IV SA/Wr 51/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 lipca 2009 r. sprawy ze skargi K. L. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 maja 2008 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 792/05 w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowo- administracyjnego, II. przyznać od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz pełnomocnika skarżącej adw. B. S. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym 22 % VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokiem z dnia 29 maja 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wr 792/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia Głównej Komisji Weryfikacyjnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] r. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne z dniem 24 lipca 2008 r. Pismem, złożonym osobiście w siedzibie Sądu w dniu 5 lutego 2009 r., K. L. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego powołanym wyżej prawomocnym wyrokiem z dnia 29 maja 2008 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w związku z zaistnieniem nowych okoliczności, tzn. nowelizacją ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Instytut Pamięci Narodowej nie posiada już uprawnień do wydawania zaświadczeń potwierdzających bycie ofiarą represji, a zatem ustąpiła wymagalność potwierdzenia stosowania represji przez IPN a w konsekwencji przyczyna, z powodu której odmówiono jej przyznania praw kombatanckich. Do skargi o wznowienie postępowania skarżąca dołączyła m.in. wyrok Sądu Rejonowego we Wrocławiu – Śródmieście z dnia 30 października 1991 r. (sygn. akt IV P 795/91), oddalający powództwo w sprawie wydania świadectwa pracy oraz wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lutego 1992 r., którym oddalono rewizję od wyroku z 30 października 1991 r. Zarządzeniem z dnia 25 lutego 2009 r. wezwano skarżącą do wskazania w terminie 7 dni ustawowej podstawy wznowienia postępowania i określenia daty, w której dowiedziała się o tej podstawie, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca podała, że żąda wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreśliła, że wraz z pismem z dnia 12 listopada 2008 r., skierowanym do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, dołączyła dwa wyroki sądów pracy, które stanowią potwierdzenie represji politycznych stosowanych wobec jej osoby, w konsekwencji domaga się wznowienia postępowania sądowo administracyjnego i uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 maja 2008 r. Do protokołu rozprawy z dnia 2 lipca 2009 r. skarżąca podała, że o wskazanych wyżej wyrokach sądów pracy (z dnia 30 października 1991 r. i z 3 lutego 1992 r.) dowiedziała się po zakończeniu postępowania w tych sprawach. W momencie uzyskania tych wyroków natychmiast przesłała je do Urzędu do Spraw Kombatantów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej skrócie: "p.p.s.a.") w przypadkach przewidzianych w ustawie można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art. 280 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca jako podstawę wznowienia postępowania wskazała art. 273 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W ocenie skarżącej okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania w świetle tego przepisu jest zmiana regulacji prawnej, w wyniku której doszło do pozbawienia Instytutu Pamięci Narodowej uprawnień do potwierdzania stosowania represji oraz dwa wyroki sądów pracy z dnia 30 października 1991 r. i z 3 lutego 1992 r., które świadczą o represji wobec jej osoby. Wyroki te wraz z pismem skarżącej z 12 listopada 2008 r. zostały dołączone przez nią do jej akt znajdujących się w Instytucie Pamięci Narodowej. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy należało w pierwszej kolejności rozważyć, czy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie i czy opierała się na ustawowej podstawie wznowienia. Przypomnieć przy tym należy, że postępowanie, którego wznowienia domagała się skarżąca zostało zakończone wyrokiem z dnia 29 maja 2008 r. który uprawomocnił się 24 lipca 2008 r. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w dniu 5 lutego 2009 r. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarga o wznowienie postępowania była spóźniona. Podkreślić bowiem trzeba, że skarżąca jako podstawę wznowienia postępowania powołała zmianę stanu prawnego oraz wyroki z 1991i 1992 r., a więc niewątpliwie znane jej przez cały czas trwania postępowania administracyjnego i sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem z dnia 29 maja 2008 r. (jak podała do protokołu rozprawy wyroki te były jej znane od momentu zakończenia postępowania w sprawach, w których zostały wydane). Dążąc przy tym do ustalenia daty, od której zaczął biec termin do wniesienia skargi trzeba pamiętać, że termin trzymiesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania nie może zacząć swojego biegu wcześniej jak od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, gdyż dopiero po tym zdarzeniu złożenie takiej skargi jest dopuszczalne (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OSK 443/08, LEX 466170). Najwcześniejszym zatem terminem do wniesienia skargi o wznowienie postępowania mógł być dzień następny po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc w tym przypadku dzień 25 lipca 2008 r. Od tej zatem daty należało liczyć trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w rozpoznawanej sprawie. Termin ten upłynął w dniu 27 października 2008 r. (poniedziałek). Powyższe prowadzi do wniosku, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona dopiero w dniu 5 lutego 2009 r. była spóźniona i z tej przyczyny podlegała odrzuceniu na podstawie powołanego na wstępie art. 280 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2009 r., I FSK 2078/08). Niezależnie od powyższego – zdaniem Sądu – skarga o wznowienie postępowania nie opierała się na ustawowej podstawie wznowienia. Przede wszystkim podkreślić należy, iż samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271 - 273 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu (por. postanowienie SN z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99; OSNAM 2001, nr 4, poz. 133). Jak już wyżej podkreślono skarżąca jako podstawę wznowienia wskazała art. 273 § 2 p.p.s.a, powołując się na dotyczące jej osoby wyroki z 1991i 1992 r. oraz zmianę stanu prawnego. Wskazać przy tym należy, że przedmiotowe wyroki niewątpliwie były znane skarżącej w toku postępowania sądowoadministracyjnego, którego wznowienia aktualnie się domaga i bez żadnych przeszkód mogły być one powołane przez nią w trakcie tego postępowania. Zauważyć przy tym należy, ze wyroki te znajdują się także w aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 792/05 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 29 maja 2008 r. Z art. 272 § 2 p.p.s.a. wynika natomiast, że podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były one jej znane. Instytucja wznowienia postępowania nie służy bowiem ponownemu rozpatrywaniu sprawy wskutek powołania takich okoliczności i środków dowodowych, które strona znała, ale z różnych przyczyn ich nie powołała (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 21 kwietnia 2009 r., II SA/Gd 127/09). Podkreślić także trzeba, że zmiana stanu prawnego nie jest "nową okolicznością", która mogłaby uzasadnić wznowienie postępowania. W art. 272 § 2 mówi się bowiem o okolicznościach faktycznych, a nie prawnych oraz o nowych środkach dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym dodatkowym warunkiem jest istnienie tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych przed zakończeniem sprawy i brak możliwości skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu z powodu braku wiedzy o nich. Skoro zatem bezspornie powołane przez skarżącą okoliczności były jej znane w toku poprzedniego postępowania sądowoadministracyjnego, a fakt wcześniejszej znajomości tych okoliczności przez skarżącą był oczywisty i niewymagający badania sprawy pod względem merytorycznym, a ponadto powołana przez skarżącą zmiana stanu prawnego także nie mogła stanowić podstawy wznowienia postępowania, to tym samym skarga podlegała odrzuceniu również z tego powodu, że nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.) Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I orzeczenia. W punkcie II orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).