IV SA/Wr 510/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nr [...]), utrzymało w mocy decyzję Kierownika Zespołu do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...]r. nr [...]odmawiającą udzielenia zasiłku celowego na zakup żywności, kopert i znaczków, papieru komputerowego do drukarki, proszku do prania, maszynki do golenia, mydła, skarpet, obuwia, pokrycia kosztów wysyłki listów poleconych, wyrobienia zdjęć, ubezpieczenia zdrowotnego, utrzymania skrzynki pocztowej oraz wyrównania różnicy między kryterium dochodowym a wysokością zasiłku dla bezrobotnych L F.. Kierownik Zespołu do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 2 ust 1, art. 4, art. 11, art. 39 w związku z art. 48 ust. 4, art. 106 ust 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U Nr 64 poz. 593 ze zm.) odmówi L. F. udzielenia zasiłku celowego. W uzasadnieniu podał, że nie jest w stanie stwierdzić, czy L. F. rzeczywiście jest osobą bezdomną, ponieważ odmawia on wskazania faktycznego miejsca pobytu, co uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Podany przez wnioskodawcę adres - Dworzec Główny PKP, peron [...] nie jest miejscem zamieszkania ani pobytu. W dniu [...]r. L. F. stracił status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych, bo odmówił przyjęcia oferty pracy. Ponadto odmówił przyjęcia pomocy w formie rzeczowej tj. abonamentu na ciepłe posiłki do stołówki A, skierowania po odzież do PCK lub PKPS, czy też zamieszkania w jednej z placówek pomocowych. Natomiast oczekuje pokrycia posiłków w wybranych przez siebie barach, czy też pokrycia kosztów związanych z nauką, poszukiwaniem zatrudnienia. Od powyższej decyzji odwołał się L. F. wskazując, że pomoc finansowa na żywność podważa sens istnienia biologicznego jednostki. Nie posiada środków finansowych na ubezpieczenie zdrowotne. MOPS zamiast podjął działania mające na celu wyjścia jego ze stanu wykluczenia społecznego zajmuje się pogłębianiem jego społecznej dysfunkcji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i w uzasadnieniu podało, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Organ I instancji nie był w stanie przeprowadzić wywiadu środowiskowego, bo L. F. jako miejsce swego zamieszkania wskazuje Dworzec Główny PKP, peron [...]. W jednym z pism twierdzi, że przebywa tam [...]godziny i [...] sekundę. Nie wiadomo więc, gdzie w gruncie rzeczy zamieszkuje. Organ pierwszej instancji nie wie nawet, czy rzeczywiście jest on osobą bezdomną. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...]r. odrzucił oferty zatrudnienia i stracił status osoby bezrobotnej. Według art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Kolegium uznało, że postawa L. F. w pełni uzasadnia odmowę udzielenia mu pomocy pieniężnej, ponieważ nie współdziałał on z organami pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. F. wskazał, że przepisy wyraźnie określają, kiedy przysługuje zasiłek celowy. Utrata zatrudnienia przez niego nastąpiła na skutek działań MOPS, które spowodowały rozstrój nerwowy. Odmowa przyjęcia propozycji zatrudnienia została spowodowana tym, że nie była to praca odpowiednia i swobodnie wybrana, wynagrodzenie nie zapewniało zaspokojenia, potrzeb egzystencjalnych oraz wiązało się ono z posiadaniem tytułu do lokalu mieszkalnego i zameldowania na pobyt stały we W.. MOPS od [...]r. uchyla się od podjęcia działań mających na celu wyjście klienta ze stanu wykluczenia społecznego. Naruszone zostało prawo do odpowiedniego mieszkania, jakim jest co najmniej lokal mieszkalny. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Organ nie był w stanie przeprowadzić wywiadu, bo L. F. jako miejsce swego zamieszkania wskazuje Dworzec Główny PKP, peron [...], gdzie jak pisze w skardze przebywa tam w ciągu doby [...] godziny i [...] minutę. Nie wiadomo więc, gdzie w gruncie rzeczy zamieszkuje. Organ pierwszej instancji nie wie nawet, czy jest rzeczywiście osobą bezdomną. Kolejną przyczyną, uzasadniającą odmowę przyznania zasiłku celowego było odrzucenie w dniu [...]r. oferty zatrudnienia i utrata statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skargę nie można uznać za zasadną. Istota rozstrzygnięcia opiera się na ocenie prawidłowości zbadania przesłanek udzielenia zasiłku celowego. W art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyjęto, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z treści powyższego przepisu wynika, iż pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielana pomoc winna być odpowiednia do sytuacji osób korzystających z tej pomocy, którzy mają obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z treści art. 4 ustawy wynika, że osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wobec tego organy administracji powinny dokonać ustaleń, czy osoba występująca o udzielenie pomocy podjęła w tym zakresie czynności. Skarżący odmówił przyjęcia propozycji zatrudnienia i zrezygnował z wcześniej wykonywanej pracy. Z pisma Powiatowego Urzędu Pracy we W. z dnia [...]r. wynika, że L. F. posiada wyuczony zawód mechanik maszyn i urządzeń przemysłowych i był zatrudniony od [...]r. do [...]r. w A Sp. z o.o. na stanowisku ślusarza, a od [...]r. zarejestrował się jako bezrobotny z prawem do zasiłku po [...] dniach od dnia rejestracji. A zatem osoba, która z własnej woli zrezygnowała z zatrudnienia, występując o zagwarantowanie pracy o wyższym wynagrodzeniu nie spełnia tym samym przesłanek do otrzymania pomocy. Uzyskanie pomocy na podstawie ustawy o pomocy społecznej wymaga spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków, które powinny być oceniane w kontekście zasad i celów pomocy społecznej. Przede wszystkim pomoc społeczna nie może stanowić stałego źródła utrzymania, zwłaszcza gdy dotyczy osób, które mają możliwości, aby podjąć pracę. Zgodnie z art. 39. ustawy "1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. 2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. 3. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. 4. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego". Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarte w powyższym przepisie prawa wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego. Kryteria natomiast uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba. Skarżący odrzucał bez uzasadnionej przyczyny przedstawiane mu przez organ pośrednictwa pracy oferty pracy – decyzja Starosty Powiatu z dnia [...]r. nr [...], tym samym pozostawał on bez pracy z własnego wyboru Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Organ pomocy społecznej nie był w stanie przeprowadzić wywiadu środowiskowego, bo skarżący jako miejsce swego zamieszkania wskazuje Dworzec Główny PKP, peron [...] gdzie przebywa tam w ciągu doby [...] godziny i [...] minutę. Nie wiadomo więc, gdzie on zamieszkuje i czy jest rzeczywiście osobą bezdomną. W myśl z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Z akt sprawy wynika, że skarżący odrzucił ofertę zatrudnienia, bo nie była to praca odpowiednia i swobodnie wybrana oraz nie satysfakcjonowało go wynagrodzenie. Sąd podzielił pogląd Kolegium Odwoławczego, że dla osób bezrobotnych cenna jest każda praca zgodna z ich kwalifikacjami, a wynagrodzenie nawet niezbyt wysokie jest wyższe od świadczeń z pomocy społecznej. L. F. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jego faktycznego zamieszkiwania, poprzez odmowę podania adresu do korespondencji, mimo posiadania i korzystania ze skrytki pocztowej. Należy mieć na uwadze, że osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność pokonania w ten sposób trudnych sytuacji życiowych stanowi podstawę pomocy instytucji państwa. Zakres pomocy uzależniony jest od posiadanych środków przez organ administracyjny jak i wnioskodawcy. Przepisy ustawy wyraźnie nakładają obowiązek współudziału osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Podstawą odmowy udzielenia zasiłku celowego jest negatywna ocena jego zachowania wyrażająca się brakiem osobistej aktywności we współdziałaniu z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swej sytuacji życiowej. Fakt pozostawania bez pracy i środków do życia, co podnosi skarżący, nie stanowi podstawy do przyznania mu prawa do zasiłku. Należy także stwierdzić, że organ pomocy społecznej nadal udziela skarżącemu wsparcia poprzez takie działania jak umożliwienie korzystania z porad doradcy zawodowego, dostępu do internetu w celu poszukiwania ofert pracy, udzielanie informacji o możliwości dokształcania oraz przyznanie abonamentu do jadłodajni na gorące posiłki. Sąd uznał, że organ I jak II instancji wydając zaskarżone decyzje dokonały wnikliwej i wszechstronnej oceny materiału, nie naruszając tym samym przepisów prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie.