IV SA/Wr 515/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata P. Ż. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, łączną kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz podatek VAT w kwocie 55, 20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania T. P., dalej; skarżący, od decyzji z dnia [...], [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy D., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy D. w sprawie zmiany decyzji nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne, na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 11, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją dnia [...], nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy D., działając z upoważnienia Wójta Gminy D., zmienił decyzję nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu decyzji podano, że G. R., z którą skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, otrzymała w maju 2009 r. kwotę 29.892,90 zł, która przekraczała pięciokrotnie dochód rodziny skarżącego czyli kwotę 3510 zł, co skutkowało koniecznością uwzględnienia tej kwoty w dochodzie rodziny w okresie 12 miesięcy (tj. od maja 2009 r. do maja 2010 r.). Od powyższej decyzji skarżący odwołał się podnosząc, że nie jest żonaty z G. R., nie rozliczają się razem, nie ponoszą razem odpowiedzialności karnej, nie są rodziną, a skarżący nie ma prawa zaglądania w finanse G. R. Wskazano, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie mógł zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany był ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Dalej wskazano na decyzję z dnia[...], nr [...] , którą przyznano skarżącemu zasiłek stały w okresie od dnia 25 września 2007 r. do dnia 31 lipca 2009 r. w wysokości po 351 zł miesięcznie. Rodzina skarżącego składa się z dwóch osób: skarżącego i jego konkubiny G. R., z którą mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Obydwoje w myśl art. 6 pkt 14 ustawy tworzą rodzinę albowiem w rozumieniu przepisów tej ustawy rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub nie spokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, a takie cechy ma związek skarżącego i G. R. Zdaniem organu odwoławczego, do uznania, że określone osoby stanowią rodzinę, nie jest konieczne by stanowiły małżeństwo ale by wspólnie gospodarowały i zamieszkiwały, a zgodnie z oświadczeniem G. R., zawartym w odwołaniu z dnia 30 marca 2011 r., ze skarżącym prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe. Takie samo oświadczenie złożono podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 18 września 2007 r. Podano, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego w sierpniu 2007 r. rodzina skarżącego nie posiadała źródła dochodu. W maju 2009 r. konkubina skarżącego G. R. otrzymała kwotę 29.892,90 zł. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 11 ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W myśl powyższego przepisu dochód konkubiny skarżącego 29.892,90 zł należy podzielić przez 12 miesięcy co daje kwotę 2.491,07 zł. Sumę tą należy dodać do miesięcznych dochodów rodziny skarżącego uzyskiwanych w okresie od maja 2009 r. do maja 2010 r. Oznacza to, że w miesiącach (maj, czerwiec 2009 r.) poprzedzających miesiące, na które przyznano świadczenia (czerwiec, lipiec 2009 r.) dochód rodziny skarżącego wynosił 2491, 07 zł, w przeliczeniu na jedną osobę 1245, 53 zł. Z art. 106 ust. 5 ustawy wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Ponieważ skarżący w okresie pobierania zasiłku stałego, mimo pouczenia nie powiadomił organu pomocy społecznej o zmianie swej sytuacji dochodowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia uznano, że skarżący pobrał w czerwcu i lipcu 2009 r. nienależne świadczenie w myśl art. 6 pkt 16 ustawy. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 16 ustawy, świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub nie poinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. W ocenie Kolegium uzyskane przez skarżącego świadczenia w okresie od czerwca do lipca 2009 r. były świadczeniami nienależnie pobranymi ponieważ skarżący nie poinformował organu pomocy społecznej o zmianie sytuacji materialnej rodziny. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dniu 7 grudnia 2011 r. odbyła się rozprawa sądowoadministracyjna, podczas której pełnomocnik procesowy skarżącego złożył do akt pismo procesowe z dnia 5 grudnia 2011 r., w którym zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 6 pkt 14 ustawy polegające na błędnym uznaniu, że skarżący wraz z G. R. tworzą "rodzinę" w rozumieniu tego przepisu a także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 7, 77 § 1, 8, 11, 80, 106 ust. 4 i 5 k.p.a. Wobec powyższego wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji obu instancji. Zdaniem pełnomocnika organ pomocy społecznej powinien przeprowadzić rzetelne dowody pozwalające na jednoznaczne i bezspornie ustalenie, czy G. R. faktycznie, a jeśli tak to w jakim zakresie, zamieszkuje wspólnie z wnioskodawcą oraz czy prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze skarżącym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Sąd administracyjny nie jest też tym samym uprawniony do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie w postaci wydania orzeczenia zmieniającego kontrolowaną decyzję. W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie zmiany decyzji z dnia [...], nr [...] przyznającej skarżącemu zasiłek stały oraz składkę na ubezpieczenie społeczne w okresie pobierania zasiłku stałego w ten sposób, że odmówiono przyznania w okresie od 1 czerwca 2009 r. do dnia 31 lipca 2009 r. zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania zasiłku stałego. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna odpowiadają przepisom prawa. W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie. Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby, z drugiej natomiast strony konieczne jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy. W niniejszej sprawie kwestią sporną było ustalenie czy organy dokonały prawidłowego wyliczenia dochodu skarżącego oraz czy dokonały prawidłowych ustaleń, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z G. R., co w konsekwencji prowadziło do uznania, że osoby te stanowią rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy. Z prawidłowych i niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy administracji wynika, że decyzją ostateczną z dnia [...], nr [...] przyznano skarżącemu zasiłek stały oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Trafnie organy przy tym wskazują na art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym, świadczenia z pomocy społecznej są przyznawane, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł miesięcznie. Prawidłowo także organy ustaliły, że rodzina skarżącego składa się z dwóch osób, skarżącego i jego konkubiny, z którą skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wbrew odmiennemu w tym względzie poglądowi skarżącego, skarżący wraz z mieszkającą z nim i prowadzącą z nim wspólne gospodarstwo domowe G. R. stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy, która w art. 6 pkt 14 stanowi, że użyte w niej określenie "rodzina" oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Prawidłowo organy przyjęły, że takie cechy ma związek skarżącego z mieszkającą z nim G. R. Wobec powyższego za nieuzasadnione uznać należy zarzuty pełnomocnika skarżącego, sformułowane w piśmie z dnia 5 grudnia 2011 r. W świetle akt sprawy, w szczególności ze znajdujących się w nich wywiadów środowiskowych z dnia 18 września 2007 r. i 23 listopada 2010 r. nie ma wątpliwości co do zasadności dokonanych przez organy ustaleń, że skarżący prowadzi z G. R. wspólne, dwuosobowe gospodarstwo domowe, a ich związek ma charakter konkubinatu. Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń poczynionych w sprawie wynika również, że w maju 2009 r. G. R. otrzymała kwotę 29 892,90 zł. O uzyskanym w tym czasie dochodzie skarżący nie poinformował organu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Trafnie w tej sytuacji organy przyjęły, że w myśl powyższego przepisu ustawy, dochód konkubiny skarżącego 29.892,90 zł należy podzielić przez 12 miesięcy co daje kwotę 2.491,07 zł. Sumę tą należy dodać do miesięcznych dochodów rodziny skarżącej uzyskiwanych w okresie od maja 2009 r. do maja 2010 r. Oznacza to, że w miesiącach (maj, czerwiec 2009 r.) poprzedzających miesiące, na które przyznano świadczenia (czerwiec, lipiec 2009 r.) dochód rodziny skarżącego wynosił 2491, 07 zł, w przeliczeniu na jedną osobę 1245, 53 zł. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych prawidłowo organy orzekające w sprawie uznały, że brak było podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia, które przyznano decyzją administracyjną z dnia [...], nr [...] skoro w tym czasie dochód dwuosobowej rodziny skarżącego przekraczał, wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny, jaką jest rodzina skarżącego. Z art. 106 ust. 5 ustawy zaś wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu uzasadnia treść art. 250 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).