IV SA/Wr 509/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], [...] w przedmiocie czasowej niezdolności do czynnej służby wojskowej I. uchyla orzeczenie organu I i II instancji; II. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z P. z dnia [...], nr [...], ma podstawie: art. 30a ust 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2004r Nr 151 poz. 1594 z późn. zm.) oraz § 8, 10 i § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2004r. Nr 151, poz.1595 z późn. zm.), na zarządzenie Komendanta Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w P. przeprowadzono badania lekarskie i rozpoznano u szer. elewa M.N.: 1) zaburzenia adaptacyjne - § 67 pkt 2, 2) zaburzenia osobowości - § 68 pkt 1. W konsekwencji powyższego rozpoznania orzeczono wobec niej kategorię "B" zdolności do służby wojskowej – czasowo niezdolna do czynnej służby wojskowej na 12 miesięcy. W motywach tego orzeczenia podano, co następuje: "Schorzenie powoduje przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia, które w okresie 12 miesięcy od daty badania rokuje odzyskanie zdolności do służby wojskowej. Powyższych ustaleń dokonano w oparciu o badania własne i specjalistyczne." W odwołaniu od tego orzeczenia M. N. zakwestionowała orzeczenie lekarskie zawarte w jego treści. Podniosła, że podczas służby nie korzystała ze zwolnień lekarskich, sumiennie wykonywała obowiązki żołnierskie, uczestniczyła w zajęciach programowych, jak i nadobowiązkowych. Orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, na podstawie art. 127 i art. 138 § 1 p 2 kpa. oraz art. 30a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej, § 8 ust.1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz § 8, 10, 17 ust. 1 i § 22 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania, analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. W świetle zgromadzonych dokumentów oraz przeprowadzonego dla potrzeb orzeczniczych TWKL w P. badania psychiatrycznego wynika, iż u skarżącej stwierdza się zaburzenia adaptacyjne i zaburzenia osobowości mieszczące się w zakresie pojęciowym § 68 p. 1 i § 67 p. 2, co w Gr I osób badanych biorąc pod uwagę schorzenie ad. pkt 1 rozp. kwalifikuje do kategorii "B" - czasowo niezdolna do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy. Skarżąca nie przedstawiła do wglądu komisji innej dokumentacji mogącej stanowić podstawę do kwestionowania ustaleń badającego dla potrzeb orzeczniczych TWKL w P. lekarza specjalisty psychiatrii jak i kwalifikacji orzeczniczej wojskowej komisji lekarskiej I instancji. W skardze do sądu administracyjnego M. N. zakwestionowała orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. Stwierdziła, że była jedną z bardziej odpornych osób na szkoleniu, nie miała żadnych problemów adaptacyjnych, które stwierdzono u niej na wyrost – w celu zwolnienia jej ze służby. Badający ją lekarz potraktował ją bardzo powierzchownie i nie uważa, by w czasie kilkuminutowej wizyty postawił słuszną diagnozę. Podczas szkolenia starała się być przykładnym żołnierzem, dlatego czuje się skrzywdzona obniżeniem kategorii. Do skargi dołączyła: 1) wynik badania elektroencefalograficznego z dnia 14 czerwca 2011 r., 2) świadectwo ukończenia szkolenia podstawowego. Następnie pismem z dnia 27 czerwca 2011 r. przesłała do Sądu kolejne dokumenty: 1) zaświadczenie lekarskie z dnia 25 czerwca 2011 r., 2) ocenę służbową z dnia 2 czerwca 2011 r. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie. Stwierdziła, że w jej ocenie zaskarżone orzeczenie jest zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Skarżąca jest niezdolna do czynnej służby wojskowej. Załączona do skargi dokumentacja skarżącej nie była wprawdzie analizowana ze względu na jej dostarczenie po wydaniu orzeczenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską we W. lecz jej wstępna analiza potwierdza prawidłowość orzeczenia RWKL. