IV SA/Wr 500/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.z dnia ... postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 19 lipca 2010 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wniosek ten został zarejestrowany w tut. Sądzie pod sygn. akt IV SO/Wr 11/10. Postanowieniem z dnia 21 października 2010 r. Sąd odmówił skarżącemu uwzględnienia ww. wniosku wskazując w uzasadnieniu, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W momencie wpłynięcia do Sądu (za pośrednictwem organu administracyjnego) przedmiotowej skargi, akt postępowania o sygn. akt IV SO/Wr 11/10 - jako ściśle związane z niniejszą sprawą- zostały z nią połączone. W dniu 4 listopada 2010 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata podnosząc w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, od dwóch lat jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych dochodów. Poinformował, że jego miesięczne wydatki wynoszą ok. 800 zł (opłata za mieszkanie ok. 400 zł; za telefon, Internet, telewizję- ok. 100 zł i koszty wyżywienia- ok. 300 zł) i środki na ich opłacenie otrzymuje od rodziców. W piśmie z dnia 2 grudnia 2010 r. wnioskodawca powtórzył wcześniejszą argumentację. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanką do uwzględnienia kolejnego w sprawie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja materialna skarżącego. To na wnioskodawcach ciążył obowiązek wskazania takich zmienionych okoliczności i wykazania, że te zmienione okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem skarżący- mimo wezwania- takiego rodzaju okoliczności w ogóle nie wskazał. Oceniając obiektywnie treść aktualnego wniosku stwierdzić należy, że wnioskodawca nadal nie wykazał, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu postępowania) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu (choćby dorywczego) uzyskiwanego przez siebie; nie złożył do akt dowodu potwierdzającego otrzymywanie od swoich rodziców środków finansowych i ich wysokość; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z pomocy społecznej; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wskazał z jakiego źródła czerpał i czerpie środki na pokrycie swoich publikacji naukowych; nie przedstawił także dowodów, że aktywnie poszukuje stałego zatrudnienia. Co więcej z treści jego pism wynika, że nie szukał i nadal nie ma zamiaru znaleźć stałego zatrudnienia. Zdaniem Sądu skarżący uważa, że jego aktywność w kierunku ukończenia studiów doktoranckich uzasadnia w stopniu wystarczającym jego brak troski o zapewnie sobie samodzielnie stałego źródła finansowania. Podkreślić należy, że skarżący ma ... lat, nie wykazał, że istnieją jakieś przeciwwskazania (np. schorzenia) uniemożliwiające mu podjęcie pracy, a mimo to od 1993 r. (z niewielkim tylko przerwami) cały czas zabiega jedynie o to aby rejestrować się jako osoba bezrobotna. Myli się skarżący uważając, że sam fakt posiadania statusu bezrobotnego zapewnia mu prawo do otrzymania zwolnienia od kosztów sądowych czy ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Jak wskazuje przepis art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. - jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie posiada on obiektywnie żadnych środków (źródeł dochodu), z których mógłby sfinansować kosztów postępowania. Zwykle osoba bezrobotna w miejscach dotkniętych dużym bezrobociem rzeczywiście takich środków i możliwości zarobkowania nie posiada, jednak w przypadku skarżącego sytuacja wygląda inaczej. Skarżący nie ukrywa, że sam z wyboru jest osobą bezrobotną i nie osiągającą dochodu, a jego potrzeby materialne zaspokoją rodzice. Podkreślić należy, że w postępowaniu o sygn. akt IV SO/Wr 11/10 (wniosek rozpoznawany w październiku br.) skarżący wskazywał, że jego wydatki wynoszą ok. 1.900 zł (w tym sama opłata za telefon – 342 zł), wydatki te pokrywali mu rodzice i skarżący nie wskazywał, że ww. kwota jest już kwotą graniczną, na którą sfinansowanie jego rodziców jest stać. Co ciekawe- wskazywana przez niego w aktualnym wniosku wysokość niezbędnych wydatków jest już o wiele niższa (800 zł), a zatem nie istnieją przeszkody aby skarżący zwrócił się do swoich rodziców o sfinansowanie mu wpisu sądowego w sprawie prowadzonej w jego żywotnym interesie. Do oceny bowiem możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dodać również należy, że oceniając wniosek należy badać czy trudności finansowe w jakich znalazł się wnioskodawca są następstwem niekorzystnego zbiegu okoliczności czy związane są raczej z jego zawinionym postępowaniem. Oczywiście tylko w przypadku pierwszym wniosek będzie zasadny. W ocenie Sądu skarżący nie czyni w ogóle starań aby zmienić swoją sytuację życiową (tj. usamodzielnić się, uzyskać źródło dochodu [choćby z prac dorywczych] itd.). Reasumując- w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że od momentu negatywnego dla niego rozpoznanego poprzedniego wniosku (postanowienie z dnia 21.10.2010 r.) zmieniła się na niekorzyść jego sytuacja materialna, wręcz przeciwnie- wynika, że skarżący ograniczył swoje wydatki (dwukrotnie) i w tej sytuacji – w ocenie Sądu- zaoszczędzone środki otrzymywane od rodziców może przeznaczyć na wpis od skargi. Dodać należy, że składane przez wnioskodawcę oświadczenia budziły wątpliwości co do ich wiarygodności (np. w kwestii źródeł dochodu, odnośnie wysokość otrzymywanego wsparcia finansowego do rodziców, itp.) Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.