IV SA/Wr 490/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla orzeczenie organu I i II instancji; II. zwraca skarżącemu J. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi. Decyzją z dnia [...], nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 141, poz. 892 ze zm.), § 4, 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 15, poz. 80), dalej: rozporządzenie, uznała J. S. , zwanego dalej skarżącym, niezdolnym do zawodowej służby wojskowej– kat. "N", rozpoznając u niego: przebyty uraz skrętny lewego stawu kolanowego z uszkodzeniem więzadła krzyżowego przedniego, łąkotki bocznej i przyśrodkowej oraz ogniskową chondromalacją IIº kłykcia przyśrodkowego kości udowej (MCF) lewej, po rekonstrukcji więzadła krzyżowego i chondroplastyce w technice artroskopowej z nieznacznym upośledzeniem sprawności ustroju (§ 77 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia stanowiącego wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, zwanego dalej. zał. do rozporządzenia). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznanie powoduje niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazał na pozytywną opinię lekarzy specjalistów badających go podczas komisji lekarskiej. Przebyty uraz kolana w żadnym stopniu nie wpływa negatywnie, zdaniem skarżącego, na sprawność jego ustroju. Decyzją z dnia [...], [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że po rozpatrzeniu odwołania oraz analizie całości przedstawionej w sprawie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W ocenie RWKL we W., wojskowa komisja lekarska I instancji prawidłowo ustaliła rodzaj i stopień nasilenia schorzenia z § 77 pkt 5 zał. do rozporządzenia, opierając się o zgromadzoną dokumentację medyczną, wyniki przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań dodatkowych oraz specjalistycznych badań lekarskich, a jego kwalifikacji orzeczniczej dokonała adekwatnie do tych ustaleń zgodnie z przepisami rozporządzenia. Uznano, że w świetle całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, przeprowadzonych dla celów orzeczniczych badań dodatkowych oraz specjalistycznej konsultacji ortopedycznej wynika, że skarżący przebył uraz skrętny lewego stawu kolanowego z uszkodzeniem więzadła krzyżowego przedniego, łąkotki bocznej i przyśrodkowej oraz ogniskową chondromalacją II° kłykcia przyśrodkowego kości udowej lewej leczone w technice artroskopowej rekonstrukcją więzadła i chondroplastyką, mieszczące się w zakresie pojęciowym § 77 pkt 5 z zał. do rozporządzenia. Zdaniem RWKL we W., współistnienie uszkodzenia licznych struktur wewnątrzstawowych stawu kolanowego lewego, ze względu na ich wielopostaciowy charakter obniżające ogólną sprawność narządu ruchu w zakresie kończyny dolnej lewej, biorąc pod uwagę warunki i właściwości służby wojskowej, kwalifikuje skarżącego w Grupie I osób badanych do kategorii "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. RWKL we W. podniosło, iż wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem TWKL we W. nr [...], z dnia [...] skarżący również został uznany za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kat. "N") z tytułu tych samych zmian chorobowych stawu kolanowego lewego. Dodano, że skarżący nie przedstawił do wglądu komisji innej dokumentacji medycznej, która zawierałaby dane mogące poddać w wątpliwość ocenę badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów, jak i kwalifikację orzeczniczą wojskowej komisji lekarskiej I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia RWKL we W. z dnia [...] i ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wszystkich podanych przez skarżącego okoliczności i przedłożonych przez niego dowodów. W uzasadnieniu skargi podniósł, ze w wyniku zdarzenia, jakie miało miejsce przed trzema laty, został poddany zabiegowi kolana. Od tego czasu wskutek intensywnej rehabilitacji nastąpił powrót do pełnej sprawności kolana, co potwierdzone zostało licznymi badaniami specjalistycznymi, m.in. w Głównym Ośrodku Badań Lotniczo-Lekarskich we W. – orzeczenie klasy 1 (dla pilotów samolotowych i skoczków spadochronowych zawodowych) nr 295/11 z dnia 24 stycznia 2011 r. Od trzech lat skarżący czynnie uprawia sporty ekstremalne, w tym alpinizm i spadochroniarstwo. Jest pilotem samolotowym oraz czynnym ratownikiem wysokościowym i medycznym w Jednostce Poszukiwawczo – Ratowniczej w Z. W ocenie przełożonych wykazał się ponad przeciętną sprawnością fizyczną. Wobec powyższego zapis o nieznacznym upośledzeniu ustroju i przyznanie mu kat. "N" jest, zdaniem skarżącego, bezzasadny. Podniósł, że organy orzekające oparły się jedynie na zapisach dotyczących przebytego zabiegu i nie uwzględniły aktualnego stanu zdrowia skarżącego. Dyskwalifikowanie z możliwości pełnienia służby zawodowej w sytuacji pełnej sprawności fizycznej skarżący uznał za niesprawiedliwe i krzywdzące. Jednocześnie skarżący dołączył do skargi opinie specjalistów ortopedów-traumatologów stwierdzające pełne wyleczenie skarżącego i brak przeciwwskazań do pełnienia służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej ze względu na rozpoznane u niego schorzenie. Wskazano, ze załączone do skargi dokumenty nie były przedmiotem rozpatrywania przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską we W. gdyż zostały złożone po dacie wydania zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2010 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w drodze kontroli działań administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy), a jej zakres obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej; p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy powołanego wyżej rozporządzenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy kpa (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r., SA/Gd 1655/95 - OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Według przepisu § 24 ust. 5 rozporządzenia, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Warto w tym miejscu powołać wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 879/00, LEX nr 47326, w którym stwierdzono, że orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej nie może mieć charakteru niesprawdzalnej wyroczni lecz stosownie do art. 107 § 3 kpa musi zawierać uzasadnienie faktyczne. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). W ocenie Sądu orzeczenia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy ponieważ, ograniczają się one do wymienienia zdiagnozowanej u skarżącego jednostki chorobowej i zakwalifikowania jej do odpowiedniego paragrafu z zał. do rozporządzenia. Orzekając o zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w grupie I badanych, zdiagnozowane schorzenie tj. "uraz skrętny lewego stawu kolanowego z uszkodzeniem więzadła krzyżowego przedniego, łąkotki bocznej i przyśrodkowej oraz ogniskową chondromalacją II° kłykcia przyśrodkowego kości udowej lewej leczone w technice artroskopowej rekonstrukcją więzadła i chondroplastyką", zakwalifikowało skarżącego, zdaniem organów wojskowych, do kategorii "N", tj. jako niezdolnego do jej pełnienia. Należy jednak wskazać, że rozpoznanie powyższe, które ustawodawca określa jako "następstwa przebytych urazów stawów bez zniekształceń nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ruchową" wskazuje na kategorię "N/Z" powodując pewnego rodzaju niepewność przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z". Wymaga to od organu decyzyjnego szczególnie wnikliwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający sądową kontrolę argumentacji organu. Skarżący w odwołaniu zwrócił uwagę na pozytywną opinię lekarzy specjalistów badających go podczas komisji lekarskiej. Istotnie, w "zleceniu wykonania badań lekarsko-specjalistycznych" znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, w rubryce "konsultacja ortopedyczna", (z dnia 25 marca 2011 r.) lekarz ortopeda-traumatolog stwierdził "stan po rekonstrukcji ACL kolana lewego w grudniu 2008 r. Staw kolanowy lewy – bez wysięku, stabilny więzadłowo, bez ograniczeń ruchomości". Na ostatniej stronie omawianego zlecenia wykonania badań znajduje się też "rozpoznanie" z dnia 4 kwietnia 2011 r. podpisane przez lekarza TWKL we W.: "przebyty uraz mechaniczny lewego stawu kolanowego (2008) z rekonstrukcją wiązadła ACL metodą endoskopową bez zniekształceń i znacznych ograniczeń ruchomości". Pod opinią tą znajduje się jednak rozpoznanie różniące się od poprzedniego, tj.: "przebyty uraz mechaniczny lewego stawu kolanowego (2008) z rekonstrukcją wiązadła ACL metodą endoskopową bez zniekształceń z nieznacznym upośledzeniem sprawności ustroju". Ze sposobu umieszczenia pieczęci i podpisu lekarza nie wynika, która z tych opinii jest miarodajna. Z "objaśnień szczegółowych" do § 77 pkt 5 zał. do rozporządzenia ponadto wynika, że należy kwalifikować następstwa przebytych uszkodzeń wewnątrzstawowych (więzadeł, łąkotek) powodujące niestabilność, ograniczenie ruchów i upośledzenie sprawności dynamicznej oraz chondromalację - potwierdzone w badaniach USG, MRI, CT lub rtg. Akta administracyjne nie zawierają jednak potwierdzenia, ze tego rodzaju badania wykonano skarżącemu. Nie można zatem stwierdzić, że badanie stanu zdrowia skarżącego było pełne i wszechstronne. Tym bardziej, że Sąd nie może wypowiadać się w kwestiach medycznych, oceniać badań. To organ orzeczniczy ma obowiązek w uzasadnieniu decyzji przedstawić stanowisko w tym przedmiocie. Zaświadczenia lekarskie specjalistów ortopedów – traumatologów z dnia 25 maja 2011 i 2 czerwca 2011 r., na które powołuje się skarżący, stwierdzają brak odchyleń od stanu prawidłowego w badaniu ortopedycznym oraz brak przeciwwskazań do pełnienia przez skarżącego służby wojskowej z uwagi na pełne wyleczenie skarżącego. Skoro zatem skarżący powołał się na wyniki badań, które w jego opinii przeczyły stanowisku organów a z akt sprawy wynika, że również lekarze komisji wojskowej nie byli pewni swojej opinii w sprawie, zaangażowanie organu w wyjaśnieniu skarżącemu, dlaczego nie przychylono się do jego argumentacji, winno być wielce staranne. W tej kwestii organy decyzyjne nie podjęły próby odpowiedniego przekonania strony. W odpowiedzi na skargę wskazano jedynie, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej, a dołączone wyniki badań nie mogą być uwzględnione gdyż nie były organowi znane w dniu orzekania. Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiedniego paragrafu załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenia o zaliczeniu do kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego nie mieści się w regułach określonych przez zasadę swobodnej oceny dowodów, wynikającą z art. 80 kpa, do których należy ocena znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. W ramach tej oceny organ ma obowiązek ustosunkować się do istotnych różnic wynikających z poszczególnych dowodów zgromadzonych w sprawie i ma obowiązek dać temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. Taki stan sprawy rzutuje na ocenę orzeczeń w niej wydanych i powoduje konieczność stwierdzenia, że organy obu instancji nie zgromadziły kompletnego materiału dowodowego w sprawie, a zgromadzony materiał oceniły z naruszeniem przepisu art. 80 kpa i co za tym idzie poczyniły ustalenia faktyczne z naruszeniem zasad i przepisów postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy orzekające po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania w sprawie, jak wymagają tego powołane przepisy prawa, winny wydane przez siebie orzeczenia uzasadnić, zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 kpa i wskazać z jakich przyczyn zaliczyły skarżącego do określonej kategorii stanu zdrowia w myśl odpowiedniego paragrafu załącznika do rozporządzenia. Reasumując, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu. Punkt II orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 225 w związku z art. 239 pkt 1 lit. "f" p.p.s.a.