IV SA/Wr 514/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 294/24 postanawia: odrzucić skargę. Przedmiotem skargi M. M. jest niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 294/24 uchylającego decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 kwietnia 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie odmowy przyznania Stronie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2023/2024. Jak wynikało z akt sprawy pismem z dnia 15 września 2025 r. Skarżący złożył skargę na niewykonanie opisanego na wstępie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagając się: stwierdzenia jego niewykonania, nałożenia na Zakład Ubezpieczeń Społecznych grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz przyznania sumy pieniężnej w kwocie 3.000 zł na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. W uzasadnieniu Skarżący powołał się na fakt wydania w dniu 11 grudnia 2024 r. wyroku o sygn. akt IV SA/Wr 294/24 uchylającego decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w którym jednoznacznie stwierdzono, że Skarżącemu jako faktycznemu opiekunowi syna przysługuje świadczenie wychowawcze. Wyrok jest prawomocny. Pomimo jasnych wskazań Sądu organ w dniu 24 kwietnia 2025 r., a następnie w dniu 5 września 2025 r. wydał decyzje odmowne, ignorując wskazania wynikające z art. 153 p.p.s.a. Działanie organu stanowi rażące naruszenie prawa i otwarte lekceważenie sądu. Organ nie tylko nie wykonał wyroku, ale wręcz wydał decyzje sprzeczne z jego treścią, powołując się ponownie na argumenty, które sąd już jednoznacznie odrzucił. Organ działa w sposób uporczywy, nadużywając swojej pozycji i naruszając konstytucyjne prawa Strony. W tym zakresie Skarżący przywołał art. 7 i art. 32 Konstytucji RP. Do skargi załączył m.in. kopię wniosku kierowanego do organu o wykonanie wyroku z dnia 11 grudnia 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej odrzucenie, wskazał, że poza obecną skargą Skarżący złożył także skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 września 2025 r. oraz skargę na bezczynność w zakresie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 294/24. W uzasadnieniu opisując okoliczności faktyczne wskazał, że powołanym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje organów obu instancji w zakresie odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia wychowawczego na opisany okres świadczeniowy. W ponownym postępowaniu organy uzupełniły materiał dowodowy w sprawie i wykonując zalecenia Sądu wskazane w powołanym wyroku ustaliły, że Skarżący nie jest uprawniony do świadczenia na syna we wskazanym okresie, tj. od dnia 1 czerwca 2023 do dnia 31 maja 2024 r. W dalszych motywach uzasadnienia organ przedstawił okoliczności, które legły u podstaw wydanej decyzji, w tym orzeczenia sądu cywilnego w sprawie rozwodowej, które nie zostały zmienione, a odnoszące się do wykonywania władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania dziecka przy jednym z rodziców i kontaktach drugiego rodzica z dzieckiem. Na tej podstawie ustalił, że prawo do świadczenia wychowawczego na syna na okres 2023/2024 przysługuje matce dziecka, a nie Skarżącemu. Dodatkowo wskazał, że matka dziecka w ponownie prowadzonym postępowaniu złożyła oświadczenie, że otrzymane świadczenie w całości przekazywała na potrzeby dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Uzasadnieniem przyjętego rozstrzygnięcia jest treść z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego zapisu wprost i jednoznacznie wynika, że skarga na niewykonanie wyroku odnosi wyłącznie do orzeczeń rozstrzygających w określonej kategorii spraw – w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Nie obejmuje pozostałych rozstrzygnięć, w tym wydanych w procedurze badania legalności zaskarżonych aktów. W tym zakresie, w razie braku podjęcia przez organ czynności zmierzających do realizacji wyroku uchylającego zaskarżone orzeczenia strona może się skutecznie bronić skargą na bezczynność, jeśli w zakreślonych terminach rozstrzygnięcia takie nie zostały podjęte, a zwłoka nie miała uzasadnionej przyczyny. W sytuacji zaś gdy organ, po wyroku uchylającym jego uprzednie rozstrzygnięcie w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, wydał orzeczenia kończące postępowanie, strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może złożyć skargę do sądu na takie rozstrzygnięcie. W żadnym zatem z przypadków nie pozostaje bez ochrony prawnej. Zatem kwestionowanie rozstrzygnięcia organu podjętego w wyniku ponownego rozpoznania sprawy nie może być skarżone poprzez niewykonanie wyroku, nawet jeśli strona postępowania uważa, że decyzja, czy postanowienie nie realizują zaleceń zawartych w wyroku sądu naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a. Argumenty w tym względzie strona może podnosić w skardze na opisane orzeczenia. Wyjaśniając ratio legis powołanego art. 154§ 1 p.p.s.a. należy wskazać, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658, dalej ustawa zmieniająca). Mocą powołanego aktu dokonano zmiany między innymi treści art. 154 § 1 p.p.s.a.. Przed nowelizacją regulacja ta stanowiła, że "w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". Od dnia 15 sierpnia 2015r. przepis ten, zgodnie z art. 1 pkt 42 lit. a ustawy zmieniającej otrzymał brzmienie powołane na wstępie rozważań Sądu. Ustawodawca zatem ograniczył możliwość wniesienia skargi na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Jedynym przypadkiem, w którym obecnie złożenie takiej skargi, w świetle art. 154 § 1 p.p.s.a., jest dopuszczalne to przypadek niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z dotychczasowego zakresu art. 154 p.p.s.a. wyłączono kwestie dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku między innymi uchylającym zaskarżony akt. Zmiana ta była powiązana z istotną nowelizacją art. 149 p.p.s.a., który po tych zmianach obejmuje kompleksowe uregulowanie kwestii dotyczących rozstrzygania o skargach na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz (w:). R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 634). Dokonane tych zmian skutkuje tym, że w obecnym stanie prawnym wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ oraz o wymierzenie grzywny po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności przysługuje stronie na podstawie art. 149 p.p.s.a., a nie art. 154 p.p.s.a. Zmiana art. 154 § 1 p.p.s.a. weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., co spowodowało, że po tej dacie nierozpoznane skargi na niewykonanie wyroku uchylającego lub stwierdzającego nieważność aktu lub czynności stają się niedopuszczalne, co w konsekwencji powinno skutkować ich odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. B. Dauter (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 659). Wobec tego żądanie Skarżącego, zawarte w skardze z dnia 15 września 2025 r. w przedmiocie o stwierdzenia niewykonania wyroku z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 294/24 nie mogło zostać rozpoznane merytorycznie, gdyż orzeczenie to zapadło w sprawie skargi na decyzję organów administracji, uchylając zaskarżone rozstrzygnięcia. Nie dotyczyło zatem ani przewlekłości ani bezczynności. W konsekwencji skargę Strony należało odrzucić, co ma umocowanie w treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Końcowo odnotowania wymaga, że z treści odpowiedzi na skargę i nadesłanych akt administracyjnych, wspólnych dla spraw rozpoznawanej sprawy oraz sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 513/25 i o sygn. akt IV SAB/Wr 1067/25 wynika, że Skarżący złożył również skargę na decyzję wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy i skargę na bezczynność, a zatem skorzystał z przysługujących mu instrumentów ochrony prawnej.