IV SA/Wr 502/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2025 r. nr SKO 4532.87.2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz skarżącej O. P. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymało w mocy decyzję z dnia 18 kwietnia 2025 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Kąty Wrocławskie w sprawie ustalenia O. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynikało z akt sprawy decyzją z dnia 15 listopada 2022 r. Skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad synem T. P. na okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 15 czerwca 2024r. Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2024 r., zmodyfikowanym dnia 16 sierpnia 2024r., Skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na synów T. i O. "na nowych zasadach na dwoje dzieci od dnia 16 czerwca 2024 r." Na etapie postępowania odwoławczego Skarżąca zmodyfikowała wniosek stwierdzając, że domaga się świadczenia na nowych zasadach od dnia 1 stycznia 2024 r. W toku postępowania decyzje organu I instancji były dwukrotnie uchylane do ponownego rozpoznania (decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 23 października 2024 r. i z dnia 4 marca 2025 r.). W dniu 18 kwietnia 2025 r. organ I instancji wydał powołaną na wstępie decyzję, w której w pkt 1 odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w zwiększonej kwocie na dzieci T. i O. za okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 15 czerwca 2024 r. W pkt 2 decyzji organ przyznał Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na dzieci T. i O. w następujący sposób: za okres od dnia 16 czerwca 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. w zwiększonej kwocie 5.976 zł miesięcznie, przy czym za czerwiec w kwocie 2.988 zł; za okres od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 maja 2025 r. w kwocie 6.574 zł miesięcznie na dzieci T. i O.; w okresie od dnia 1 czerwca 2025 r. do dnia 30 września 2025 r. w kwocie 3.287 zł miesięcznie na T. W uzasadnieniu tej części rozstrzygnięcia wskazano, że w tym samym okresie Skarżąca była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach, co wyklucza przyznanie świadczenia za ten okres w zwiększonym rozmiarze. W podstawie prawnej organ powołał art. 17 ust. 5 pkt 1 i pkt 5 i art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm., dalej: u.ś.r.). W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca zarzucała naruszenie art. 104 § 1 - § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez brak merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku w zakresie dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2024 r. z uwagi na sprawowanie opieki nad O. i ograniczenie się do odmowy przyznania zwiększonego świadczenia od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 15 czerwca 2024 r., podczas gdy organ był zobowiązany do rozpoznania wniosku także w tym zakresie. Zarzucała błąd w ustaleniach faktycznych i odmowę przyznania świadczenia w zwiększonej wysokości za okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 15 czerwca 2024 r. pomimo sprawowania opieki nad dwójką niepełnosprawnych dzieci i rezygnacji z prawa do świadczenia przysługującego na starych zasadach od dnia 1 stycznia 2024 r. Błędne przyjęcie, że Skarżąca rezygnację z prawa do świadczenia na starych zasadach zgłosiła od dnia 16 czerwca 2024 r. pomimo że ze zgromadzonych dowodów wynika, że Strona od dnia 1 stycznia 2024 r. wnioskowała o przyznania świadczenia w związku z opieką nad O. Zarzucała także błędną wykładnię art. 17 ust. 3e u.ś.r. i pominięcie możliwości pobierania dodatkowego świadczenia na drugie niepełnosprawne dziecko. Ponadto podniosła zarzut naruszenia art. 24 ust. 2a ww. ustawy przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że prawo do świadczenia w zwiększonej kwocie służy Skarżącej od dnia 16 czerwca 2024 r., choć wniosek o świadczenie na drugiego syna złożyła w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Zatem świadczenie na drugiego syna (O.) winno zostać przyznane od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. Wnioskowała o przyznanie świadczenia w związku z opieką nad O. od dnia 1 stycznia 2024 r. względnie o ustalenie prawa do świadczenia w zwiększonej wysokości w związku z opieką nad dwoma synami od dnia 1 stycznia 2024 r. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO) utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie wskazało na bezsporny w sprawie fakt, tj. decyzję ustalającą Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 15 czerwca 2024 r. w związku z opieką nad dzieckiem T. Świadczenie to zostało przyznane na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Przepisy te nie zawierały regulacji odpowiadającej wprowadzonemu od dnia 1 stycznia 2024 r. art. 17 ust. 3e u.ś.r. przewidującemu możliwość podwyższenia o 100% świadczenia na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka. Obowiązujący w tym czasie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wykluczał możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy takie prawo już wnioskodawcy przysługiwało, co znalazło potwierdzenie także w orzecznictwie. Organ przywołał art. 63 ust. 1, ust. 2 i ust. 15 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429, dalej: u.ś.w.) nakazujące stosowanie przepisów dotychczasowych w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. - do końca okresu, na który prawo to zostało przyznane. Na tej podstawie SKO przyjęło, że do dnia 15 czerwca 2024 r. Skarżącej przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego w związku z opieką na synem T. na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. i na podstawie art. 63 ust. 1 – ust. 2 i ust. 15 u.ś.w. zarówno do tego świadczenia jak i sytuacji prawnej Strony należy stosować przepisy w starym brzmieniu. Wobec tego w opinii Kolegium nie jest możliwe przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w podwójnej wysokości z wniosku o ustalenie świadczenia na T. Przepisy obowiązujące do dnia 31 grudnia 2024 r. takiej możliwości nie przewidywały. Nie jest także możliwe przyznanie za sporny okres świadczenia pielęgnacyjnego na drugiego z synów O., a to z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r. w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. i pobieranie już świadczenia na syna T. Organ dostrzegał, że takie rozwiązanie funkcjonuje także na gruncie obecnie obowiązujących przepisów, art. 17 ust. 5 u.ś.r. wyklucza możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jeżeli wnioskujący o takie świadczenie już ma przyznane takie prawo. Skoro zatem do dnia 14 czerwca 2024 r. Skarżąca posiadała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad T., to powołany przepis wykluczał przyznanie jej świadczenia na nowych zasadach. W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, choć nie rozstrzyga ona merytorycznie w zakresie wniosku o przyznanie świadczenia od 1 stycznia 2024 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad O., ograniczając się do odmowy przyznania świadczenia w zwiększonej wysokości od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 15 czerwca 2024 r. Podnosiła także naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 8 i art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego, w tym błędnej oceny dowodów, także wniosku Skarżącej, co przełożyło się na błędne ustalenia faktyczne, naruszenie zasady zaufania i przekonywania. Skutkowało to utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji odmawiającej przyznania Stronie świadczenia w zwiększonej wysokości za okres od 1 stycznia 2024 r. do dnia 15 czerwca 2024 r. z uwagi na sprawowanie opieki nad dwoma synami podczas gdy z dowodów wynika, że Skarżąca swoim wnioskiem w rzeczywistości zrezygnowała ze świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., a nie jak przyjął organ z dniem upływu okresu wskazanego w decyzji z dnia 15 listopada 2022 r. Tym samym od dnia 1 stycznia 2024 r. Stronie służy świadczenie pielęgnacyjne w zwiększonej wysokości w związku z opieką nad dwójką niepełnosprawnych dzieci, względnie świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 stycznia 2024 r. w związku z opieką nad O. Skarżąca zarzucała błędne ustalenie okoliczności faktycznych będących podstawą wydania decyzji i uznaniu, że wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach (od 1 stycznia 2024 r.) na dwoje dzieci od dnia 16 czerwca 2024 r., a dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 21 sierpnia 2024 r. zmodyfikowała swoje żądanie wnosząc o rozpatrzenie jej prawa do świadczenia na dwoje dzieci, na nowych zasadach, od dnia 1 stycznia 2024 r., podczas gdy ze zgromadzonej dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika, że jaszcze przed złożeniem ww. odwołania wnioskowała o przyznanie jej świadczenia w związku z opieką nad O., od dnia 1 stycznia 2024 r. do 15 czerwca 2024 r. w wysokości stosownej do sprawowania opieki nad niepełnosprawną dwójką dzieci. Błąd dotyczył także ustalenia, że najwcześniej od dnia 16 czerwca 2024 r. Skarżąca spełniała przesłanki do wypłaty świadczenia w podwyższonej wysokości, podczas gdy mając na uwadze zgromadzone dowody należało przyjąć, że spełniała przesłanki do przyznania świadczenia w podwyższonej wysokości od dnia 1 stycznia 2024 r. w związku z opieką nad dwójką niepełnosprawnych dzieci, względnie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 stycznia 2024 r. z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym O. Strona sformułowała także zarzuty naruszenia prawa materialnego – art. 17 ust. 3e u.ś.r., poprzez jego nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne w podwyższonej kwocie nie może zostać przyznane od 1 stycznia 2024 r. do 15 czerwca 2024 r. bo Skarżąca w tym okresie pobierała świadczenie na dziecko na starych zasadach, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że ustawodawca nie wykluczył przyjęcia, że od 1 stycznia 2024 r. osoba pobierająca świadczenie na jedną osobę wymagającą opieki może za ten sam okres uzyskać niejako dodatkowe świadczenie w związku z opieką nad drugą osobą odpowiadające wysokości świadczenia w związku z opieką nad pierwszą osobą. Tym samym należało uznać, że Skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w podwójnej wysokości, względnie świadczenie – za okres od dnia 1 stycznia 2024 r. z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym O. Zarzucała także naruszenie art. 17 ust. 1 w zw z ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w związku z art. 63 ust. 1 i ust. 2 u.ś.w. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że Skarżącej nie służy świadczenie w podwójnej wysokości, względnie drugie świadczenie (w związku z opieką nad drugim synem), bowiem do dnia 15 czerwca 2024 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na syna T. na starych zasadach, podczas gdy Skarżąca swoim wnioskiem w istocie zrezygnowała z dniem 1 stycznia 2024 r. ze świadczenia na starych zasadach, a tym samym służy jej świadczenie w podwójnej wysokości od 1 stycznia 2024 r. w związku z opieką nad dwojgiem niepełnosprawnych dzieci, względnie świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 stycznia 2024 r. na drugie dziecko. Organy naruszyły także art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez uznanie, że organ I instancji prawidłowo przyznał Stronie świadczenie w zwiększonej kwocie od dnia 16 czerwca 2024r., podczas gdy złożenie przez Stronę wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności syna O. jednoznacznie obligowały organ do ustalenia prawa do tego świadczenia począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności z zastrzeżeniem daty do której możliwe stało się pobieranie świadczenia na dwoje dzieci, tj. 1 stycznia 2024 r. Skarżąca wnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podnoszone w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności skorzystania przez Skarżącą z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 1 stycznia 2024 r. w wysokości wskazanej w art. 17 ust. 3e u.ś.r. w związku ze sprawowaniem opieki nad dwójką niepełnosprawnych dzieci względnie ustalenie prawa do świadczenia na drugie dziecko (syna O.) od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 15 czerwca 2024 r. . W opinii organu wykładnia obowiązujących w tym zakresie przepisów, w tym regulacji przejściowych wprowadzonych w związku z istotną zmianą stanu prawnego od dnia 1 stycznia 2024 r., wyklucza taką możliwość. Wynika to z faktu posiadania przez Skarżącą w tym okresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego na mocy decyzji z dnia 15 listopada 2022 r. w związku opieką nad synem T. za okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 15 czerwca 2024 r. Prawo do ww. świadczenia Skarżąca realizowała na mocy przepisów przejściowych – art. 63 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.ś.w. na zasadach wynikających z przepisów obowiązujących do dnia 1 stycznia 2024 r. Nie przewidywały one możliwości pobierania dwóch świadczeń, nawet jeśli opieka była sprawowana nad większą ilością osób niepełnosprawnych ani pobierania świadczenia w zwiększonej wysokości. Prawo takie (do zwiększonej kwoty świadczeń) wprowadzono od dnia 1 stycznia 2024 r. i Skarżąca wnioskując w dniu 3 czerwca 2024 r. o jego przyznanie otrzymała takie świadczenie ale w okresie od dnia 16 czerwca 2024 r. (po wygaśnięciu praw wynikających z decyzji z dnia 15 listopada 2022 r.) do dnia 31 maja 2025 r. Organ podkreślał, że w treści wniosku o ustalenie prawa do świadczenia Skarżąca wnioskowała o jego przyznanie od dnia 16 czerwca 2024 r., dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji, uchylonej następnie do ponownego rozpoznania, wskazała, że jej wolą jest otrzymanie świadczenia na dwójkę dzieci od dnia 1 stycznia 2024 r. W opinii Skarżącej pogląd organu jest błędny, a obowiązujące w tym zakresie przepisy przewidują możliwość nabycia prawa do świadczenia w zwiększonej kwocie od dnia 1 stycznia 2024 r. lub świadczenia "dodatkowego" na drugiego z synów. Podkreślała, że wniosek o ustalenie niepełnosprawności na drugiego z synów złożyła jeszcze w 2023 r., zaś orzeczenie w tej sprawie uzyskała pod koniec maja 2024 r. i dopiero wówczas mogła wnioskować o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem, to jednak winno być ustalane od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. Zarzucała także pomijanie przez organy treści wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożonego w dniu 3 czerwca 2024 r., w którym domagała się przyznania jej świadczenia w zwiększonej kwocie od dnia 1 stycznia 2024 r. Rozpoznając tak nakreślony spór punktem wyjścia uczynić należy analizę przepisów regulujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście zmian jakie miały miejsce na tle tej regulacji od dnia 1 stycznia 2024 r. Otóż zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. świadczenie przysługiwało wskazanym w ustawie osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z ust. 3 ww. regulacji świadczenie przysługiwało w określonej ustawowo kwocie i nie istniał przepis odpowiadający regulacji art. 17 ust. 3e u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. przewidujący możliwość podwyższenia świadczenia o 100 % na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka. Jednocześnie dalsze regulacje wskazywały, że świadczenie nie przysługiwało, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zasadnie zatem z regulacji tych organ wyprowadza wniosek, że przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2024 r. nie przewidywały możliwości pobierania dwóch świadczeń w związku z opieką nad dwoma osobami niepełnosprawnym, nawet po spełnianiu warunków wynikających z ustawy. Nie przewidywały także możliwości podwyższenia kwoty świadczenia w takiej sytuacji. To drugie uprawnienie, jak już wskazano, zostało dodane do ustawy od dnia 1 stycznia 2024 r. i od tej daty możliwe jest ustalenie takiego prawa. Jednocześnie wprowadzając w życie zmiany do ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym także w zakresie zmiany uwarunkowań jego ustalenia, ustawodawca zadbał o przepisy przejściowe, zapewniające w określonych sytuacjach kontynuowanie nabytych już praw do dnia ich wygaśnięcia. Regulacje te zostały zawarte w powoływanej także przez organy ustawie o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ww. ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z ust. 2 ww. regulacji osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Przepis art. 63 ust. 15 u.ś.w. stanowi zaś, że do osób pobierających na podstawie przepisów dotychczasowych świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 35 w brzmieniu dotychczasowym. Jednocześnie zarówno stare jak i nowe brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zachowało tożsame brzmienie art. 24 ust. 2a i art. 32 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Pierwszy z nich stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). Stosownie zaś do art. 32 ust. 1 ww. ustawy organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zgodnie z ust. 1a ww. regulacji zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z zapisów tych wynika prawo do kontynuowania uprawnień nabytych do dnia 31 grudnia 2023 r., także wówczas, gdy strona uprzednio – jeszcze w 2023 r. wnioskowała o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, zaś podanie w sprawie świadczenia złożono w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia w sprawie niepełnosprawności. Przy czym, z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy, istotne jest wskazanie, że jakkolwiek świadczenie – stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, to w treści wniosku strona może podać inny okres, za który domaga się świadczenia. W przepisie tym wskazano bowiem najwcześniejszy okres od którego świadczenie może być przyznane. Nadto z treści wskazanych regulacji wynika prawo organu do zmiany lub uchylenia decyzji przyznających prawo do świadczeń w sytuacjach opisanych w art. 32 ust. 1 u.ś.r., w tym m.in. w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej mającej wpływ na prawo do świadczeń. Jest to uprawnienie organu nie wymagające zgody strony jeśli zmiana ma być dla niej korzystna. Oczywistym jest także, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania wniosek taki zawsze może złożyć sama strona. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy nie jest sporne, że w dniu 1 stycznia 2024 r., a więc w dacie wejścia w życie zmian do ustawy o świadczeniach rodzinnych Skarżąca realizowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy decyzji z dnia 15 listopada 2022 r. Świadczenie to nabyła w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem T. i na podstawie wskazanych przepisów przejściowych zawartych w ustawie o świadczeniu wspierającym mogła je realizować do dnia 15 czerwca 2024 r., co wynikało z treści ww. decyzji. Nie jest także przez organ kwestionowane, że w listopadzie 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności drugiego z synów – O., a orzeczenie w tym zakresie uzyskała w dniu 15 maja 2024 r. W dniu 3 czerwca 2024 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad O. Wniosek ten skorygowała w dniu 16 sierpnia 2024 r.- jeszcze przed wydaniem przez organ decyzji w sprawie - prosząc o ustalenie prawa do świadczenia na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. na dwójkę dzieci (T. i O.). W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie Skarżącej z tej samej daty, w którym wskazuje, że jej intencją w dniu 3 czerwca 2024 r. było złożenie wniosku na dwoje dzieci i ustalenie prawa do świadczenia od 16 czerwca 2024 r. na dwoje niepełnosprawnych dzieci. W toku prowadzonego przez organy postępowania Skarżąca ponownie skorygowała żądanie wyjaśniając, że domaga się świadczenia na dwójkę dzieci od dnia 1 stycznia 2024 r. Oceniając opisane okoliczności należy przyznać rację Skarżącej, że jej intencją przy składaniu w dniu 3 czerwca 2024 r. wniosku o świadczenie pielęgnacyjne było uzyskanie tego prawa na dwójkę dzieci, a zatem świadczenia w podwyższonej kwocie. Skarżąca zamiar ten wyartykułowała w toku prowadzonego postępowania. Zgodnie z zasadami ogólnymi wyrażanymi w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego obowiązkiem organów administracji jest podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Realizując zasadę organy są obowiązane do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierowania się przy tym zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). Nadto organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Reguły te nakładają zatem na organy administracji obowiązek właściwego pouczania stron postępowania i działania zmierzającego do możliwie najpełniejszego realizowania wniosków stron zgłaszanych w toku postępowania, w celu realizacji przepisów prawa materialnego. Słowem opisane obowiązki organu winny zmierzać do pomocy (w granicach prawa) stronom i umożliwienia skorzystania z przysługujących im uprawnień w pełnym zakresie. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje prekluzja dowodowa, uprawnienie do zmiany wniosku, jego modyfikacji, czy zgłaszania nowych dowodów wygasa z dniem wydania decyzji kończącej postępowanie, co ma odniesienie także do postępowania odwoławczego. Konstrukcja trybu odwoławczego i zdania organu rozpoznającego środki odwoławcze sprowadza się do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, a zatem nakazuje uwzględnienie dowodów, wniosków, czy oświadczeń składanych w toku tego postępowania. Nie można zatem zaakceptować stanowiska organów, że Skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia na dwoje dzieci (w zwiększonej wysokości) od dnia 16 czerwca 2024 r. Zasadnie Skarżąca domaga się uwzględnienia, że takie żądanie zgłaszała od dnia 1 stycznia 2024 r. W tych okolicznościach wobec istnienia w obrocie prawnym decyzji z dnia 15 listopada 2022 r. istotnie Skarżąca nie mogła pobierać dwóch świadczeń, jak też świadczenia w podwójnej wysokości. Organom umknęło jednak, że taki wniosek o ustalenie prawa w podwójnej wysokości Skarżąca mogła złożyć dopiero po uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności drugiego z synów, a zatem po dniu 15 maja 2024 r., co też uczyniła w dniu 3 czerwca 2024 r. W tej sytuacji, gdyby nie decyzja z dnia 15 listopada 2022 r. Skarżąca mogłaby realizować swoje prawo do świadczenia na syna (O.) najwcześniej od listopada 2023 r. (wskazywana data wnioskowania o orzeczenie o niepełnosprawności), a na dwoje dzieci od dnia 1 stycznia 2024 r. I taka jak się zdaje była intencja Skarżącej, co artykułuje w treści skargi odwołania. Realizując nałożone prawem obowiązki wynikające z przepisów prawa procesowego powinnością organu było wskazanie Stronie, że jedyną możliwością uzyskania uprawnienia do świadczenia na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. jest rezygnacja z praw nadanych decyzją z dnia 15 listopada 2022 r., co wiąże się z jej zmianą od dnia 1 stycznia 2024 r. W innym przypadku takie roszczenie nie może być zrealizowane wobec jasnych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu zarówno przed jak i po zmianach od 1 stycznia 2024 r. Obowiązkiem organu było zatem właściwe pouczenie Skarżącej o obowiązujących w tym względzie przepisach oraz uprawnieniach zmierzających do realizacji przysługujących jej uprawnień wynikających z prawa materialnego, czego w sprawie zabrakło. Tym samym organ nie zrealizował nałożonych ustawą obowiązków informacyjnych i związanych w nimi zasad zaufania narażając Stronę na brak możliwości realizacji uprawnień, które mogłyby jej przysługiwać. Co więcej uprawnienie takie (do uchylenia lub zmiany decyzji) służyło także organowi, nawet wówczas, gdy decyzja taka ograniczałaby prawa strony, w takim przypadku konieczna byłaby jej zgoda (co wynika z art. 32 ust. 1a u.ś.r.). Rozważając kwestię charteru takiej decyzji należy wskazać na poglądy orzecznictwa, zgodnie z którym zmiana sytuacji prawnej lub faktycznej mająca wpływ na istnienie prawa do świadczenia rodzinnego lub jego wysokość powinna być uwzględniona od momentu jej wystąpienia, niezależnie od tego, czy jest ona korzystna czy nie dla strony (nie można uznać, że moment ich zaistnienia nie ma żadnej doniosłości prawnej przy załatwianiu sprawy zmiany lub uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinnego, gdyż takie stanowisko stoi w sprzeczności z ratio legis przepisów normujących przesłanki przyznania poszczególnych świadczeń rodzinnych). Przyjdzie bowiem zauważyć, że kwestia tego jaki skutek ma określony akt administracyjny tj. ex tunc czy ex nunc jest związana nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, lecz zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (zob. M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP nr 5 z 2008 r., str. 47 i nast.). Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II GSK 153/09; z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 982/12 i z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 221/16. wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Zaniechanie podjęcia wskazanych działań naraziło Skarżącą na pozbawienie wynikających w przepisów prawa uprawnień, które mógłby być zrealizowane przy podjęciu określonych kroków procesowych, o czym organy nie pouczyły Skarżącej naruszając tym samym powołane na wstępie przepisy zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., co nie może być przez Sąd aprobowane. W opinii Sądu obowiązki organu administracji ujęte w zasady ogólne postępowania, a rozwinięte w dalszych regulacjach prawnych muszą być realizowane i respektowane w pełnym zakresie. Przykład tej sprawy dowodzi, że przy podjęciu właściwych kroków procesowych Skarżąca miałaby prawo do wnioskowanych świadczeń. Formalne podjecie organu uprawnienia te wykluczyło, z czym Sąd nie może się godzić mając na uwadze powołane na wstępie zasady postępowania i obowiązki organu administracji. Przy czym nie jest intencją Sądu nakładanie na organ obowiązków doradczych ale wskazania stronom postępowania rozwiązań mieszczących się w granicach prawa i umożliwiających realizację przysługujących im uprawnień. Stąd jako uzasadnione ocenić trzeba zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie ustalenia intencji Skarżącej przy składaniu wniosku z dnia 3 czerwca 2024 r., zasady zaufania, ciężaru dowodzenia oraz zasady informowania. Bezzasadne są natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym zakresie organ właściwie odczytał i wyłożył obowiązujące regulacje jak i przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. oraz przepisy przejściowe zawarte w ustawie o świadczeniu wspierającym. Zasadnie analizując te regulacje organ wskazał na brak podstaw do pobierania dwóch świadczeń zarówno na podstawie starych jak i nowych regulacji. Uznając, że zaskarżone orzeczenie narusza wskazane przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU. Z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.a.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie zobowiązany do realizacji zaleceń zawartych w rozważaniach Sądu.