IV SA/Wr 508/16

|Sygn. akt IV SA/Wr 508/16 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 28 marca 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Henryk Ożóg, , Sędziowie, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków, , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 marca 2017 r., sprawy ze skargi R.S., na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ś., z dnia [...] września 2016 r. nr [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, , , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji., , , , , , Wnioskiem z dnia 21 lipca 2016 r. R. S. (dalej: wnioskodawca, strona, odwołujący się, skarżący) zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: czy stosowane były, wobec stron postępowań karnych, środki przymusu np. w postaci doprowadzenia na obserwację psychiatryczną, w szpitalnym dziale zamkniętym, na skutek opinii wydanej przez biegłych sądowych ustanowionych przy Sądzie Okręgowym w Ś.– M. Ż. i M. W.. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 104 k.p.a., art. 16 w związku z art. 3 ust. 1ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2058 ze zm.), dalej: u.d.i.p. oraz art. 104 k.p.a., Prezes Sądu Rejonowego w Ś. odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający uznał, że konieczność udostępnienia żądanej informacji wymaga zebrania i opracowania danych, dla jej wytworzenia konieczne jest wykonanie pracy o charakterze intelektualnym, a nie wyłącznie technicznym - wymaga podjęcia dodatkowych czynności polegających na sięgnięciu do dokumentacji źródłowej, dokonania zestawień połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskiwanie określonych osób. Decyduje to o przetworzonym charakterze żądanej informacji publicznej, której udostępnienie zależne jest od wskazania przez wnioskodawcę szczególnego interesu publicznego, a tego wnioskodawca wezwany, w piśmie z dnia 15 sierpnia 2016 r. nie wskazał. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca zawarł stwierdzenie, że temat internacji psychiatrycznej stosowany jest zbyt pochopnie, a wręcz nielegalnie, a ważny interes społeczny nakazuje, aby biegłym sądowym była osoba posiadająca ponadprzeciętne wiadomości z dziedziny, dla której została ustanowiona biegłym i jednocześnie dawała rękojmię dobrze przeprowadzonych badań. Ważny interes społeczny nakazuje również wyjątkową kontrolę funkcji biegłego sądowego. Decyzją z dnia 12 września 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § ust. 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 21 u.d.i.p. Prezes Sądu Okręgowego w Ś. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ wskazał, że rozpatrzony negatywnie przez organ I instancji wniosek zawiera żądanie o udzielenie informacji publicznej przetworzonej, nie są prowadzone bowiem oddzielne urządzenia ewidencyjne i rejestry spraw, w których zastosowano środki przymusu, o jakich mowa we wniosku. Dla utworzenia zbioru żądanych informacji koniecznym byłoby zaangażowanie pracowników sekretariatów do przejrzenia wielu tomów akt sądowych. Wnioskodawca został wezwany o wskazanie w terminie 14 dni, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, pod rygorem wydania decyzji o odmowie informacji publicznej przetworzonej. Stwierdzenia zawarte w piśmie z 15 sierpnia 2016 r. zdają się być polemiką wnioskodawcy z treścią decyzji procesowych i merytorycznych podejmowanych przez sędziego, w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Ś., w której stroną jest wnioskodawca. W związku z tym, że strona nie wykazała szczególnego interesu publicznego, pismo nie może stanowić odpowiedzi na wezwanie. Prezes Sądu Rejonowego w Ś. słusznie uznał więc, że brak jest przesłanek do stwierdzenia, że przetworzenie informacji w zakresie wskazanym we wniosku z dnia 21 lipca 2016r. jest szczególnie istotne dla interesu społecznego. Ponadto zebranie wnioskowanych informacji wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpłynęłyby na tok realizacji ustalonych zadań Sądu, co sprawia, iż żądaną informację należy uznać za przetworzoną. Powyższe okoliczności czynią zasadnym odmowę udzielenia stronie informacji publicznej określonej wnioskiem. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej przez wnioskodawcę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżący zakwestionował stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego wykazał on wystarczająco ważny interes społeczny w uzasadnieniu wniosku. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w Ś. wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po upływie 30-dniowego terminu do jej wniesienia. Jak bowiem wskazano, decyzja została doręczona dnia 29 września 2016 r., a skargę złożono za pośrednictwem poczty elektronicznej dnia 30 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1646) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, wówczas to sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – może w zależności, od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji narusza prawo. W związku z tym, iż przedmiot sprawy dotyczy kwestii udostępnienia informacji publicznej należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że dostęp do informacji publicznej i zasady oraz tryb jej udostępnia reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.), dalej: u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach ustawy. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek. Możliwość udostępnienia informacji publicznej na wniosek jest związana z koniecznością wszczęcia i prowadzenia określonego postępowanie w sprawie jej udostępnienia. W istocie występują dwa postępowania o różnym charakterze. Pierwsze z nich dotyczy sprawy udzielenia informacji publicznej. Nie toczy się ono w trybie kodeksu postępowania administracyjnego, a u.d.i.p. reguluje tylko niektóre jego aspekty, jak kwestię formy wniosku, terminu czy opłat. Postępowanie w tej sprawie administracyjnej może zakończyć się czynnością materialno-techniczną, jaką jest udzielenie informacji, bądź wydaniem aktu, przybierającego postać pisma, wskazującego na to, że żądane dane nie mają charakteru informacji publicznej, wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia takiej informacji, gdyż nią nie dysponuje, istnieje odrębny tryb dostępu itp. Może też zakończyć się uruchomieniem drugiego postępowania w nowej sprawie administracyjnej, jaką jest sprawa odmowy udzielenia informacji. Postępowanie w sprawie odmowy udzielenia informacji wszczynane jest przez organ z urzędu, gdy stwierdzi on, że zachodzą przesłanki do udzielenia takiej odmowy ze względu na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 u.d.i.p. lub we wskazanych w tym przepisie ustawach szczególnych. Odbywa się ono w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego, przy uwzględnieniu zmian wprowadzonych w art. 16 ust. 2 ww. ustawy. Może toczyć się w dwóch instancjach. Kończy się zawsze wydaniem decyzji administracyjnej, która może mieć charakter merytoryczny – przewidywać odmowę udzielenie informacji z uwagi na pewne chronione dobra, bądź formalny, w przypadku decyzji o umorzeniu postępowania (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 59-60). Wykładnia systemowa przepisu art. 16 ust. 2 ustawy, nakazującego stosowanie przepisów k.p.a. do decyzji wskazanych w ust. 1 tego przepisu, prowadzi do wniosku, iż pod pojęciem "stosowania przepisów k.p.a. do decyzji" nie należy rozumieć jedynie wymogu stosowania przepisów wprost odnoszących się do tej formy działania administracji publicznej, ale także nakaz stosowania wszelkich przepisów pozostających związku z wydaniem decyzji. Są to w szczególności przepisy regulujące procedurę, która kończy się wydaniem decyzji, oraz przepisy, które normują dalsze postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji. Obowiązek wydania decyzji występuje jednakże dopiero wówczas, gdy spełniony jest warunek przedmiotowy – żądana informacja ma charakter informacji publicznej, i podmiotowy – istnieje podmiot zobowiązany. Na tle poczynionych uwag przypomnieć należy, że przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] września 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Podstawą materialnoprawną wymienionych wyżej decyzji stanowiły przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zostały one wydane (decyzje) na skutek wniosku skarżącego z dnia 21 lipca 2016 r. o udzielenie informacji publicznej w zakresie: czy stosowane były, wobec stron postępowań karnych, środki przymusu np. w postaci doprowadzenia na obserwację psychiatryczną, w szpitalnym dziale zamkniętym, na skutek opinii wydanej przez biegłych sądowych ustanowionych przy Sądzie Okręgowym w Ś. – M.Ż. i M. W.. Podstawą wydania przez organ I instancji decyzji o przedstawionej treści było uznanie, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną o charakterze przetworzonym, w związku z tym wnioskodawca w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. powinien wykazać, że posiada szczególnie istotny interes publiczny do uzyskania informacji publicznej. Według obu organów skarżący nie wykazał tej przesłanki – stąd decyzja o odmowie udzielenia informacji. W omawianej sprawie aktywność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego ograniczyła się w zasadzie jedynie do wezwania skarżącego do wykazania interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej, co było konsekwencją stwierdzenia przez organ, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną. Organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji na wstępie nie dokonał jego kwalifikacji pod kątem, czy zawiera on w sobie żądanie informacyjne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym decyzja odmawiająca udostępnienia informacji publicznej została wydana przedwcześnie. Postępowanie w sprawie odmowy udzielenia informacji może być prowadzone dopiero po dokładnym przeanalizowaniu przez organ wniosku o udzielenie informacji publicznej i ustaleniu, czy żądana informacja ma charakter publiczny. Brak jakichkolwiek ustaleń organ w tym zakresie nie pozwala też Sądowi na dokonywanie oceny, czy żądana informacja istotnie ma charakter informacji publicznej. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji będącej faktycznie informacją publiczną, z a przepisów u.d.i.p. jednoznacznie wynika, że udostępnieniu polega tylko informacja publiczna. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów rozstrzygnięcia. Organ zobowiązany powinien na wstępie dokonać szczegółowej analizy wniosku i ustalić, czy określone w nim żądanie ma w ogóle charakter informacji publicznej, co będzie determinować dalsze postępowanie organu w sprawie. Odnosząc się do wniosku organu odwoławczego o odrzucenie skargi, sąd uznał, że skarga została wniesiona w terminie. Obecnie bowiem przyjmuje się, że najwcześniejszą datą, w której pismo nadane drogą elektroniczną może być uznane za wniesione do Sądu, jest data jego wydrukowania (por. postanowienia NSA: z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt I OZ 884/14 opubl. w Lex nr 1529147; z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1035/15, opubl. w Lex 1813409). Wówczas dopiero pismo takie uzyskuje wymiar materialny, a więc przyjmuje cechy pisma tradycyjnego. Wykonany wydruk należy, jako pismo wpływające do sądu, oznakować pieczęcią (tzw. prezentatą) oraz podpisem pracownika przyjmującego pismo, ze wskazaniem sądu, daty i godziny wpływu oraz liczby załączników. Przeto miarodajny jest rzeczywisty czas wydrukowania, wtedy bowiem zapis elektroniczny uzyskuje swą zmaterializowaną - tradycyjną, papierową – formę (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r. sygn., III CZP 9/12). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżący odebrał zaskarżoną decyzję w dniu 29 września 2016 r. Termin trzydziestodniowy do wniesienia skargi upływał w sobotę 29 października 2016 r. Zatem stosownie do art. 83 § 2 p.p.s.a. ostatnim dniem do wniesienia skargi był poniedziałek 31 października 2016 r. Skarżący złożył skargę drogą elektroniczną w niedzielę 30 października 2016 r. Skardze został nadany wymiar materialny w dniu następnym, tj. poniedziałek 31 października 2016 r., zatem w tej dacie skarga została skutecznie wniesiona do Sądu.