IV SA/Wr 503/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant Asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zawieszenia postępowania o przyznanie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J. M. od decyzji Kierownika Zespołu Pracy Socjalnej nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania o przyznanie zasiłku stałego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm.), utrzymało kwestionowaną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że w dniu 13 kwietnia 2010 r. J.M. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w W. wniosek o zawieszenie postępowania o przyznanie zasiłku stałego od października 2009 r. z uwagi na to, że postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie zostało zakończone prawomocnym rozstrzygnięciem. Do wniosku strona dołączyła wymagane w tym zakresie dokumenty. Z akt sprawy wynika, że strona jest osobą w wieku 63 lat, samotną, zamieszkującą i prowadzącą samotnie gospodarstwo domowe, bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w W., nie posiadającą prawomocnie orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Z dokumentów dołączonych do akt sprawy wynika, że J.M. wniósł odwołanie od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] nr [...] wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D.). Strona utrzymuje się z różnych form pomocy społecznej świadczonej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. Na jej dochód składają się: zasiłek okresowy w wysokości 149,98 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 177,05 zł. Łącznie dochód strony wynosi 327,03 zł. Ustawa o pomocy społecznej w art. 36 pkt 1 określa formy świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, wśród których wymienia między innymi zasiłek stały (art. 36 pkt 1 lit. a). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, 78 i 91 przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, której dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 (np. bezrobocie, ubóstwo, niepełnosprawność itp.) lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Przyznanie zasiłku stałego określa art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 477 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1). Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust 3). W przedmiotowej sprawie ustalono, że dochód strony, jako osoby samotnie gospodarującej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w miesiącu marcu 2010 r. wynosił 327,03 zł. Natomiast kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 477 zł, co oznacza, że strona kwalifikuje się do przyznania zasiłku stałego, jednakże w aktach sprawy brak jest wniosku strony o jego przyznanie. Powodem umorzenia przez organ I instancji postępowania w sprawie zawieszenia postępowania o przyznanie zasiłku stałego było więc to, iż nie toczy się i nie toczyło przed nim żadne postępowanie o przyznanie zasiłku stałego i że strona nie składała wniosku o przyznanie tego rodzaju zasiłku. Jak dalej podało Kolegium, w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej J.M. wyjaśnił, że jest inwalidą, jednakże nie posiada prawomocnej decyzji ustalającej grupę inwalidzką z uwagi na przewlekłość postępowania toczącego się przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności. W sprawie kwestią sporną jest, czy organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o umorzeniu postępowania na skutek wniosku wniesionego przez stronę w dniu 13 kwietnia 2010 r. w sprawie zawieszenia postępowania o przyznanie zasiłku stałego. I tak, z akt sprawy wynika, że w dniu 13 kwietnia 2010 r. do organu I instancji wpłynęły dwa odrębne wnioski: - pierwszy - o przyznanie zasiłku okresowego i celowego na zakup leków, - drugi - o zawieszenie postępowania o przyznanie zasiłku stałego od października 2009 r. do czasu zakończenia postępowania o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Do wniosku o zawieszenie postępowania strona dołączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...], którym uchylono zaskarżone orzeczenie w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. Pierwszy wniosek zakończył się wydaniem przez organ I instancji w dniu [...] trzech decyzji, które są prawomocne. Natomiast drugi wniosek został załatwiony przez organ I instancji poprzez wydanie w dniu 26 kwietnia 2010 r. decyzji umarzającej postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania o przyznanie zasiłku stałego. Kolegium stwierdziło, iż w aktach sprawy brak jest wniosku o przyznanie zasiłku stałego. Natomiast znajduje się dokumentacja dotycząca postępowania wyjaśniającego prowadzonego w tym zakresie, w postaci: - oświadczenia strony złożonego na piśmie w dniu 14 kwietnia 2010 r., w którym oświadcza: "z uwagi na brak prawomocnej decyzji o niepełnosprawności nie mogę ubiegać się o zasiłek stały", - pisma organu I instancji z dnia 15 kwietnia 2010 r., wzywającego stronę do sprecyzowania swojego wniosku z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie zawieszenia postępowania o przyznanie zasiłku stałego, - odpowiedzi strony na w/w wezwanie w piśmie z dnia 21 kwietnia 2010 r., w którym wyjaśnia, że "z uwagi na brak prawomocnego postanowienia komisji lekarskiej i długość postępowania, nie może złożyć wniosku o przyznanie zasiłku stałego." Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 61 § 2 k.p.a. postępowanie wszczynane z urzędu w sprawie wymagającej wniosku strony można wszcząć ze względu na szczególnie ważny interes strony, jednakże czynność ta wymaga uzyskania zgody strony. Zawieszenie postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., którego domaga się odwołujący się, może nastąpić tylko wówczas kiedy postępowanie w danej sprawie zostało wszczęte. W niniejszej sprawie strona nie złożyła wniosku o wszczęcie postępowania dotyczącego przyznania zasiłku stałego i w tej sytuacji jej wniosek z dnia 13 kwietnia 2010 r. o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego jest bezzasadny z powodu braku przedmiotu sprawy i z tego tytułu podlega umorzeniu na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. Tym samym, w opinii Kolegium, rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. W skardze na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. M. wniósł o jej uchylenie i uznanie, że zasiłek stały przysługuje mu co najmniej od dnia 1 stycznia 2010 r. Domagał się również przyznania i wyrównania zasiłku od czasu uprawomocnienia się decyzji o niepełnosprawności. Uzasadniając swą skargę podniósł, że prawdopodobnie z powodu pochodzenia traktowany jest w sposób wyjątkowo poniżający przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Jak dalej wskazał, "nie wnikając w dalszą polemikę, z dziwnie uzasadnianą zaskarżoną decyzją, szczególnym zdziwieniem napawa fakt, iż Prezydent W., zawiesił postępowanie, wszczęte 16.02.2010 r., powołując się na obowiązujące prawo, natomiast MOPS w W., odmówił zawieszenia powołując się na inną wykładnię i rozumienie prawa, w tym na art. 105 § 1 k.p.a., utrzymując, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe." W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Podstawy prawne zawieszenia postępowania są określone w art. 97 § 1 i w art. 98 § 1 k.p.a. Pierwszy z przywołanych przepisów prawa ma charakter obligatoryjny i wystąpienie którejkolwiek z przesłanek w nim wskazanych (pkt 1-4) skutkuje zawieszeniem postępowania z urzędu, natomiast drugi przepis jest fakultatywny i jego zastosowanie wymaga łącznego wystąpienia wszystkich określonych w nim warunków. W niniejszej sprawie skarżący domagał się zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi o potrzebie rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Oznacza to, że zawieszenie postępowania na tej podstawie jest zasadne wyłącznie wtedy, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W konsekwencji, zawieszenie to warunkuje łączne spełnienie trzech przesłanek: a) postępowanie administracyjne musi być w toku, b) rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, c) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Rozważając potrzebę zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ orzekający musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym (por. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2006, s. 447 in.). Jak wyżej powiedziano, jednym z warunków, który musi być spełniony aby można było rozważać kwestię ewentualnego zawieszenia postępowania jest jego wszczęcie. Innymi słowy, postępowanie musi się toczyć. Dokonując analizy akt niniejszej sprawy Sąd spostrzegł, iż w istocie skarżący nie złożył wniosku inicjującego postępowanie w sprawie przyznania mu zasiłku stałego wobec czego, postępowanie tego rodzaju nie zostało w ogóle wszczęte. W tej sytuacji organ orzekający nie mógł podjąć innego rozstrzygnięcia niż zaskarżone do tutejszego Sądu i prawidłowo rozpoznał sprawę. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia prawa będącego podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności i dlatego mając na uwadze brzmienie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.