IV SA/Wr 513/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 19 czerwca 2023 r. nr SKO/RŚ-423/284/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi E. C. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 19 czerwca 2023 r. (nr SKO/RŚ-423/284/2023), wydana na skutek odwołania strony od decyzji pierwszoinstancyjnej i utrzymująca w mocy - objętą odwołaniem - decyzję Wójta Gminy Głogów (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 21 kwietnia 2023 r. o odmowie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, wnioskiem z dnia 23 lutego 2023 r. strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem B. C. W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że mąż strony (lat 69) od wielu lat choruje na stwardnienie rozsiane (rzut stwardnienia rozsianego w 2020 r.). Nadto, w listopadzie 2017 r. rozpoznano u niego nowotwór gruczołu krokowego. Pozostaje pod stałą opieką lekarza onkologa. Od 2021 r. diagnozowany kardiologicznie z powodu choroby niedokrwiennej serca. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 kwietnia 2023 r. pracownik socjalny ustalił, że małżonkowie są w wieku poprodukcyjnym. Mieszkają z dorosłym synem, który jest osobą aktywną zawodowo i pracuje w systemie jednozmianowym. Mąż strony od czasu do czasu potrzebuje pomocy przy wstawaniu z łóżka, w zależności od stanu zdrowia. Samodzielnie korzysta z toalety oraz samodzielnie spożywa posiłki. Samodzielnie wykonuje nadto takie czynności jak – mycie zębów, toaleta twarzy i okolic, pielęgnacja włosów, higiena okolic intymnych. Wymaga pomocy przy kąpieli i przy obcinaniu paznokci. Nie korzysta z pieluchomajtek, czy smarowania kremami przeciw odparzeniom. Nie wymaga przewracania w łóżku na bok. Leki zażywa samodzielnie, lecz wymaga przypomnienia. Ze względu na stan zdrowia nie wychodzi na dłuższe spacery, natomiast na kijach nordic walking do 50 metrów. Może do 2 godzin samodzielnie pozostać w domu. Sprawując opiekę nad mężem wnioskodawczyni wykonuje czynności typu – przygotowanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, rejestrowanie do lekarza i zawożenie na wizyty lekarskie, załatwianie spraw urzędowych. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że mąż strony nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki. Nie kwestionując konieczności udzielania mu pomocy w codziennym funkcjonowaniu organ stwierdził, że podstawowe czynności życiowe, na chwilę obecną, wnioskodawca wykonuje samodzielnie. Z tą argumentacją, organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 21 kwietnia 2023 r. orzekł o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej: u.ś.r.). Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. Powołaną na wstępie decyzją z dnia 19 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, organ drugiej instancji) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji SKO zgodziło się z organem pierwszej instancji, iż mimo posiadania przez męża strony orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, opisany przez nią zakres czynności opiekuńczych, mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego, nie oznacza, że strona nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zarobkowania, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ drugiej instancji zaakcentował, że nie kwestionuje osobistego zaangażowania strony w opiekę nad mężem, niemniej, nie jest to opieka, której zakres wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową strony. W rozwinięciu tej argumentacji organ drugiej instancji zwrócił uwagę na to, że mąż strony nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie lub przy pomocy kijów nordic walking (odnotował, że w epikryzie karty informacyjnej leczenia szpitalnego jaką przedłożyła strona zaznaczono: "chodzący przy niewielkiej asekuracji"). Samodzielnie korzysta z WC i wykonuje toaletę, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie zażywa leki. Czynności jakie strona wykonuje w ramach opieki nad mężem, tj. od czasu do czasu (w zależności od stanu zdrowia podopiecznego) pomaga mężowi wstawać z łóżka, pomaga przy obcięciu paznokci, przygotowuje i podaje posiłki, robi zakupy, sprząta, prasuje załatwia sprawy urzędowe, nie spełnia normy z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Końcowo organ zwrócił uwagę, na to, że mąż wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 10 grudnia 2019 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 25 października 2019 r. Tymczasem, na podstawie informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne z ZUS ustalono, że strona (lat 64) decyzją ZUS-u z dnia 21 stycznia 2019 r. uzyskała prawo do emerytury w związku z osiągnięciem