IV SA/Wr 510/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków ( spr. ) Sędziowie: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant:: Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Prezydent W. decyzją z dnia 27 sierpnia 2009r. na podstawie art. 104 § 1 Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity -Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993), po rozpatrzeniu wniosku G. K. w przedmiocie wymeldowania A. G. wraz z synem K. U. z pobytu stałego w lokalu przy ul. G. nr [...] we W. - orzekł o wymeldowaniu A. G. wraz z synem K. U. z pobytu stałego w lokalu przy ul. G. nr [...] we W. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że G. K. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie córki A. i wnuka K. U. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, i w uzasadnieniu wniosku wskazała, że osoby te nie mieszkają w lokalu zameldowania. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, organ ustalił następujący stan faktyczny. G. K. wraz z mężem W. K. jest właścicielką trzypokojowego lokalu mieszkalnego położonego przy ul. G. nr [...] we W.. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że córka nie mieszka w lokalu od 1997r., a wnuk od 2003r. Mieszkają w Niemczech. Córka wyjechała za granicę do pracy, ale w Niemczech wyszła za mąż za Polaka mieszkającego tam na stałe i już tam została. Jej syn do niej dojechał. W 2004r. urodziła w Niemczech kolejne dziecko - drugiego syna. Do domu przyjeżdżała w odwiedziny średnio raz na rok na około dwa tygodnie. Ostatnio była w 2006r. Nie chce dopełnić obowiązku meldunkowego i wymeldować się wraz z synem K. G. K dodała, że z mężem jest w separacji od 10 lat. Mąż wnioskodawczyni sprzeciwia się jej żądaniu. Oświadczył, że nie jest zainteresowany wymeldowaniem córki i wnuka. Twierdzi, że żona jest skłócona z córką, stąd jej wniosek o wymeldowanie jej i wnuka. Przyznał, że córka od ok. 10 lat jest w Niemczech, gdzie wyszła za mąż, ale nie ma tam zameldowania I mieszka w wynajętym mieszkaniu. Do Polski przyjeżdża na urlop, także wnuk, co wakacje jest u nich w mieszkaniu. Przesłuchani w sprawie świadkowie, sąsiedzi, potwierdzili fakt niezamieszkiwania A. G. wraz z synem K. U. w przedmiotowym lokalu. Wiadomo im, że wyjechali do Niemiec. Około 1997r. wyjechała córka sąsiadki, a później pojechał do niej syn. A. G. wysłano do Niemiec, na adres wskazany przez wnioskodawczynię, zawiadomienie o wszczęciu postępowania wraz z formularzami dla niej i syna: "zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego" w celu dopełnienia obowiązku meldunkowego, a w przypadku niedopełnienia tego obowiązku wezwano ją do nadesłania wyjaśnień w sprawie. Zawiadomiona nie zareagowała jednak na kierowane do niej pismo i ani nie wymeldowała się wraz z synem z przedmiotowego lokalu, ani nie nadesłała żadnych wyjaśnień. Sama skontaktowała się telefonicznie z tut. organem i oświadczyła, że do 10 lipca 2009r. prześle wyjaśnienia. Nie zareagowała również na prawidłowo doręczone w Niemczech zawiadomienie o zakończeniu postępowania. Z tego wynika, że unika ona kontaktu z tut. organem i uchyla się od dopełnienia obowiązku meldunkowego. Nie brała więc udziału w postępowaniu z własnej winy. W tej sytuacji organ uznał, że opisany wyżej stan faktyczny odpowiada normie art.15 ust.2 ustawy, gdyż A. G. wraz z synem K. U. bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. To zaś oznacza, że organ właściwy w sprawach ewidencji ludności obowiązany jest orzec o wymeldowaniu A. G. wraz z synem K. U. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. G. nr [...] we W. Dodał, że nie ma tu żadnego znaczenia sprzeciw wniesiony przez męża wnioskodawczyni, albowiem i on sam potwierdza, że córka od ok. 10 lat przebywa w Niemczech, gdzie skoncentrowała swoje życie osobiste i rodzinne. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. G. Zwróciła się w nim o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wymeldowania jej i syna K. U. z mieszkania przy ul. G. nr [...] we W. Przyznała, że do Niemiec wyjechała w 1997r. na polecenie matki, w celach zarobkowych. Matka ją oszukała, za jej "plecami" stała się rodziną zastępczą dla syna odwołującej się, K. Próbowała też przejąć mieszkanie o które ubiegała się A. G. przed wyjazdem, a które ostatecznie nie zostało jej przydzielone. Wyjaśniła, że w Niemczech przebywa z synem tymczasowo, oboje posiadają obywatelstwo polskie, syn chce studiować w Polsce, ale nie otrzyma dowodu osobistego o ile nie będzie zameldowany na stałe w Polsce. Dodała, że wyszła za mąż za Polaka, obywatelstwa polskiego i nie ma stałego pobytu w Niemczech. Zakwestionowała również wiarygodność zeznań świadków przesłuchanych w niniejszej sprawie. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z2006r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 z póź. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania A. G. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji przedstawił dotychczasowy stan faktyczny i prawny, a następnie stwierdził, że po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stwierdza, że w związku z naruszeniem procedury administracyjnej przez organ I instancji zasadne jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w trybie art. 7, art. 10 i art. 34, oraz 79 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż organ I instancji w niniejszym postępowaniu naruszył zasadę prawdy obiektywnej wynikającą z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego. Tylko bowiem w takiej sytuacji możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków stron postępowania. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, czy to faktycznie A. G. telefonowała w dniu 02 lipca 2009r. do organu I instancji i czy odbierała korespondencję kierowaną do Niej do Niemiec. Organ I instancji naruszył art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ograniczenie stronie udziału w czynnościach postępowania dowodowego. A. G. nie była zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków. Prawdziwość złożonych przez świadków zeznań kwestionuje w odwołaniu od decyzji. Pomimo, że organ przesłał zawiadomienie o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a w aktach znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, nie ma pewności, że zostało ono dostarczone skarżącej. Przepisy postępowania administracyjnego nie regulują trybu doręczania korespondencji na adresy zagraniczne. Skoro skarżąca nie ustanowiła pełnomocnika, ani adresu dla doręczeń w kraju, organ prowadzący postępowanie - zgodnie z art. 34 § 1 k.p.a. - powinien był wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. ( wyrok NSA w Gdańsku z dnia 27.06.1997r. sygn. akt SA/Gd 2734/95 ). Tym samym została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ odwoławczy zaznaczył, że żaden przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie upoważnia organów administracji publicznej do korespondowania z osobami przebywającymi za granicą. Zgodnie z art. 39 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Na wniosek organu administracji osobom przebywającym za granicą pisma mogą być doręczane przez konsula, który stosuje odpowiednie przepisy prawa polskiego, gdy doręcza obywatelowi polskiemu pisma lub dokumenty. Doręczenie przez uprawniony organ daje organowi prowadzącemu postępowanie pewność, że osoba która odbiera pisma jest właściwą. Organ odwoławczy stwierdza, że w związku z naruszeniem procedury administracyjnej przez organ I instancji zasadne jest uzupełnienie przeprowadzonego postępowania w celu wyeliminowania uchybień, gdyż stanowią one kwalifikowaną wadę procesową tego postępowania, którą należy wyeliminować w trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy. Skargę na powyższą decyzję złożyła G. K. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i wymeldowanie z urzędu córki A. G. i wnuka K. U. Uzasadniając swoją skargę podniosła, że jej stosunki z córką są bardzo złe, zachowanie córki wobec niej jest niewłaściwe . Obawia się , że przy utrzymaniu nawet fikcyjnego zameldowania, córka może przyjechać do Polski i znęcać się nad nią fizycznie i psychicznie. Pokreśliła, że A. G. opuściła Polskę w 1997r., nie bierze udziału w głosowaniach. W Niemczech w 2002r. wyszła za mąż za R. G., który posiada obywatelstwo niemieckie, które automatycznie przechodzi na nią; na syna K. otrzymuje zasiłek rodzinny. Jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę stałą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swój wniosek podniósł, że w jego ocenie skarga jest bezzasadna. Zakwestionowana decyzja nie rozstrzyga bowiem meritum sprawy, lecz jej intencję było wyczerpujące i obiektywne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnego (Dz. U. Nr 153, poz. Poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle §2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie twierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy . Złożona przez wnioskodawczynię skarga nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów o charakterze materialnym lub procesowym. Jednakże Sąd mając na uwadze art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., który stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie wskazanym w art. 1 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych. Przedmiotem oceny sądu jest decyzja organu II instancji – Wojewody D. z dnia [...] o uchyleniu decyzji Prezydenta W. z dnia [...], orzekająca o wymeldowaniu A. G. i K. U. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. G. nr [...] we W. Podstawą uchylenia decyzji organ I instancji jak wynika z uzasadniania decyzji są względny proceduralne., uchybienie ich miało wg organu charakter istotny. W ocenie organu II instancji, organ I instancji z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 34 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwany dalej K.p.a. korespondował ze stroną postępowania zamieszkałą za granicą, a stan faktyczny sprawy nie daje podstaw do uznania, że zainteresowana A. G. istotnie odbiera korespondencję, co mogło spowodować uchybienie zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu. Stan faktyczny sprawy, istotny dla w niniejszego postępowania jest niesporny. A. G. mieszka w Niemczech, organ II instancji doręczał zainteresowanej - kontaktował się z nią za pośrednictwem korespondencji wysyłanej pocztą. Zgodzić się należy z organem II instancji, że przepisy K.p.a. nie zawierają uregulowań dotyczących doręczeń dla osób przebywających za granicą. Zasady doręczenia korespondencji określa art. 39 K.p.a. który stanowi, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Istotny dla rozstrzygnięcia powołanej kwestii jest art. 34 K.p.a. Mówi on w §1, że "Organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony". W niniejszej sprawie bezsporne jest, że A. G., a także K. U. nie mają przedstawicieli. W związku z powyższym należy rozważyć, czy zachodzi jedna z okoliczności uzasadniających wystąpienie do Sądu o ustanowienie przedstawiciela. Oczywiście nie występuje przesłanka niezdolności do czynności prawnych – natomiast rozważenia wymaga, czy fakt, że A. G. i K. U. mieszkają za granicą nie stanowi podstawy do uruchomienia instytucji z art. 34§1 K.p.a. W tym miejscu należy wskazać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 1997r. wydany w sprawie SA/Gd 2734/95, na który wskazuje organ w uzasadnieniu decyzji, w którym Sąd stwierdza, że wycofanie pełnomocnictwa radcy prawnemu i nie ustanowienie nowego pełnomocnika ani adresu do doręczeń w kraju, obliguje organ prowadzący postępowanie, zgodnie z art. 34§1 K.p.a., do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Sąd zatem przyjął interpretując art. 34 K.p.a., że pobyt za granicą nawet w sytuacji gdy adres strony jest znany, uzasadnia zastosowanie powyższego przepisu. Sąd orzekający przychyla się do wskazanej interpretacji art. 34 K.p.a.; w ocenie Sądu znajduje ona poparcie w treści omawianego przepisu. Wynika bowiem z niego, iż stan "nieobecności" rozumianej szeroko uzasadnia zapewnienie stronie możliwości obrony. Dodatkowo Sąd podnosi, że nie tylko w judykaturze, ale również w piśmiennictwie przyjęto pogląd, że przez nieobecność należy rozumieć nieobecność w kraju (E. Iserzon komentarz IV 1970, s. 113, W. Dawidowicz, postępowanie administracyjne s. 77, a także wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1984r., I SA 205/84). Powyższe daje zaś podstawę do uznania, że organ II instancji we wskazanym wyżej zakresie wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa, trafnie też uznał, że organ I instancji w toku postępowania naruszył art. 7, art. 10 i art. 79 K.p.a. Jednakże zauważyć należy na marginesie, że również organ II instancji, w toku postępowania naruszył prawo; art. 10 K.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że uczestnik K. U. ur. 17 września 1991r. w dacie wydania decyzji był już osoba pełnoletnią. Z akt administracyjnych nie wynika natomiast aby w jakikolwiek sposób był powiadomiony o toczącym się postępowaniu. Z akt sprawy administracyjnej nie wynika też, aby doręczono mu odpis decyzji lub w inny sposób "zaznaczono" fakt jego pełnoletniości. Wskazane uchybienia powinny być wyeliminowane w toku postępowania; skargę zaś po myśli art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wobec uchylenia przez organ II instancji decyzji organu I instancji należało oddalić.