IV SA/Wr 500/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionego odpisu dokumentu I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., postanowieniem z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 6 marca 2008 r. o wydanie uwierzytelnionego odpisu protokołu rodzinnego wywiadu środowiskowego wraz z oceną sytuacji i wnioskami pracownika socjalnego z dnia 11 stycznia 2008 r., dotyczącymi sprawy o przyznanie zasiłku okresowego, rozpatrzonego postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazano, że w dniu 6 marca 2008 r. J. K. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z wnioskiem o wydanie z akt sprawy, zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...], nr [...], uwierzytelnionego odpisu powyższego dokumentu. Rozpatrując ten wniosek Kolegium wydało zaskarżone postanowienie, powołując się na fakt nieposiadania wskazanych przez wnioskodawcę dokumentów. J. K. zwrócił się do Kolegium z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniósł, że wniosek o wydanie dokumentów złożył 6 marca 2008 r., natomiast decyzja Kolegium z dnia [...] wraz z wnioskowanymi dokumentami, została wysłana do organu I instancji w dniu 9 maja 2008 r., co oznacza że w dacie rozpoznawania wniosku z dnia 6 marca 2008 r. Kolegium dysponowało interesującą go dokumentacją. J. K. zarzucił ponadto błędne pouczenie o terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia 15 maja 2008 r., twierdząc, że wynosi on nie 7 lecz 14 dni. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 73 kpa, w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądnie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Ponadto strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Zgodnie z powyższymi przepisami, strona ma prawo do udostępnienia jej akt zgromadzonych w konkretnej sprawie administracyjnej, będących jednak w posiadaniu organu administracji publicznej. Z akt sprawy wynika, że wniosek J. K. z dnia 6 marca 2008 r. został rozpoznany na posiedzeniu Kolegium w dniu 15 maja 2008 r. Natomiast akta sprawy zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] wraz z wnioskowaną dokumentacją, zostały wysłane do organu I instancji w dniu 9 maja 2008 r. Z powyższego wynika, że wydając zaskarżone postanowienie, Kolegium nie mogło wydać J. K. uwierzytelnionych odpisów dokumentów, gdyż w dniu rozpatrzenia wniosku akta sprawy nie znajdowały się w jego posiadaniu. Tym samym zachodziły podstawy do wydania przez Kolegium zaskarżonego postanowienia o odmowie wydania uwierzytelnionych dokumentów. Ponadto zgodnie z art. 74 § 2 kpa, odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z kolei art. 141 § 2 kpa stanowi, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zaś w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 11, działu II do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 kpa). Taką kwestią jest m. in. brak uregulowania w powołanych przepisach możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie, wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wobec tego, stosując odpowiednio przepis art. 127 § 3 kpa, należy przyjąć, że od postanowienia wydanego w I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie służy zażalenie, jednakże strona niezadowolona z postanowienia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do tego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zażaleń. Należy do nich przepis określający siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia. Stąd Kolegium w postanowieniu z dnia 15 maja 2008 r. prawidłowo wskazało siedmiodniowy termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. K. wniósł o uchylenie obu omówionych postanowień i zarzucił, że zaskarżone postanowienie narusza art. 7 w związku z art. 35 § 3 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu dokumentu. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w sprawie bezsporne są następujące okoliczności faktyczne: 1) wniosek o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu dokumentu wpłynął do Kolegium w dniu 6 marca 2008 r. czyli w czasie gdy Kolegium posiadało akta sprawy, 2) w dniu [...] Kolegium rozpatrzyło odwołanie od decyzji I instancji, natomiast nie rozpatrzyło wniosku z dnia 6 marca 2008 r. o wydanie uwierzytelnionego odpisu, 3) w dniu 9 maja 2008 r. Kolegium zwróciło za pośrednictwem Poczty Polskiej organowi I instancji akta sprawy, 4) Kolegium rozpatrzyło wniosek z dnia 6 marca 2008 r. o wydanie uwierzytelnionego odpisu, dopiero w dniu 15 maja 2008 r., tj. po zwróceniu akt sprawy organowi I instancji, 5) licząc od dnia złożenia przez skarżącego wniosku o wydanie uwierzytelnionego dokumentu do dnia zwrócenia akt organowi I instancji, Kolegium posiadało akta sprawy 64 dni, przy czym nie zastosowało art. 36 kpa, 6) Kolegium nie przekazało wniosku skarżącego z dnia 6 marca 2008 r. o wydanie uwierzytelnionego odpisu organowi I instancji w trybie art. 65 § 1 kpa. W świetle art. 73 § 2 kpa organ administracji publicznej może odmówić stronie wydania z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu w przypadku, gdy strona nie wykaże ważnego interesu uzasadniającego żądanie. W sprawie nie zachodził żaden z przypadków przewidzianych w art. 74 kpa. Kolegium nie rozpatrzyło wniosku skarżącego o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu w zakresie wykazania przez skarżącego ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 kpa. Zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Kolegium wyłącznie na podstawie nieposiadania akt sprawy, które zwróciło organowi I instancji przed upływem terminu do rozpoznania wniosku o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu i przekroczyło termin przewidziany w art. 35 § 3 kpa. Uchybienia te uzasadniają naruszenie przez Kolegium art., 7 w związku z art. 35 § 3 kpa. Skarżący dodał, że Kolegium w postępowaniu odwoławczym uniemożliwiło mu przeglądanie akt sprawy, a także nie zapewniło mu prawa do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co gwarantują stronie przepisy art. 10 § 1 i art. 73 § 1 kpa. W postępowaniu odwoławczym nie zachodziły okoliczności określone w art. 10 § 2 i art. 74 § 1 kpa. Mógłby skorzystać z praw strony określonych w art. 10 § 1 i art. 73 § 1 kpa, gdyby Kolegium zawiadomiło go o numerze, pod którym została zarejestrowana sprawa odwoławcza oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Zapoznał się z numerem sprawy dopiero w dniu 26 maja 2008 r., po doręczeniu mu decyzji z dnia [...], nr [...] i zwróceniu akt sprawy organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że z treści przepisu art. 73 kpa wynika, że strona ma prawo do udostępnienia jej akt zgromadzonych w konkretnej sprawie administracyjnej znajdujących się jednak w posiadaniu organu administracji publicznej. Z akt sprawy zaś wynika, że wniosek skarżącego z dnia 6 marca 2008 r. został rozpatrzony dopiero w dniu 15 maja 2008 r. Natomiast akta sprawy zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] zostały przekazane do organu I instancji w dniu 9 maja 2008 r. wraz z wnioskowaną przez skarżącego dokumentacją. Kolegium podkreśliło, że zachodziły podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia odmawiającego wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów, ponieważ w dniu rozpoznania wniosku akta sprawy nie znajdowały się już w posiadaniu tego organu. Kolegium nie posiadało również tych akt w dniu 29 lipca 2008 r. czyli w dniu rozpoznawania zażalenia na postanowienie Kolegium z dnia 15 maja 2008 r. Podniesiony przez skarżącego zarzut nierozpatrzenia wniosku z dnia 6 marca 2008 r. z zachowaniem terminu wskazanego w art. 35 i art. 36 kpa nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Termin z art. 35 kpa ma charakter jedynie instrukcyjny i nie zastosowanie się do niego nie powoduje wadliwości postępowania oraz wydanego rozstrzygnięcia. Kolegium dodało, że od dnia 26 maja 2008 r. skarżący dysponuje wszelkimi niezbędnymi informacjami, które umożliwiają mu zwrócenie się do organu, który wydał pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie w sprawie z wniosku z dnia 7 grudnia 2008 r. o przyznanie zasiłku celowego oraz od dnia 9 maja 2008 r. posiada interesującą go dokumentację. Skarżący, po otrzymaniu odpowiedzi Kolegium na skargę, w piśmie z dnia 9 lutego 2009 r. dodatkowo wskazał, że jego wniosek z dnia 6 marca 2008 r. o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu złożył na podstawie art. 73 § 2 kpa w toku prowadzonego przez ten organ postępowania odwoławczego czyli wtedy, gdy Kolegium dysponowało aktami sprawy. Wskazał też, że jego wniosek nie spowodował wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu dokumentu i podlegał rozpatrzeniu w toku postępowania odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego. Kolegium nie wyjaśniło dlaczego rozpatrując na posiedzeniu w dniu [...] odwołanie od decyzji organu I instancji nie rozpatrzyło również jego wniosku o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu dokumentu. Wyjaśnił, że pismem z dnia 15 kwietnia 2008 r., czyli w czasie gdy Kolegium dysponowało aktami sprawy skarżący wezwał ten organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu w ustawowym terminie jego wniosku z dnia 6 marca 2008 r. i na to wezwanie Kolegium nie udzieliło żadnej odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Kolegium przyjęło błędną wykładnię