weku emerytalnego. Z akt sprawy jednocześnie nie wynika, aby po uzyskaniu prawa do emerytury strona podejmowała pracę zarobkową, tym bardziej, że jej mąż w tym czasie nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W nawiązaniu do powyższego Kolegium zwróciło uwagę, że związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez opiekuna a sprawowaną przez niego opieką jest rozumiany w ten sposób, że konieczność i zakres opieki ma stanowić główny i jedyny powód niepodejmowania zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne, które ze swojego założenia ma zastąpić dochód ze stosunku pracy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błedną wykładnię tego przepisu oraz naruszenie art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 75 § poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych o braku związku pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad schorowanym mężem. W treści skargi podniesiono, że mąż strony nie jest w stanie sam przygotować sobie ciepłego posiłku ani napoju. W tym zakresie uzależniony jest od obecności w domu jego żony, która podaje mężowi posiłki i napoje. Zwrócono uwagę, że przemieszcza się o przy użyciu kijów nordic walking na maksymalną odległość 50 merów, wobec czego zmuszony jest cały czas pozostawać w domu. Zaakcentowano, że stan zdrowia męża pozbawił go samodzielności i swobody oraz uzależnił od pomocy innych, przede wszystkim od żony. Wskazano również na ryzyko potknięć z powodu zawrotów głowy i zachwiania równowagi. Z tych powodów wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W sprawie, wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 10 grudnia 2019 r., wydanym na czas określony, tj. do dnia 31 grudnia 2023 r. Z powyższego wynika, że wnioskodawczyni należy do kręgu osób uprawnionych do wystąpienia z rzeczonym świadczeniem, jej podopieczny zaś legitymuje się wymaganym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Co ważne, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny. Warto w tym miejscu dostrzec, celem regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki i to w zakresie pozwalającym stwierdzić wystąpienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez opiekuna opieką a rezygnacją czy też niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia. Wobec tego, jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega zatem ocenie w każdej indywidualnej sprawie, a rzeczą organów administracji publicznej jest ocena, czy w danych okolicznościach faktycznych spełniona jest przesłanka opieki stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy przy jednoczesnym spełnieniu przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia. W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy należy na wstępie podzielić wyrażoną w zaskarżonej decyzji konstatację organu wskazującą na brak podstaw do uwzględnienia wniosku strony w powołaniu na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad schorowanym małżonkiem. Trafnie w tym kontekście wskazuje organ na to, że w sprawie, przesłanka rezygnacji opiekuna z zatrudnienia wystąpiła jeszcze przed wydaniem w stosunku do męża orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Strona zaprzestała bowiem aktywności zawodowej w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych w styczniu 2019 r., natomiast jej małżonek uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w dniu 10 grudnia 2019 r., przy czym, zgodnie treścią tego orzeczenia, sam ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na od dnia 25 października 2019 r. Trafnie w tym kontekście podnosi organ drugiej instancji, że z akt sprawy nie wynika aby po nabyciu uprawnień emerytalnych strona kontynuowała zatrudnienie. Zgodzić się także trzeba z organem drugiej instancji co do niewystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką. Nawet zakładając, że po przejściu na emeryturę strona chciała podjąć zatrudnienie (co w sprawie nie zostało wykazane), zaś przeszkodę w jego podjęciu stanowił pogarszający się stan zdrowia męża (co może potwierdzać orzeczenie z dnia 10 grudnia 2019 r., zaliczające go do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności) to zgadza się Sąd z konstatacją organu drugiej instancji, że stopień sprawności podopiecznego strony, oraz zakres niezbędnych czynności opiekuńczych nie dawały – na dzień wydawania zaskarżonej decyzji – podstaw do przyjęcia, że zakres czynności opiekuńczych poprzez swoją intensywność wyłącza możliwość podjęcia aktywności zawodowej przez stronę. Nie kwestionując zaangażowania strony w czynności opiekuńcze przy mężu, jak również dostrzegając to, że mąż strony od wielu lat choruje na stwardnienie rozsiane a w listopadzie 2017 r. zdiagnozowano u niego nowotwór gruczołu krokowego, wymaga jednoczesnego zauważenia, że podopieczny strony na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie wymaga pampersowania, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie korzysta z toalety. Samodzielnie wykonuje nadto takie czynności jak – mycie zębów, toaleta twarzy i okolic, pielęgnacja włosów, higiena okolic intymnych. Wymaga pomocy przy kąpieli i przy obcinaniu paznokci. Nie korzysta z pieluchomajtek, czy smarowania kremami przeciw odparzeniom. Nie wymaga przewracania w łóżku na bok. Jedynie w przypadku pogorszenia samopoczucia wymaga pomocy przy wstawaniu z łóżka. Czynności opiekuńcze strony zasadniczo sprowadzają się do takich czynności jak - przygotowanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, rejestrowanie do lekarza i zawożenie na wizyty lekarskie, załatwianie spraw urzędowych. Strona dba również o dobrostan męża wyprowadzając go na krótkie spacery (do 50 metrów, przy pomocy kijów nordic walking). Opieka ze strony wnioskodawczyni, mająca na celu zapewnienie małżonkowi niezbędnych potrzeb życiowych, jakkolwiek niezbędna, to jednak nie wskazuje na istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a czynnościami opiekuńczymi. Za poglądem Naczelnego sadu administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 16 maja 2024 r., sygn.. akt I OSK 1004/23 należy wskazać, że o ile konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest jednak ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie prowadzenie aktywności w jednej z form wskazanych w art. 3 pkt 22 us.r. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Podnieść w tym miejscu trzeba, że warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z zakresem czynności rzeczywiście świadczonych przez opiekuna na rzecz osoby niepełnosprawnej, który to zakres musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 660/22). Wymaga przy tej okazji dodania, że w myśl art. 3 pkt 22 u.ś.r, przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy nie tylko na podstawie stosunku pracy, ale i świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, czy umowy o dzieło. Dodać w tym miejscu także trzeba, że niesporną okolicznością, przyznaną przez samego podopiecznego jest to, że zostaje on sam w domu do dwóch godzin. Strona ma zatem możliwość zarobkowania w ograniczonym przedziale czasowym, tym bardziej że może ubiegać się o możliwość przyznania mężowi usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust 2 u.ś.r. Jakkolwiek usługi opiekuńcze przyznawane są zasadniczo osobom samotnym, to art. 50 ust. 2 u.ś.r. stanowi, że usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Podsumowując, Sąd nie stwierdził w sprawie naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. na skutek przyjęcia przez organy orzekające w sprawie, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a opieką nad mężem. Opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji/niepodejmowania zatrudnienia. Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby. Nie stwierdzając przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. brak było podstaw do pouczenia strony o możliwości rozstrzygnięcia kolizji pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego a pobieraniem świadczenia emerytalnego. W kontekście znajdującego się w aktach sprawy wniosku strony, skierowanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy a dotyczącego zawieszenie prawa do emerytury z uwagi na starania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego podnieść trzeba, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r. nie stanowił podstawy odmownego rozpoznania wniosku strony o świadczenie pielęgnacyjne. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd jako pozbawiony podstaw ocenił nie tylko zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale również, zrzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 75 § poprzez wydanie decyzji na podstawie "błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych [...]". Ustalając stan faktyczny w sprawie organ drugiej instancji wykorzystał informacje uzyskane w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, opisane przez stronę, a nadto również, informacje o rodzaju czynności opiekuńczych podane przez podopiecznego. Ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji nie pozostają w sprzeczności z zakresem czynności opiekuńczych podanych przez stronę na piśmie przy okazji składania wniosku o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego. Z opisu czynności przedstawionych przez stronę na etapie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wynika w szczególności, że mąż nie wymaga prowadzenia do toalety, sam przewraca się na boki, korzysta z laptopa. Strona czasami pomaga mężowi w ubraniu się, smaruje męża maściami przeciwbólowymi (rano i wieczorem), pomaga przy ćwiczeniach rąk i nóg, przygotowuje posiłki, robi zakupy (codziennie), sprząta, gotuje , wykonuje prace ogrodnicze, zimą odśnieża dom. Z przedstawionego przez stronę opisu zaangażowania czasowego w czynności opiekuńcze wynika, że w godz. 7.00-9.00 strona przygotowuje mężowi ubrania, pomaga w ubraniu się, przygotowuje śniadanie, leki i napoje. Pomiędzy godziną 9.00 a 11.00 smaruje męża maściami przeciwbólowymi, podaje mężowi śniadanie, leki i napoje oraz pomaga w ćwiczeniach rąk i nóg. Pomiędzy godzina 11.00 a 13.00 robi zakupy, przygotowuje obiad, mierzy ciśnienie, przygotowuje napoje, włącza telewizor lub laptopa, przygotowuje leki. W godzinach pomiędzy 13.00 a 15.00 podaje obiad i leki, wybudza męża z drzemki, podje napoje, wychodzi z mężem na spacer. Pomiędzy godziną 15.00 a 17.00 przygotowuje i podaje mężowi napój i podwieczorek, pierze sprząta, prasuje. W przedziale czasowym pomiędzy godziną 17.00 a 19.00 strona czyni przygotowania do higieny wieczornej męża przygotowuje mu ubrania, przygotowuje kolację, a nadto, wietrzy pokój i ścieli łóżko. W godzinach od 19.00 do 21.00 wnioskodawczyni pomaga mężowi w kąpieli, czasami pomaga w ubieraniu się, smaruje męża maściami przeciwbólowymi, wykonuje masaż, podaje kolację. Zgodnie z przedstawionym przez stronę opisem, pomiędzy godziną 21.00 a 23.00 pomaga ona mężowi w ułożeniu do snu i wyłącza telewizor. Jakkolwiek przedstawiony przez stronę opis czynności opiekuńczych wypełnia jej aktywność w ciągu dnia, to jednak nie można nie dostrzec, że charakter tych czynności i ich zakres nie jest na tyle absorbujący, by uniemożliwiał stronie jakąkolwiek możliwość zarobkowania. Czego nie można nie dostrzec, i o czym była już mowa, większość z opisanych czynności stanowią istotę prowadzenia większości gospodarstw domowych. Z kolei takie czynności jak podawanie stronie posiłków mogą być wykonywane przez stronę w czasie wolnym od aktywności zawodowej. Także pomoc w ćwiczeniach rehabilitacyjnych może być wykonywana przez stronę w czasie wolnym od zajęć zawodowych. Przy odpowiedniej organizacji czasu, strona mogłaby podjąć zarobkowanie bez uszczerbku także dla porannej higieny męża. W nawiązaniu do argumentacji podniesionej w skardze wymaga odnotowania, że Sąd oczywiście zdaje sobie sprawę z tego, z jakimi dysfunkcjami wiąże się jednostka choroba w postaci stwardnienia rozsianego. Niemniej niezbędnym jest w tym miejscu zwrócenie uwagi, że ograniczenia osoby dotkniętej tą choroby oceniana musi być ad casum. Ani organy orzekające w sprawie, ani tym bardziej Sąd nie podważają tego, że mąż wnioskodawczyni wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, niemniej, jego aktualny stan zdrowia (samodzielności), nie uzasadnia przyjęcia, że opieka wnioskodawczyni ma charakter opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Mąż wnioskodawczyni w ograniczonym wprawdzie zakresie, ale jednak, wykazuje pewną samodzielność. Okoliczność , że nie jest w stanie prowadzić samochodu, ani też jest wstanie wychodzić na spacery powyżej 50 metrów, oraz że dodatkowo na spacery wychodzi pod opieką strony i porusza się za pomocą kijów nordic walking nie może stanowić argumentu dla przyjęcia, że z tego powodu strona nie może podjąć zatrudnienia. Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że mąż strony porusza się samodzielnie w obrębie mieszkania wspierając się kijami nordic walking, a także asekuracyjnie, opierając o meble. Samodzielnie dochodzi do toalety. Pomocy wymaga zasadniczo przy sporządzaniu posiłków, kąpieli, ćwiczeniach rehabilitacyjnych, wyjściach na spacery i wizytach lekarskich. "Od czasu do czasu" jednie wymaga pomocy we wstaniu z łóżka (według oświadczenie męża strony). Przy tego rodzaju ograniczeniach jest w stanie i zostaje sam w domu. Nie ma zatem przeszkód, by strona w ograniczonym zakresie czasowym podjęła zatrudnienie, choćby w godzinach popołudniowych, tj. po powrocie z pracy dorosłego syna (pracującego jednozmianowo), z którymi małżonkowie wspólnie zamieszkują. Uzupełniająco należy dodać, że jak wynika z akt sprawy, mąż strony choruje na stwardnienie rozsiane od wielu lat. Ostatni rzut choroby miał miejsce w roku 2020 r. Na marginesie trzeba odnotować, że w przypadku zaostrzenia się ograniczeń związanych ze stwardnieniem rozsianym, strona nie jest ograniczona w możliwości ponownego zawnioskowania o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r poz. 1634) skargę w sprawie w całości oddalił.