymieniony w ust. 4 art. 8 ustawy o pomocy społecznej wśród świadczeń, które nie podlegają wliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 art. 8 tejże ustawy. Określony w ust. 4 art. 8 katalog wyłączeń ma charakter zamknięty. Za nietrafny także uznać należy podniesiony zarówno w skardze, jak i na etapie postępowania odwoławczego, zarzut niewłaściwego ustalenia daty początkowej prawa do zasiłku stałego. W myśl art. 106 ust.3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W konsekwencji, prawidłowo przyznano skarżącemu zasiłek stały od 1 marca 2007r., skoro wniosek został złożony 23 marca 2007r., a wcześniejsze decyzje przyznające skarżącemu prawo do zasiłku stałego zostały ostatecznie uchylone decyzją z dnia 16 marca 2007r. Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 37 ust.4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie którym w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, zasiłek stały nie przysługuje. Przepis ten bowiem w ogóle nie ma w sprawie zastosowania. Określa on sytuację, w której zasiłek stały nie przysługuje. Żadna z wymienionych w nim sytuacji w niniejszej sprawie nie występuje. W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści uznać należało za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają one prawa. W tym stanie rzeczy skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O zwrocie kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3 i §18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).