IV SA/Wr 49/17

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L. R. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata urzędu. Na urzędowym formularzu z dnia 21 lutego 2017 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Od trzech miesięcy jest zatrudniony w zakładzie pracy chronionej i z tego tytułu otrzymuje najniższe wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto, które w jego ocenie nie pokrywa minimum egzystencji. Wskazał, że zobowiązania i stałe wydatki wynoszą: czynsz najmu 670 zł, leczenie 100 zł, kredyt 370 zł, media 100 zł. Podał, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2017 r. wezwano stronę skarżącą na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego: - do nadesłania kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: dowodów potwierdzających aktualną wysokość dochodów z tytułu zatrudnienia w okresie od listopada 2016 r. do lutego 2017 r. (np. zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia netto za wskazane wyżej miesiące, kopii umowy o pracę lub innej umowy, wyciągów z kont bankowych za ten okres); wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych, kart kredytowych za ostatnie cztery miesiące; dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości,, raty kredytów i pożyczek i inne), zeznania podatkowego za 2015 r.; dokumenty potwierdzające ewentualne zajęcie komornicze. W piśmie tym podano, że dokumenty należy nadesłać w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pismo to skarżący odebrał w dniu 9 marca 2017 r. Skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi na powyższe pismo referendarza sądowego. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W myśl art 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm; dalej p.p.s.a..) ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowy. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jej rzeczywista sytuacja dochodowa. Skarżący nie nadesłał bowiem żadnego z dokumentów wymienionych w omówionych wyżej piśmie referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2017 r., w którym został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do nadesłania kopii dokumentów źródłowych dotyczących aktualnej sytuacji dochodowej, tj. m. in. wspomnianych dowodów potwierdzających aktualną wysokość dochodów z tytułu zatrudnienia w okresie od listopada 2016 r. do lutego 2017 r. (np. zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia netto za wskazane wyżej miesiące, kopii umowy o pracę lub innej umowy, wyciągów z kont bankowych za ten okres). Brak tych dokumentów nie pozwala na wiarogodną ocenę, czy rzeczywiście skarżący uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia w kwocie podanej we wniosku o prawo pomocy, tj. w wysokości [...] zł brutto. Skarżący nie nadesłał zatem także wyciągów z kont bankowych i kart kredytowych i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące, co także nie pozwala na ocenę aktualnej sytuacji dochodowej skarżącego. Skarżący nie nadesłał także dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem, co nie pozwala na ocenę, czy wydatki te są ponoszone w kwotach podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodać należy, że opisane pismo referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2017 r. zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło. W tej sytuacji przyjąć należy, że strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a warunkujące przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Na stronie skarżącej zaś spoczywa obowiązek wykazania, poprzez nadesłanie żądanych dokumentów i wyjaśnień, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Strona skarżąca bowiem winna wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym nie jest tak, że wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść strony, tylko wszystko, co wątpliwe strona skarżąca winna wyjaśnić, bo to po jej stronie istnieje powinność dowiedzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. To do strony ubiegającej się przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach o prawie pomocy (por. post. NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt I GZ 275/10, LEX nr 741268). Z tych względów wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata nie zasługiwał na uwzględnienie. Dodać należy, że znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy decyzja MOPS z dnia [...] 2016 r. przyznająca skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...] zł z której wynika, ponadto, że skarżący w dniu 5 września 2016 r. (dzień złożenia wniosku o ten zasiłek) prowadził samodzielne gospodarstwo domowe, a jego dochód wynosił wtedy [...] zł nie odzwierciedla aktualnej wysokości dochodów skarżącego, które obecnie kształtuje wynagrodzenie za pracę i stan konta bankowego, których wysokość nie została potwierdzona żądanymi dokumentami. Zatem dokumenty znajdujące się aktach administracyjnych sprawy nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji należało odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.