IV SA/Wr 514/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi M.S. na akt Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie odstąpienia od realizacji wniosku o przydział lokalu mieszkalnego postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Zastępca Dyrektora Wydziału [...] Urzędu Miejskiego W. (dalej: organ) poinformowała M.S. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) o odstąpieniu od realizacji jego wniosku w zakresie wskazania lokalu objętego najmem socjalnym i tym samym o zakończeniu postępowania w tej sprawie. W treści pisma wskazano, że wnioskodawcy złożono łącznie siedem propozycji najmu lokalu socjalnego, jednak żadna nie została przez niego zaakceptowana. Organ wyjaśnił dalej ,że zgodnie z przepisami uchwały nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasoby Gminy W. (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2020r., poz. [...]) oraz zarządzenia nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2021r. w sprawie procedury realizacji wniosków o zawarcie umowy najmu w odniesieniu do lokali stanowiących mieszkaniowy zasób Gminy, realizacja listy polega na złożeniu wnioskodawcy trzech propozycji lokali. Natomiast w szczególnie uzasadnionych przypadkach podyktowanych zasadami współżycia społecznego Wydział może złożyć wnioskodawcy dodatkową propozycję lokalu. Powyższe pismo strona odebrała w dniu 12 kwietnia 2021 r. Pismem z dnia 15 kwietnia 2021 r. (data wpływu do organu 19 kwietnia 2021 r.), strona zwróciła się do organu o ponowne przeanalizowanie dokumentacji związanej z przydziałem lokalu socjalnego, przedstawiając powody, dla których nie zdecydowała się na przyjęcie proponowanych lokali. W odpowiedzi na powyższe pismo, organ pismem z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] poinformował, że nie może spełnić prośby strony oraz, że w trakcie trwania postępowania wnioskodawca był wielokrotnie informowany o procedurze i trybie postępowania w sprawach lokali objętych najmem socjalnym. Dodatkowo organ poinformował, że strona może złożyć kolejny wniosek o lokal. Pismo to strona odebrała w dniu 21 maja 2021 r. W dniu 2 czerwca 2021 r, skarżący wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na "akt administracyjny pismo zastępcy dyrektora wydziału [...]" , domagając się uchylenia zaskarżonego aktu oraz zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga oparta została na zarzucie błędnego zastosowania przepisów prawa miejscowego , dotyczących przedstawienia trzech propozycji lokalowych, podczas gdy lokale te były nie do przyjęcia ze względu na brak łazienki, panującą epidemię oraz niepełnosprawność skarżącego. Skarżący wywodził, że pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. organ, odmawiając mu udzielenia pomocy mieszkaniowej, nie pouczył go o środkach zaskarżenia wydanego aktu, czym naruszył wynikającą z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020, poz. 256, dalej: k.p.a.) zasadę informowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i z tej przyczyny nie przyjął proponowanych mu lokali. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W ocenie organu, zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008r. sygn. akt. I OPS 4/08, kontroli sądu administracyjnego podlega jedynie akt o zakwalifikowaniu bądź odmowie zakwalifikowania wnioskodawcy na listę osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Tymczasem w ocenie organu skarżący skarży czynność z zakresu czynności materialno-technicznych służącą bezpośredniej realizacji zadania. Niezależnie od powyższego, organ wskazał, że skarżącemu przedstawiono w sumie siedem propozycji lokali (w tym cztery posiadały łazienkę), jednak żaden nie został zaakceptowany. Dodatkowo organ przytoczył etapy postępowania z wnioskiem skarżącego, pisma w sprawie, złożone propozycje lokali wraz z ich lokalizacją i wyposażeniem. Organ podkreślił, że Gmina mogła dostosować lokal do potrzeb wnioskodawcy, jednak określenie tych potrzeb i znalezienie odpowiedniego lokalu nie jest równoznaczne ze spełnieniem oczekiwań wnioskodawcy. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 lipca 2021r. skarżący został wezwany w terminie 7 dni do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie lub nadesłanie podpisanego odpisu, oraz wskazania numeru i daty zaskarżonego aktu. W wyznaczonym terminie skarżący przesłał na pośrednictwem poczty polskiej, podpisany odpis skargi. W jej nagłówku skarżący dopisał numer zaskarżonego pisma – [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 - 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: - decyzje administracyjne; - postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; - postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; - inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm. dalej: o.p.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508 z późn. zm), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; - pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; - akty prawa miejscowego organów samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; - akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w punkcie 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; - akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI o.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W kontekście przywołanych przepisów należy uznać, wbrew ocenie organu, że skarga złożona w niniejszej sprawie dotyczy materii podlegającej kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 grudnia 2020r. sygn. akt. III SA/Kr 1110/20), pismo w przedmiocie odmowy udzielenia konkretnemu wnioskodawcy pomocy mieszkaniowej to akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Rację ma organ, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt. I OPS 4/08, tylko zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu (ewentualnie też skreślenie z tej listy) jest aktem należącym do kategorii aktów z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i jedynie ta materia podlega ocenie legalności. Sąd zwraca jednak uwagę, że pismo skierowane do wnioskodawcy w dniu [...] kwietnia 2021 r. zamyka możliwość realizacji jego wniosku, natomiast przyjęcie odmiennego poglądu pozbawiłoby stronę ochrony prawnej. Skreślenie takiej osoby z listy osób oczekujących powoduje, że nie będzie ona brana pod uwagę w toku proponowania wynajęcia poszczególnych lokali. Zatem Sąd uznał, że skarżony akt stanowi przejaw władczej woli organu, obejmującej negatywne rozpatrzenie wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Skarżone pismo wykazuje cechy aktu indywidualnego, dotyczy uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisu prawa oraz kreuje jego sytuacją prawną. Podlega zatem kognicji sądów administracyjnych. Przechodząc jednakże do badania przesłanek formalnych wniesienia skargi do sądu administracyjnego, podnieść należy, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie zaś do art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę wniesioną z uchybieniem terminu. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, a jej odrzucenie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Określony w przywołanym przepisie termin do złożenia skargi jest terminem ustawowym, co oznacza, że niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie przez Sąd. Jest nadto terminem prekluzyjnym, a zatem jego upływ Sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca skargę. W niniejszej sprawie, zaskarżony akt został doręczony stronie w dniu 12 kwietnia 2021 r. Zatem trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upływał w dniu 12 maja 2021 r. (środa). Skarga została natomiast wniesiona do tutejszego Sądu w dniu 31 maja 2021 r., tj. po upływie ustawowego terminu. Powyższe okoliczności uniemożliwiły nadanie sprawie prawidłowego biegu, w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zobligowany był orzec jak w tenorze postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.