art. 35 i 36 kpa traktując te przepisy wyłącznie jako instrukcyjne. Zasada szybkości postępowania jest jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Dodatkowo wskazał, że w myśl art. 9 i 64 § 2 kpa organ administracji publicznej uznając, że strona we wniosku nie wykazała ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 kpa, powinien na piśmie wezwać tę stronę do uzupełnienia wniosku we wskazanym zakresie. Niewyjaśniona zwłoka w załatwieniu wniosku o wydanie uwierzytelnionego odpisu (art. 36 kpa) i zwrócenie akt organowi I instancji przed jego rozpoznaniem nie może stanowić podstawy odmowy wydania tego odpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty ( art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia powołano przepis art. 74 § 2 kpa, zgodnie z którym odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie oraz przepis art. 73 § 2 kpa, w myśl którego, strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie zastosowało przepis art. 74 § 2 w związku z art. 73 § 2 kpa. Kolegium bowiem nie ustalało czy w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające istnienie ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 kpa, gdyż jako podstawę odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów wskazało przesłankę pozaustawową, nieobjętą dyspozycją art. 73 § 2 kpa, czyli brak akt sprawy. Wskazać trzeba, iż skarżący we wniosku z dnia 6 marca 2008r. podał, iż uwierzytelniony odpis wywiadu środowiskowego jest mu niezbędny do podjęcia dalszych czynności prawnych. Z akt sprawy wynika, że w dacie wpływu tego wniosku Kolegium posiadało akta sprawy, w których znajdowały się żądane przez skarżącego dokumenty, skoro dnia [...], tj. po zakończeniu postępowania odwoławczego, wydało ostateczną decyzję w przedmiocie zasiłku okresowego, zaś dopiero dnia 9 maja 2008 r. za pośrednictwem urzędu pocztowego zwróciło akta tej sprawy organowi I instancji. Słusznie zatem zarzuca skarżący, że Kolegium zobowiązane było ten wniosek rozpoznać. Dodać trzeba, iż dnia 15 kwietnia 2008 r. skarżący wniósł do Kolegium pismo opatrzone tą samą datą (nazwane wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa) wskutek niezałatwienia w ustawowym terminie jego wniosku. Również w dacie wpływu tego wezwania Kolegium posiadało akta sprawy i pomimo tego nie rozpoznało wniosku skarżącego. Z tych powodów nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko Kolegium, iż skoro w dacie rozpoznania wniosku nie posiadało już akt sprawy nie mogło tej sprawy pozytywnie rozpatrzyć. Obowiązek wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów spoczywa bowiem na organach administracji zarówno I jak i II instancji, w których posiadaniu znajdują się akta sprawy w momencie wpływu wniosku o udostępnienie tych odpisów. W świetle powyższego odmowa wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów była bezzasadna. Tym bardziej, że w powyższym przypadku zwrot akt sprawy organowi I instancji przed rozpoznaniem wniosku strony może wywołać przekonanie o celowym zabiegu uniemożliwiającym pozytywne załatwienie sprawy. Stanowisko organu orzekającego w sprawie, zawarte w odpowiedzi na skargę, że skarżący od dnia 26 maja 2008 r. dysponuje wszelkimi niezbędnymi informacjami, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (nie przekazał skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę). Powyższe oznacza, że sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy obejmującego akta postępowania administracyjnego I i II instancji i w związku z tym okoliczności, które miały miejsce po zakończeniu tego postępowania pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sądu. Z tych względów zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające nie mogły ostać się w obrocie prawnym. Naruszenie zaś przez organ administracji przepisów art. 35 kpa i art. 36 kpa, określających termin załatwienia sprawy, pozostaje, wbrew twierdzeniom skarżącego, bez wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Podobnie jak zarzuty dotyczące postępowania odwoławczego w sprawie wydania decyzji (naruszenie art. 10 kpa). Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy tym prawidłowo pouczyło skarżącego o przysługującym mu prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem wydanym na podstawie art. 74 § 2 kpa (art. 127 § 3 i art. 144 kpa). Skarżący został również prawidłowo pouczony o siedmiodniowym terminie do wniesienia tego wniosku (art. 141 § 2 kpa w związku z art. 127 § 3 i art. 144 kpa). Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 lit "c" i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia, ponieważ nie posiada ono przymiotu wykonalności (art. 152 p.p.s.a.).