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tak pojętej kontroli sądowej m.in. aktów organów administracji wojskowej sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to Komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie. O ile organ administracji nie naruszy zasady swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a. oraz innych przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności traktujących o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wyczerpującego zebrania całokształtu materiału dowodowego, to brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu za zdolnego do służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się więc do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 30a ust. 1-3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisy wykonawczego doń rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej. W ocenie wojskowych komisji lekarskich u skarżącej rozpoznano przypadłość wskazaną w § 67 pkt 2 załącznika nr 2 do wskazanego wyżej rozporządzenia określoną jako reakcja adaptacyjna przedłużona oraz w § 68 pkt 1, określona jako zaburzenia osobowości nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. Do pierwszej z rozpoznanych u skarżącej przypadłości (§ 67 pkt 2) została przypisana kategoria "B" zdolności do służby wojskowej, do drugiej (§ 68 pkt 1), kategoria "A". Zgodnie z komentarzem odnoszącym się do § 67 rozporządzenia, reakcje adaptacyjne (reakcje dezadaptacyjne, reakcje kryzysowe, ostre reakcje na stres, zaburzenia stresowe) to przemijające, niepsychotyczne zaburzenia psychiczne w postaci zaburzeń emocjonalnych (lęk, depresja, napięcie, gniew), zaburzeń zachowania (agresja, autoagresja, ucieczka, izolacja) i postaci mieszanych, powstające pod wpływem stresujących wydarzeń lub sytuacji u osób w zasadzie zdrowych psychicznie. Odnośnie do punktu 2 § 67 rozporządzenia zawarto instrukcję: "dotyczy przypadków, które mimo leczenia i innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających ponad 1 miesiąc, nie rokują istotnej poprawy. Rozpoznanie ustalać z uwzględnieniem dokumentacji z leczenia w oddziale psychiatrycznym i w PZP. Z treści wskazanej instrukcji wynika, że ferowanie rozpoznania wskazanego w przepisie § 67 pkt 2 rozporządzenia jest uwarunkowane uprzednim łącznym spełnieniem kilku przesłanek. Po pierwsze, wobec żołnierza podjęto leczenie (rozumiane jako dążenie do przywrócenia komuś zdrowia za pomocą leków lub zabiegów) i inne oddziaływania readaptacyjne rozumiane jako ponowne przystosowanie człowieka chorego do czynnego, samodzielnego życia i pracy zawodowej), trwające ponad 1 miesiąc. Po drugie, mimo podjętych środków, brak rokowań istotnej poprawy zdrowia. Po trzecie, rozpoznanie zostało ustalone z uwzględnieniem dokumentacji z leczenia w oddziale psychiatrycznym i w PZP. Z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, by przytoczona normatywnie zdeterminowana procedura postępowania prowadząca do rozpoznania u skarżącej przypadłości wymienionej w § 67 pkt 2 rozporządzenia została zachowana. Wręcz przeciwnie, z niekwestionowanej przez organ informacji skarżącej wynika, że rozpoznanie zostało dokonane na podstawie powierzchownej, kilkuminutowej wizyty lekarskiej. Odnośnie do pkt 1 § 68 rozporządzenia w komentarzu podano, że "dotyczy badanych z cechami zaburzonej osobowości bez objawów trwałego nieprzystosowania". Również i w tym wypadku nie zawarto motywów, które stanowiły podstawę postawionej diagnozy. Orzeczenie wydane przez organ pierwszoinstancyjny ogranicza się do wymienienia zdiagnozowanej u skarżącej jednostki chorobowej i zakwalifikowania jej do odpowiedniego paragrafu z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach oraz wskazania, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznanie powoduje czasową niezdolność do czynnej służby wojskowej. Nie spełnia ono zatem wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego, o których mowa powyżej. Skoro prawodawca nałożył na administracyjne organy orzekające obowiązek szczegółowego uzasadnienia decyzji, trudno poprzestać jedynie na tego rodzaju ogólnym stwierdzeniu, jak czyni to Komisja. Uzasadnienie orzeczenia winno wyjaśnić skarżącej m.in. jakie kryteria przesądziły, że rozpoznane u niej schorzenie zakwalifikowało ją do kategorii zdrowia "B". Winno spełniać funkcję informacyjną, umożliwiać polemikę z rozstrzygnięciem w odwołaniu. Oznacza to, że orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej nie może mieć charakteru niesprawdzalnej wyroczni, lecz stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. musi zawierać uzasadnienia faktyczne, tym bardziej, że kwestia dotyczy pośrednio konstytucyjnego prawa do pracy, zagwarantowanego w art. 65 ustawy zasadniczej. Organ odwoławczy, który zgodnie z zasadą dwuinstancyjności obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą w pierwszej instancji, utrzymując w mocy wadliwą decyzję, też dopuścił się naruszenia prawa. W związku z tym, na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Punkt II orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy.