IV SA/Wr 511/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. sprawy ze skargi G. Cz. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., działając na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), wydała w dniu [...] orzeczenie Nr [...] w sprawie zdolności G.Cz. do czynnej służby wojskowej, w którym orzekła, że jest on czasowo niezdolny do pełnienia tej służby przez okres 6 miesięcy - kategoria B. Po przeprowadzonym u wyżej wymienionego badaniu lekarskim Komisja w rozpoznaniu wymieniła nadżerkowe zapalenie błony śluzowej żołądka, wymagające leczenia specjalistycznego (§ 43 bez punktu z Załącznika Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach). W uzasadnieniu orzeczenia Komisja wskazała, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznanie powoduje czasową niezdolność do czynnej służby wojskowej. Niezgadzając się z tym rozstrzygnięciem G. Cz. odwołał się. W odwołaniu zarzucił, że orzeczenie zostało wydane z naruszeniem art.art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa. Jednocześnie, wniósł o uchylenie przez Komisję odwoławczą kwestionowanego orzeczenia i uznanie go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej i przyznanie kategorii D, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jak podkreślił G.Cz. w odwołaniu, dokonane przez Komisję rozpoznanie opiera się wyłącznie na wyniku badania gastroskopowego, przeprowadzonego w dniu 28 kwietnia 2008 r. Zdaniem odwołującego się, podejmując orzeczenie, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska pominęła przedłożone przez niego wyniki wcześniejszych badań gastroskopowych z dnia 3 września 2007 r. i 10 marca 2008 r., w rezultacie których stwierdzono u niego oprócz choroby nadżerkowej również chorobę wrzodową i reflux. Według strony, faktem powszechnie znanym jest, że schorzenia te mają charakter przewlekły i charakteryzują się sezonowymi nawrotami. W związku z powyższym, całkowicie niezrozumiałym jest dlaczego Komisja dokonując rozpoznania pominęła przedstawione dowody, wskazujące na występowanie u niego cyklicznych ich nawrotów. Okoliczność ta nie została w żaden sposób wyjaśniona w treści wydanego orzeczenia. G. Cz. podniósł, że w przypadku, gdyby Komisja powzięła wątpliwości co do przedłożonych przez niego dokumentów, to miała prawo, a nawet obowiązek przeprowadzić postępowanie, które by te wątpliwości rozstrzygnęło. Z treści orzeczenia jednak nie wynika, aby Komisja podjęła jakiekolwiek dalsze postępowanie w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Nie otrzymał on również żadnego wezwania w tym zakresie. Ponadto odwołujący się zarzucił, że podczas przeprowadzanego wywiadu członek Komisji odmówił skierowania go na badanie ortopedyczne. Mając na uwadze, że w międzyczasie rozpoznano u niego schorzenie tkanki chrzęstnej w stawie kolanowym prawej nogi wymagające rehabilitacji, przedłożył dowód na tę okoliczność w postaci skierowania na fizykoterapię z dnia 30 maja 2008 r. wraz z rozpoznaniem. Reasumując odwołujący się stwierdził, że kwestionowane orzeczenie, prócz rozpoznania, budzi wątpliwości również w zakresie dotyczącym uzasadnienia o zakwalifikowaniu strony do kategorii B, gdyż do tej kategorii należy kwalifikować osoby czasowo niezdolne do czynnej służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do dwudziestu czterech miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Jeśli zatem Komisja uznała odwołującego się za czasowo niezdolnego do tej służby ze względu na schorzenie, które w jej ocenie wymaga specjalistycznego leczenia, to należałoby wskazać również na okoliczności, które w jej ocenie rokują wyzdrowienie oraz odzyskanie zdolności do czynnej służby wojskowej. Uzasadnienie takie powinno być w orzeczeniu przedstawione w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, w tym również faktu, iż leczenie specjalistyczne stwierdzonego przez Komisję schorzenia było już wcześniej u strony prowadzone i pomimo tego występują cykliczne nawroty. Po rozpatrzeniu odwołania, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała w dniu [...] orzeczenie Nr [...], którym z powołaniem się na przepis art.art. 127 § 1, 138 kpa, w związku z § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podała, że po rozpoznaniu odwołania i dokonaniu analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w sprawie, nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia kwestionowanego orzeczenia. Komisja stwierdziła, że w trakcie prowadzonego postępowania orzeczniczego Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., w związku z załączoną przez stronę dokumentacją z przebiegu dotychczasowego leczenia, przeprowadziła ocenę gastroskopową górnego odcinka pokarmowego celem określenia obecnego rodzaju i stopnia nasilenia zaburzeń ze strony tego odcinka, pod kątem oceny zdolności do czynnej służby wojskowej. Z przedstawionych przez odwołującego się dokumentów oraz wyniku przeprowadzonego dla potrzeb orzeczniczych w Poradni Endoskopowej 4 Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SP ZOZ we W. w dniu 28 kwietnia 2008 r. badania endoskopowego wynika, że stwierdzone u G.Cz. nadżerkowe zapalenie błony śluzowej żołądka mieści się w zakresie pojęciowym § 43 pkt 4 (w zast.) z Zał. Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, co uzasadnia kwalifikację orzekanego do kategorii B - czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej. W ocenie Komisji odwoławczej Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., w trakcie czynności orzeczniczych, nie dopuściła się stawianych w odwołaniu zaniedbań dotyczących naruszenia art.art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 kpa. Z dokumentacji orzeczniczej wynika, że dokonała analizy załączonej przez odwołującego się dokumentacji medycznej oraz przeprowadziła kierunkowe badanie specjalistyczne uznając, iż aktualnie wymaga on kontynuowania procesu diagnostyczno-leczniczego, co uzasadnia kwalifikację orzeczniczą do kategorii B, ponieważ schorzenie rokuje na remisję i odzyskanie zdolności do czynnej służby wojskowej. W tej sytuacji Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. uznała, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami zawartymi w rozporządzeniu MON w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, kwalifikacja orzecznicza w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej odwołującego się uwzględnia aktualny, faktyczny stan jego zdrowia i jest zgodna z prawem. Komisja nie stwierdziła możliwości zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej odwołującego się, gdyż jego aktualna sytuacja zdrowotna wymaga dłuższego czasu, koniecznego dla ostatecznego ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. G. Cz. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. Nadto podniósł, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w ogóle nie ustosunkowała się do dowodu stanowiącego załącznik nr 4 do odwołania, świadczącego o tym, że rozpoznano u niego chondropatię czyli schorzenie polegające na zwyrodnieniu chrząstki stawowej w obrębie stawu kolanowego prawej nogi. Schorzenie to zaś, bez wątpienia, mieści się w zakresie określonym w § 77 załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, który obejmuje również przypadki schorzeń kwalifikujących do przyznania kategorii D lub E zdolności. Skarżący stwierdził, iż w zaskarżonym orzeczeniu brak jest przede wszystkim wskazania dlaczego organ decyzyjny oparł się wyłącznie na jednym dowodzie, tj. wyniku badania z dnia 18 kwietnia 2008 r. oraz dlaczego odmówił mocy dowodowej dowodom przedłożonym przez niego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanych orzeczeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też, do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., sygn. akt l SA 2114/97, LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Gd 1655/95, OSP z 1997 r. Nr 7 - 8, poz. 135 i inne). Tym samym, w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 kpa). Decyzja powinna zawierać m. in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 kpa). Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielenia informacji) oraz art.11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie jest integralną częścią orzeczenia, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów jego podjęcia. Tymczasem, orzeczenie wydane przez organ pierwszoinstancyjny ogranicza się do wymienienia zdiagnozowanej u skarżącego jednostki chorobowej i zakwalifikowania jej do odpowiedniego paragrafu z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia oraz wskazania, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznanie powoduje czasową niezdolność do czynnej służby wojskowej. Nie spełnia ono zatem wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego, o których mowa powyżej. Skoro prawodawca nałożył na administracyjne organy orzekające obowiązek szczegółowego uzasadnienia decyzji, trudno poprzestać jedynie na tego rodzaju ogólnym stwierdzeniu, jak czyni to Komisja. Uzasadnienie orzeczenia winno wyjaśnić skarżącemu m.in. jakie kryteria przesądziły, że rozpoznane u niego schorzenie zakwalifikowało go do kategorii zdrowia "B". Winno spełniać funkcję informacyjną, umożliwiać mu polemikę z rozstrzygnięciem w odwołaniu. Tym bardziej, że skarżący oczekiwał uznania go niezdolnym do pełnienia czynnej służby wojskowej. W niniejszej sprawie, zgodnie z rozpoznaniem dokonanym przez organy orzekające, skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pełnienia czynnej służby wojskowej na okres 6 miesięcy - kategoria B. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza: nadżerkowe zapalenie błony śluzowej żołądka wymagające leczenia (§ 43 bez punktu z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawy) uszczegóławiając, iż zdiagnozowane schorzenie mieści się w § 43 pkt 4 (w zast.) tego rozporządzenia. Po analizie akt sprawy Sąd stwierdził, że dokonując kwalifikacji orzeczniczej organy decyzyjne przeprowadziły badania i wzięły pod uwagę przedłożone przez skarżącego wyniki badań, jednakże tylko w zakresie schorzenia układu pokarmowego. Tymczasem Sąd dostrzegł, że na etapie odwoławczym skarżący przedstawił również skierowanie na fizykoterapię okolic kolana prawego z dnia 30 maja 2008 r., wystawione przez specjalistę ortopedę traumatologa lek.med. K.K., do którego Komisja odwoławcza rozpatrując sprawę się nie odniosła. Zresztą o samej kwestii związanej ze schorzeniem kolana prawego, skarżący obszernie wypowiedział się w odwołaniu. Mimo tego, organ decyzyjny w żaden sposób nie ustosunkował się do podnoszonego problemu, gdy tymczasem powinien był należycie ocenić zgłoszone schorzenie, żądając w razie potrzeby wyjaśnienia, udokumentowania przez skarżącego tego stanu i przebiegu leczenia. Organ II instancji uchybił zatem wskazanym na wstępie przepisom procedury administracyjnej. A przecież, w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., sygn. akt III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r., sygn. akt III SA 7225/98, niepubl.). W przeciwnym bowiem wypadku orzeczenia nie poddają się kontroli i co warte podkreślenia nie co do istoty rozpoznania, ale jego przesłanek. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przywołanych na wstępie zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Punkt II orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy.